Kod zawodu ZUS dla sitarza: 731706. Pasującym kodem PKD jest 16.29.Z – Produkcja pozostałych wyrobów z drewna; produkcja wyrobów z korka, słomy i materiałów używanych do wyplatania.
Dla porządku, poniżej szybkie zestawienie podstawowych kodów związanych z zawodem:
| Zakres | Kod | Opis |
|---|---|---|
| ZUS – zawód | 731706 | Sitarz |
| PKD – działalność | 16.29.Z | Produkcja pozostałych wyrobów z drewna; wyrobów z korka, słomy i materiałów do wyplatania |
Sitarz to rzemieślnik, który projektuje, wytwarza i naprawia sita – urządzenia do przesiewania materiałów, takich jak mąka, piasek czy ziarna. Zawód wywodzi się z XVI wieku i z czasem przeszedł od rękodzielniczego rzemiosła do produkcji przemysłowej.
Tradycyjna forma sitarstwa praktycznie zanikła, a dziś dominują procesy zautomatyzowane i produkcja seryjna.
Historia i tradycje sitarstwa
Sitarstwo rozwinęło się w Polsce na początku XVI wieku i szybko stało się ważnym rzemiosłem. Sitarze zrzeszali się w cechach, które dbały o jakość wyrobów i interesy rzemieślników, a w kraju działały ośrodki produkujące sita na dużą skalę.
Przez wieki praca sitarzy miała charakter sezonowy: zimą wytwarzano sita, a wiosną wyruszano z nimi na handel, niosąc nawet 80 sztuk na plecach w specjalnych krosienkach. Towarzyszyły temu obrzędy – „żałosne” (pożegnalna uczta przy figurze św. Jana Nepomucena) i „radosne” (powitalna impreza).
W XIX wieku chałupnictwo zastąpił system nakładczy – ubogie dziewczęta po darmowych praktykach tkały siatki. Współcześnie sitarstwo oznacza głównie przemysłową produkcję siatek metalowych, wyrobów z tworzyw oraz sit formierskich dla piekarnictwa, odlewnictwa i budownictwa.
Obowiązki i zakres pracy sitarza
Współczesny sitarz projektuje lub wykonuje wzory wyrobów plecionkarskich, proponuje i wprowadza zmiany do wyrobów już wytwarzanych. Główne zadania obejmują:
- przygotowanie i dobór surowca – drewno, metal, tworzywa sztuczne, końskie włosie w replikach, zależnie od przeznaczenia sit;
- wykonywanie drewnianych obręczy i ram – do sit przemysłowych;
- montaż siatek do obręczy – precyzyjne napinanie i mocowanie;
- wytwarzanie sit z blachy – na podstawie rysunków technicznych lub wzorników;
- odtwarzanie rysunków i wzorników – modyfikowanie i aktualizacja dokumentacji;
- konserwacja, nadzór i czyszczenie maszyn oraz narzędzi – zapewnienie ciągłości i bezpieczeństwa pracy;
- sporządzanie rozliczeń materiałowo-surowcowych – kontrola zużycia i jakości materiałów.
Praca odbywa się w warsztatach lub parkach maszynowych, często zautomatyzowanych, i ma charakter całoroczny. Sitarz nie wędruje już z wyrobami – skupia się na produkcji przemysłowej.
Wymagania i predyspozycje
Do zawodu sitarza nie są wymagane studia ani formalne egzaminy cechowe – wystarczy przyuczenie na miejscu. Wymagane predyspozycje zdrowotne i osobowościowe to:
- sprawność czuciowa w kończynach – niezakłócone czucie i precyzja ruchów;
- bardzo dobry wzrok – w tym prawidłowe rozróżnianie barw;
- dobra sprawność fizyczna i koordynacja wzrokowo-ruchowa – praca manualna i przy maszynach;
- koncentracja, podzielność uwagi oraz zdolności techniczne i manualne – dokładność w powtarzalnych czynnościach;
- systematyczność, precyzja i dobra organizacja pracy – rzetelność w realizacji zadań.
Zawód nie niesie wysokiego ryzyka, ale wymaga dużej precyzji w obsłudze maszyn.
Ścieżka kariery i rozwój zawodowy
Tradycyjnie sitarzem zostawał praktykant cechu, jednak dziś brak czeladników i warsztatów rzemieślniczych uniemożliwia tę drogę. Kariera zaczyna się od przyuczenia w zakładzie produkcyjnym – od operatora maszyn po projektanta wzorów.
Rozwój obejmuje specjalizację w sitach formierskich lub automatyzacji produkcji, możliwy jest awans na kierownika parku maszynowego lub właściciela firmy. Ze względu na industrializację, ścieżka kariery częściej prowadzi do zarządzania produkcją niż do tradycyjnego rękodzieła.
Gdzie pracować jako sitarz? Branże i firmy
Sitarze zatrudniani są w firmach produkujących wyroby plecionkarskie z drewna, słomy, korka i tworzyw. Pasujący kod PKD 16.29.Z wskazuje na branże:
- produkcja sit i siatek przemysłowych – zakłady wytwarzające sita, siatki druciane i z tworzyw;
- piekarnictwo i młynarstwo – zastosowania do przesiewania mąki i ziaren;
- budownictwo i odlewnictwo – sita formierskie i separacyjne;
- warsztaty rzemieślnicze i rekonstrukcje – jednostkowe zamówienia i renowacje.
Miejsca pracy to głównie parki maszynowe, hale produkcyjne oraz nieliczne warsztaty domowe. Zawód może być wykonywany indywidualnie lub na własny rachunek, bez cechów. W Polsce działa niewiele takich zakładów, koncentrujących się na skali przemysłowej.
Przyszłość zawodu sitarza
Sitarstwo to ginący zawód – tradycyjna forma chałupnicza została wyparta przez maszyny i standaryzację. Profesja istnieje głównie jako produkcja przemysłowa; przyszłość zależy od zapotrzebowania na sita w branżach specjalistycznych, bez realnych perspektyw odrodzenia dawnych praktyk rękodzielniczych.
Zobacz też:
Sadownik, Salowa, Sanitariusz szpitalny, Scenarzysta, Scenograf, Sekretarka, Sekretarka medyczna, Sekretarka notarialna, Sekretarka w kancelarii prawnej, Sekretarz konsularny, Sekretarz planu filmowego, Sekretarz sądowy, Serowar, Serwisant sprzętu komputerowego, Serwisant urządzeń biurowych, Serwisant urządzeń medycznych, Sędzia, Sędzia sportowy, Siostra PCK, Skarbnik bankowy, Składacz sprzętu spadochronowego, Skoczek spadochronowy, Socjolog, Sommelier, Sortowacz, Sortowacz materiałów drzewnych, Sortowacz odpadów komunalnych, Sortowacz surowców wtórnych, Sortowacz-brakarz ceramiki, Sortowacz-brakarz szkła, Spawacz, Specjalista administracji publicznej, Specjalista analizy i rozwoju rynku, Specjalista bankowości, Specjalista bezpieczeństwa i higieny pracy, Specjalista bezpieczeństwa oprogramowania, Specjalista do spraw adopcji, Specjalista do spraw analizy ryzyka ubezpieczeniowego (underwriter), Specjalista do spraw animacji multimedialnej, Specjalista do spraw audytu zabezpieczenia, Specjalista do spraw badań społeczno-ekonomicznych, Specjalista do spraw badań w obszarze cyberbezpieczeństwa (Cybersecurity researcher), Specjalista do spraw bezpieczeństwa wewnętrznego, Specjalista do spraw chmury obliczeniowej (cloud computing), Specjalista do spraw controllingu, Specjalista do spraw cudzoziemców, migracji i integracji, Specjalista do spraw cyberbezpieczeństwa, Specjalista do spraw czasowego zatrudniania pracowników, Specjalista do spraw dietetyki, Specjalista do spraw doskonalenia i rozwoju aplikacji, Specjalista do spraw doskonalenia organizacji, Specjalista do spraw ergonomii i projektowania form użytkowych, Specjalista do spraw factoringu, Specjalista do spraw handlu zagranicznego, Specjalista do spraw informatyki przemysłowej, Specjalista do spraw informatyki śledczej, Specjalista do spraw integracji europejskiej, Specjalista do spraw integracji technologii informatycznych, Specjalista do spraw jakości oprogramowania, Specjalista do spraw kadr, Specjalista do spraw kluczowych klientów (key account manager), Specjalista do spraw komercjalizacji innowacyjnych technologii, Specjalista do spraw konsultingu, Specjalista do spraw kultury firmy, Specjalista do spraw logistyki, Specjalista do spraw marketingu i handlu, Specjalista do spraw mediów interaktywnych, Specjalista do spraw mediów społecznościowych, Specjalista do spraw obsługi incydentów (Cyber incident responder), Specjalista do spraw obsługi posprzedażowej, Specjalista do spraw obsługi projektów i programów, Specjalista do spraw ochrony praw dziecka i rodziny, Specjalista do spraw ochrony własności intelektualnej, Specjalista do spraw organizacji i rozwoju przemysłu, Specjalista do spraw organizacji i rozwoju sprzedaży, Specjalista do spraw organizacji i rozwoju transportu, Specjalista do spraw organizacji usług gastronomicznych, hotelowych i turystycznych, Specjalista do spraw pakowania i opakowań, Specjalista do spraw planowania strategicznego, Specjalista do spraw pozyskiwania funduszy (fundraiser), Specjalista do spraw pozyskiwania i analizy informacji o cyberzagrożeniach (Cyber threat intelligence specialist), Specjalista do spraw prawnych i zgodności w zakresie cyberbezpieczeństwa (Cyber legal, policy & compliance officer), Specjalista do spraw przewozów intermodalnych, Specjalista do spraw public relations, Specjalista do spraw rachunkowości, Specjalista do spraw rachunkowości inwestycyjnej, Specjalista do spraw rachunkowości podatkowej, Specjalista do spraw rachunkowości zarządczej, Specjalista do spraw ratownictwa medycznego, Specjalista do spraw reklamy, Specjalista do spraw rekrutacji pracowników, Specjalista do spraw rozwoju i stosowania metod sztucznej inteligencji, Specjalista do spraw rozwoju oprogramowania, Specjalista do spraw rozwoju stron internetowych, Specjalista do spraw rozwoju zawodowego, Specjalista do spraw społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw, Specjalista do spraw sprzedaży, Specjalista do spraw stosunków międzynarodowych, Specjalista do spraw systemów zarządzania bezpieczeństwem informacji, Specjalista do spraw szkoleń, Specjalista do spraw szkoleń z zakresu cyberbezpieczeństwa (Cybersecurity educator), Specjalista do spraw techniki dentystycznej, Specjalista do spraw technologii blockchain, Specjalista do spraw testów bezpieczeństwa systemów informacyjnych (Penetration tester), Specjalista do spraw tworzenia biznes planów, Specjalista do spraw ubezpieczeń majątkowych i osobowych, Specjalista do spraw ubezpieczeń społecznych, Specjalista do spraw ubezpieczeń zdrowotnych, Specjalista do spraw uczenia maszynowego, Specjalista do spraw uzależnień od mediów cyfrowych, Specjalista do spraw wdrażania rozwiązań z zakresu cyberbezpieczeństwa Cybersecurity implementer), Specjalista do spraw wirtualnej rzeczywistości, Specjalista do spraw wynagrodzeń, Specjalista do spraw zamówień publicznych, Specjalista do spraw zarządzania, Specjalista do spraw zarządzania ryzykiem, Specjalista do spraw zarządzania ryzykiem w obszarze cyberbezpieczeństwa (Cybersecurity risk manager), Specjalista do spraw zarządzania talentami, Specjalista do spraw zarządzania w oświacie, Specjalista etyki biznesu, Specjalista fizjoterapii, Specjalista informacji naukowej, technicznej i ekonomicznej, Specjalista integracji międzykulturowej, Specjalista inżynierii medycznej, Specjalista komunikacji społecznej, Specjalista kontroli jakości, Specjalista marketingu społecznego, Specjalista monitoringu systemów zabezpieczeń technicznych osób i mienia, Specjalista ochrony informacji niejawnych, Specjalista ochrony środowiska, Specjalista organizacji i zarządzania w ochronie zdrowia, Specjalista polityki społecznej, Specjalista poradnictwa psychospołecznego i rodzinnego, Specjalista pracy socjalnej, Specjalista promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej, Specjalista psychoterapii uzależnień, Specjalista radiofarmacji, Specjalista resocjalizacji, Specjalista sprzedaży internetowej, Specjalista sprzedaży technologii i usług informatycznych, Specjalista systemów rozpoznawania mowy, Specjalista terapii uzależnień, Specjalista w dopasowaniu siodeł (Saddle fitter), Specjalista w dziedzinie psychologii klinicznej, Specjalista zaopatrzenia medycznego, Specjalista zarządzania dokumentacją, Specjalista zarządzania informacją, Specjalista zarządzania kryzysowego, Specjalista zastosowań informatyki, Specjalista zdrowia publicznego, Specjalista zdrowia środowiskowego, Specjalista żywienia człowieka, Spedytor, Spiker radiowy, Sprzątacz pojazdów, Sprzątaczka domowa, Sprzedawca, Sprzedawca na targowisku / bazarze, Sprzedawca na telefon, Sprzedawca obwoźny z samochodu (vanseller), Sprzedawca reklam internetowych, Sprzedawca w branży mięsnej, Sprzedawca w branży przemysłowej, Sprzedawca w branży spożywczej, Sprzedawca w stacji paliw, Statysta, Statystyk, Stenograf-protokolant, Stermotorzysta żeglugi śródlądowej, Sternik żeglugi śródlądowej, Sterowniczy linii sztaplowania i pakietowania tarcicy, Steward statku morskiego, Stewardesa / Steward, Stokażowy, Stolarz, Stolarz budowlany, Stolarz galanterii drzewnej, Stolarz mebli artystycznych i wzorcowych, Stolarz meblowy, Stolarz modelarz instrumentów muzycznych, Strażak, Strażnik gminny / miejski, Strażnik leśny, Strażnik łowiecki, Strażnik ochrony przyrody / środowiska, Strażnik rybacki, Strażnik straży marszałkowskiej, Strażnik w zakładzie dla nieletnich, Stroiciel fortepianów i pianin, Strugacz, Strugacz drewna, Strzałowy (górnik strzałowy), Studniarz, Sufler, Surdologopeda, Suszarnik ceramiki i wyrobów gipsowych, Suszarniowy drewna, Sygnalista szybowy, Syndyk, Synoptyk, Szaleciarz, Szatniarz, Szczotkarz, Szef kuchni (kuchmistrz), Szeregowy zawodowy Sił Zbrojnych, Szewc, Szklarz, Szklarz budowlany, Szklarz pojazdów, Szkliwierz ceramiki, Szkutnik, Szlifierz ceramiki, Szlifierz kamieni szlachetnych i ozdobnych, Szlifierz kamienia, Szlifierz materiałów drzewnych, Szlifierz metali, Szlifierz szkła gospodarczego i technicznego, Szlifierz szkła płaskiego, Szlifierz-ostrzarz, Szlifierz-polerowacz szkła optycznego, Szlifierz-polerowacz wyrobów artystycznych, Szpachlarz, Sztauer-trymer, Szwaczka maszynowa, Szwaczka ręczna, Szyldziarz, Szyper, Ślusarz, Ślusarz galanterii metalowej, Ślusarz narzędziowy, Świecki krzewiciel wiary
