Strażnik gminny / miejski – kod zawodu ZUS, PKD, obowiązki

Kod zawodu ZUS: 541312

Kody PKD związane z zawodem:

• PKD 84.11.Z – kierowanie podstawowymi rodzajami działalności publicznej;
• PKD 84.12.Z – kierowanie w zakresie działalności związanej z ochroną zdrowia, edukacją, kulturą oraz pozostałymi usługami społecznymi;
• PKD 84.13.Z – kierowanie w zakresie efektywności gospodarowania;
• PKD 38.22.Z – przetwarzanie i unieszkodliwianie odpadów niebezpiecznych.

Czym zajmuje się strażnik gminny/miejski

Strażnik gminny/miejski odpowiada za utrzymanie porządku publicznego i bezpieczeństwo mieszkańców gminy lub miasta. Zajmuje się ochroną spokoju i porządku w miejscach publicznych, a także ochroną obiektów komunalnych i urządzeń użyteczności publicznej, czuwając nad porządkiem i kontrolując ruch drogowy w zakresie określonym w przepisach.

Praca strażnika nie zawsze jest stresująca – często polega na monitorowaniu ulic i różnych miejsc publicznych, edukacji dzieci i młodzieży, pomocy seniorom, wspieraniu lokalnej społeczności oraz działaniach związanych z ochroną środowiska czy pomocą zwierzętom.

Główne zadania zawodowe

Strażnik gminny/miejski wykonuje następujące zadania w kluczowych obszarach:

Utrzymanie porządku i bezpieczeństwa

Do zadań w tym obszarze należą:

• działanie na rzecz utrzymania porządku w miejscach publicznych – ujawnianie wykroczeń i ściganie ich sprawców;
• zabezpieczanie miejsc zdarzeń – zabezpieczenie miejsca przestępstwa, katastrofy lub innego podobnego zdarzenia przed dostępem osób postronnych, ustalanie świadków;
• patrolowanie terenów – monitorowanie ulic, terenów zielonych i miejsc publicznych;
• kontrola czystości i estetyki – kontrolowanie stanu czystości na drogach publicznych, przystankach komunikacyjnych, wewnętrznych i w ich otoczeniu.

Ochrona i nadzór

W zakresie ochrony i nadzoru strażnik realizuje m.in.:

• ochronę szkół i przedszkoli – kontrola terenów w pobliżu placówek, eliminacja osób zagrażających bezpieczeństwu dzieci, współpraca z dyrektorem szkoły i nauczycielami, prowadzenie prelekcji na tematy bezpieczeństwa;
• ochronę obiektów komunalnych – ochrona urzędu i podległych gminnych jednostek organizacyjnych;
• konwojowanie wartości – konwojowanie dokumentów, przedmiotów wartościowych lub wartości pieniężnych dla potrzeb gminy.

Kontrola i egzekwowanie

W zakresie kontroli i egzekwowania przepisów strażnik wykonuje:

• kontrolę ruchu drogowego – egzekwowanie przepisów dotyczących parkowania i przepisów o ruchu drogowym;
• kontrolę napojów alkoholowych – monitorowanie punktów sprzedaży i ich otoczenia;
• kontrolę utrzymania zwierząt – kontrolowanie wywiązywania się z obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe;
• kontrolę właścicieli nieruchomości – kontrolowanie wywiązywania się z obowiązków wynikających z regulaminów utrzymania czystości.

Współpraca i komunikacja

W sferze współpracy międzyinstytucjonalnej strażnik odpowiada za:

• obsługę telefonu alarmowego 986 – przyjmowanie zgłoszeń, ich dokumentowanie i realizację;
• współpracę z Policją – wspólne działania na rzecz utrzymania porządku publicznego;
• współdziałanie z innymi służbami – współpraca w celu ratowania życia i zdrowia, zapewniania porządku podczas zgromadzeń i imprez publicznych;
• edukację społeczną – informowanie mieszkańców o stanie zagrożeń, inicjowanie działań profilaktycznych.

Uprawnienia strażnika

Strażnik miejski ma prawo do stosowania różnych czynności w celu egzekwowania bezpieczeństwa:

• udzielanie pouczeń,
• legitymowanie osób,
• dokonywanie kontroli osobistej (sprawdzenie zawartości kieszeni czy bagażu) w uzasadnionych przypadkach,
• ujęcie osób stwarzających bezpośrednie zagrożenie dla życia i zdrowia publicznego oraz doprowadzenie ich na policję.

Podczas wykonywania czynności służbowych strażnik jest obowiązany nosić umundurowanie, legitymację służbową, znak identyfikacyjny oraz emblemat z herbem gminy/miasta. Korzysta z ochrony prawnej przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych.

Obowiązki prawne strażnika

Zgodnie z ustawą o strażach gminnych, strażnik ma następujące obowiązki:

• przestrzeganie prawa oraz rzetelne, bezstronne i terminowe wykonywanie poleceń przełożonych,
• poszanowanie powagi, honoru, godności obywateli i własnej,
• zachowanie tajemnicy prawnie chronionej,
• podejmowanie interwencji w sytuacjach zagrożenia życia, zdrowia lub mienia.

Wymagania i droga do zawodu

Wymogi zatrudnienia

Pracę w straży może świadczyć osoba spełniająca wymogi określone w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 roku o strażach gminnych. Warunki ustawowe obejmują m.in. spełnienie kryteriów formalnych, niekaralność oraz zdolność do pełnienia służby.

Ścieżka zatrudnienia

Strażnika zatrudnia się po raz pierwszy na czas określony (do 12 miesięcy), a następnie kieruje na szkolenie – po jego ukończeniu możliwe jest zatrudnienie na stałe. Szkolenie odbywa się według programu zatwierdzonego przez komendanta straży, z uwzględnieniem założeń programowych określonych przez Komendanta Głównego Policji.

Zakres pracy w zależności od funkcji

Zakres obowiązków zależy od pełnionej funkcji w strukturze straży miejskiej. Przykładowe specjalizacje obejmują:

• Referat szkolny – pilnowanie porządku wokół szkół i miejsc gromadzenia się młodzieży, prowadzenie zajęć edukacyjnych;
• Ekopatrol – interweniowanie w sprawie chorych, zagubionych lub zagrażających zwierząt;
• Nadzór infrastruktury – monitorowanie problemów z miejską infrastrukturą;
• Opieka społeczna – niesienie pomocy osobom w kryzysie bezdomności;
• Edukacja – prowadzenie zajęć edukacyjnych dla dzieci i młodzieży.

Sektor zatrudnienia

Strażnicy gminni/miejscy pracują w sektorze administracji publicznej, zatrudniani przez gminy i miasta na podstawie umów o pracę. Każdy samorząd terytorialny ma własną strukturę straży miejskiej lub straży gminnej, co oznacza, że potencjalnych pracodawców jest wiele – teoretycznie każda gmina i każde miasto w Polsce.

Perspektywy rozwoju kariery

Perspektywy awansu zależą od struktury wewnętrznej straży miejskiej danej gminy/miasta. Możliwości rozwoju obejmują:

• awans na stanowiska kierownicze w ramach struktury straży (kierownik patrolu, inspektor, komendant),
• specjalizację w wybranym obszarze (szkolnictwo, ochrona środowiska, nadzór ruchu drogowego),
• doskonalenie kwalifikacji poprzez szkolenia i certyfikaty,
• przejście do innych służb publicznych (Policja, Straż Pożarna).