Specjalista do spraw uzależnień od mediów cyfrowych – kod zawodu ZUS, PKD, obowiązki

Kod zawodu ZUS: 263407

Specjalista do spraw uzależnień od mediów cyfrowych to jeden z najnowszych zawodów w polskiej klasyfikacji, odpowiadający na realne wyzwania związane z bezpieczeństwem dzieci i młodzieży w sieci.

Rosnąca skala problemów takich jak nadużywanie Internetu, gier i aplikacji sprawia, że rola tego specjalisty nabiera coraz większego znaczenia.

Zawód może być powiązany z następującymi kodami PKD (Polska Klasyfikacja Działalności):

• PKD 59.13.Z – działalność związana z dystrybucją filmów, nagrań wideo i programów telewizyjnych;
• PKD 61.30.Z – działalność w zakresie telekomunikacji satelitarnej;
• PKD 42.11.Z – roboty związane z budową dróg i autostrad.

Charakterystyka zawodu i zakres działalności

Specjalista do spraw uzależnień od mediów cyfrowych działa na rzecz osób, rodzin, grup i społeczności zagrożonych negatywnymi skutkami korzystania z Internetu i gier.

Głównym zadaniem jest monitorowanie, diagnozowanie i prognozowanie zachowań dzieci i młodzieży w cyberprzestrzeni oraz współpraca z placówkami oświatowymi, profilaktycznymi i terapeutycznymi w celu przeciwdziałania zagrożeniom online.

Zawód powstał w odpowiedzi na dynamiczny rozwój technologii cyfrowych i rosnące ryzyka wynikające z ich niewłaściwego wykorzystywania przez młodych użytkowników.

Główne obowiązki i zadania zawodowe

Zadania podstawowe

Specjalista odpowiada za kluczowe działania operacyjne i badawcze:

• katalogowanie zagrożeń – identyfikacja ryzyk płynących z bezkrytycznego korzystania z Internetu i gier przez dzieci i młodzież w wymiarze fizycznym, psychicznym, moralnym, społecznym i intelektualnym;
• diagnozowanie zaawansowania uzależnień – ocena nasilenia problemu z uwzględnieniem trzech faz: zielonej, pomarańczowej i czerwonej;
• prowadzenie badań naukowych – analiza zjawiska uzależnień od cyberprzestrzeni w różnych grupach wiekowych dzieci i młodzieży;
• określanie i analiza skutków uzależnień – m.in. w obszarach pornografii, pedofilii, zagrożeń związanych z grami komputerowymi, infoholizmu, uzależnień od narkotyków, samobójstw, sekt, przemocy i agresji, hazardu, terroryzmu, prostytucji, cyberseksu, zakupoholizmu oraz cyberprzestępstw;
• analiza nowych zagrożeń – śledzenie trendów w świecie wirtualnym i opracowywanie strategii przeciwdziałania ich skutkom;
• wyjaśnianie przyczyn – badanie uwarunkowań i mechanizmów zagrożeń związanych z cyfrowym środowiskiem;
• projektowanie i realizacja programów profilaktycznych – dostosowanych do grup wiekowych, ukierunkowanych na bezpieczne korzystanie z technologii.

Zadania edukacyjne i doradcze

Obszar edukacji i wsparcia rodzin oraz szkół obejmuje:

• uświadamianie nauczycielom i rodzicom – informowanie o zagrożeniach związanych z Internetem, w tym ryzykach udostępniania danych osobowych przez dzieci;
• przygotowanie programów szkoleniowych – dla rodziców, z naciskiem na przyczyny, przebieg i skutki uzależnień od mediów cyfrowych;
• opracowywanie materiałów informacyjnych – tworzenie treści edukacyjnych dotyczących bezpieczeństwa i higieny cyfrowej;
• promowanie racjonalnego i bezpiecznego korzystania – kształtowanie postaw dzieci, młodzieży, dorosłych i seniorów zgodnie z zasadami profilaktyki i diagnozy.

Zadania dodatkowe

Do zadań dodatkowych należą m.in.: prowadzenie szkoleń dla szkół i instytucji edukacyjnych zajmujących się profilaktyką uzależnień oraz uczestniczenie w konferencjach, seminariach i spotkaniach poświęconych zagrożeniom cyberprzestrzeni.

Wymagania i kwalifikacje zawodowe

Wykształcenie

Wymagane jest wykształcenie wyższe drugiego stopnia (magisterskie) na kierunkach takich jak psychologia, pedagogika, socjologia, edukacja lub kierunkach pokrewnych związanych z opieką społeczną, zdrowiem publicznym czy pracą socjalną.

Umiejętności i kompetencje

Pracodawcy najczęściej oczekują poniższych kompetencji:

• zdolność do nawiązywania kontaktów i budowania relacji terapeutycznej,
• gotowość do współdziałania z innymi specjalistami i instytucjami,
• zdolność podejmowania szybkich i trafnych decyzji,
• umiejętności komunikacyjne, w tym aktywne słuchanie,
• wiedza z zakresu psychologii, szczególnie psychopatologii,
• umiejętności badawcze i analityczne.

Przeciwwskazania medyczne

Wymagany jest dobry ogólny stan zdrowia, potwierdzony przez lekarza medycyny pracy, zarówno w aspekcie fizycznym, jak i psychicznym. Przeciwwskazaniami są choroby ograniczające sprawność ruchową oraz wady wzroku i słuchu, których nie można skorygować.

Miejsca pracy i możliwości zatrudnienia

Specjalista do spraw uzależnień od mediów cyfrowych może pracować w następujących instytucjach:

• poradnie leczenia uzależnień i współuzależnienia,
• ośrodki pobytu stacjonarnego i dziennego,
• specjalistyczne oddziały szpitalne,
• placówki oświatowe (szkoły, licea, szkoły zawodowe),
• ośrodki profilaktyki społecznej,
• instytucje pracy socjalnej,
• centra diagnostyczne,
• organizacje pozarządowe zajmujące się zdrowiem psychicznym i profilaktyką,
• ośrodki szkoleniowe i edukacyjne.

Perspektywy kariery i rozwój zawodowy

Zawód jest stosunkowo nowy na rynku pracy, co stanowi zarówno wyzwanie, jak i szansę dla osób zainteresowanych profilaktyką i zdrowiem psychicznym. Rosnące zapotrzebowanie na specjalistów w tym obszarze przekłada się na coraz szersze możliwości zatrudnienia i awansu.

Możliwości rozwoju

Specjalista może rozwijać karierę poprzez:

• zdobywanie dodatkowych certyfikatów i specjalizacji z zakresu terapii uzależnień,
• podnoszenie kwalifikacji w obszarze nowych technologii i zagrożeń cyfrowych (kursy, szkolenia),
• udział w projektach badawczych i naukowych,
• obejmowanie stanowisk kierowniczych w jednostkach profilaktycznych i terapeutycznych,
• pracę w sektorze edukacji i doradztwa.

Znaczenie zawodu na rynku pracy

Wzrost świadomości zagrożeń związanych z cyfryzacją oraz rosnąca liczba uzależnień wśród młodzieży sprawiają, że instytucje oświatowe, zdrowotne i społeczne coraz częściej poszukują takich specjalistów.

Branże i sektory zatrudnienia

Specjalista do spraw uzależnień od mediów cyfrowych znajduje zatrudnienie przede wszystkim w następujących sektorach:

• Sektor zdrowotny – poradnie, szpitale, ośrodki zdrowia psychicznego;
• Sektor edukacji – szkoły, licea, szkoły zawodowe, placówki oświatowe;
• Sektor socjalny – ośrodki pomocy społecznej, instytucje pracy socjalnej;
• Organizacje pozarządowe – NGO zajmujące się zdrowiem publicznym i profilaktyką;
• Instytucje badawcze – uniwersytety i ośrodki naukowe prowadzące badania nad uzależnieniami;
• Sektor prywatny – kliniki zdrowia psychicznego oraz komercyjne ośrodki terapeutyczne.