Twórca ludowy – kod zawodu ZUS, PKD, obowiązki

Kod ZUS – 265901

Kody PKD: 16.29.Z – produkcja pozostałych wyrobów z drewna; produkcja wyrobów z korka, słomy i materiałów używanych do wyplatania; 17.29.Z – produkcja pozostałych wyrobów z papieru i tektury.

Definicja i charakterystyka zawodu

Twórca ludowy to osoba zajmująca się wytwarzaniem oryginalnych i indywidualnych dzieł opierających się na tradycjach regionalnych.

Wiedzę i umiejętności zdobywa w drodze bezpośredniego przekazu kulturowego – uczy się od mistrza z regionu swojego pochodzenia poprzez obserwację i praktykę.

Jego dzieła reprezentują wysoki poziom mistrzostwa warsztatowego i artystycznego, zgodny z kanonami charakterystycznymi dla danego regionu.

Obszary działalności

Twórcy ludowi działają w trzech uzupełniających się obszarach — każdy z nich łączy tradycję z indywidualnym stylem artysty:

Główne zadania zawodowe

Tworzenie i upowszechnianie sztuki

W tym obszarze twórca ludowy realizuje poniższe działania:

• tworzenie i upowszechnianie sztuki wyobrażeniowej – malarstwa i rzeźby ludowej,
• tworzenie i upowszechnianie artystycznego rękodzieła ludowego w zakresie: tkactwa, hafciarstwa, garncarstwa, bednarstwa, plecionkarstwa, kowalstwa, snycerstwa, zabawkarstwa, zdobnictwa bibułkowego, plastyki obrzędowej, ludowych instrumentów muzycznych,
• tworzenie i upowszechnianie muzyki, tańca i śpiewu ludowego oraz literatury ludowej,
• dbałość o wartość artystyczną wykonywanych prac.

Promocja i współpraca

W zakresie promocji i współpracy twórca ludowy podejmuje działania takie jak:

• upowszechnianie twórczości ludowej poprzez pokazy, ekspozycje, warsztaty, wystawy, kiermasze, targi, spotkania,
• współpraca z instytucjami zajmującymi się ochroną i upowszechnianiem sztuki ludowej w kraju i za granicą,
• współpraca z instytucjami kultury: muzea, biblioteki, domy kultury oraz organizacjami pozarządowymi.

Dokumentacja i ochrona dziedzictwa

W ramach ochrony dziedzictwa kulturowego twórca ludowy:

• wydobywa i utrwala podania, baśnie, legendy ludowe, pieśni, przyśpiewki i obyczaje,
• zbiera i zabezpiecza dorobek piśmiennictwa, folkloru i sztuki ludowej,
• publikuje własny dorobek twórczy w formie książek, albumów i wydawnictw audiowizualnych.

Aspekty organizacyjne i prawne

W sferze organizacyjnej i prawnej twórca ludowy dba o:

• zaopatrzenie w instrumenty, narzędzia i surowce niezbędne do pracy,
• utrzymywanie kontaktów z instytucjami wspierającymi artystów w celu pozyskiwania środków i pomocy organizacyjnej,
• przestrzeganie praw autorskich do dzieł będących przedmiotem ochrony,
• przestrzeganie zasad etyki, ergonomii, przepisów BHP, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska.

Rozwijanie kultury

Twórca ludowy aktywnie rozwija kulturę wsi i lokalnych społeczności, ze szczególnym uwzględnieniem elementów kultury ludowej.

Działalność gospodarcza

Może podejmować i prowadzić działalność gospodarczą w zakresie tworzenia, produkcji oraz sprzedaży wyrobów i usług związanych z twórczością ludową.

Wymagania i warunki podjęcia pracy

Aby zostać twórcą ludowym, należy spełnić następujące warunki:

• wykonywać dzieła sztuki ludowej zgodnie z tradycją danego regionu,
• posiadać wiedzę i umiejętności na temat twórczości ludowej,
• nabyć umiejętności w drodze bezpośredniego przekazu od mistrza (poprzez obserwację i praktykę),
• tworzyć dzieła reprezentujące wysoki poziom mistrzostwa warsztatowego i artystycznego,
• działać zgodnie z tradycyjnymi kanonami charakterystycznymi dla danego regionu.

Ścieżka kariery i rozwoju

W zawodzie wyróżnia się dwa poziomy rozwoju — od nauki do pełnej samodzielności:

Rozwój kariery przebiega naturalnie poprzez:

• pogłębianie umiejętności rzemieślniczych i artystycznych,
• zdobywanie doświadczenia w wybranej specjalizacji,
• nagradzanie i uznanie w środowisku twórców ludowych,
• możliwość nauczania i przekazywania wiedzy kolejnym pokoleniom adeptów.

Miejsca pracy i branże

Twórcy ludowi mogą pracować lub współpracować w ramach następujących obszarów:

• Instytucje kultury – muzea, biblioteki, domy kultury, centra kultury ludowej;
• Organizacje pozarządowe – podmioty zajmujące się promocją i ochroną sztuki ludowej;
• Własna działalność gospodarcza – tworzenie, promocja i sprzedaż własnych dzieł;
• Produkcja rzemieślnicza – wytwarzanie przedmiotów użytkowych i zdobniczych;
• Edukacja i warsztaty – prowadzenie zajęć dla dzieci, młodzieży i dorosłych;
• Kiermasze i targi – bezpośrednia sprzedaż wyrobów na imprezach kulturalnych;
• Wystawy i ekspozycje – prezentacja prac w galeriach i instytucjach publicznych;
• Współpraca międzynarodowa – promocja polskiej sztuki ludowej za granicą.

Umiejętności praktyczne

Zawód wymaga posiadania praktycznych umiejętności w co najmniej jednej z poniższych dziedzin:

• malarstwo i rzeźba ludowa,
• tkactwo,
• hafciarstwo,
• garncarstwo,
• bednarstwo,
• plecionkarstwo,
• kowalstwo,
• snycerstwo,
• zabawkarstwo,
• zdobnictwo bibułkowe,
• plastyka obrzędowa,
• budowa ludowych instrumentów muzycznych,
• muzyka ludowa,
• taniec ludowy,
• śpiew ludowy,
• literatura ludowa.

Organizacje skupiające twórców ludowych

Twórcy ludowi mogą być członkami zrzeszeń branżowych, takich jak Stowarzyszenie Twórców Ludowych (STL), które skupia zweryfikowanych pod względem etnograficznym twórców ze wszystkich dziedzin sztuk plastycznych, rękodzieła, rzemiosła i folkloru. Organizacja liczy około 1900 członków rzeczywistych.

Umiejętności menedżerskie i biznesowe

Współczesny twórca ludowy bywa także sprawnym menedżerem – dba o promocję, relacje z nabywcami oraz logistykę działań.

Kompetencje biznesowe są kluczowe dla utrzymania się na rynku i skutecznego prowadzenia własnej działalności gospodarczej.