Technik technologii żywności – przetwórstwo mleczarskie – kod zawodu ZUS, PKD, obowiązki

Kod zawodu ZUS dla technika technologii żywności – przetwórstwo mleczarskie to 314412. Pasującym kodem PKD jest 46.33.Z – Sprzedaż hurtowa mleka, wyrobów mleczarskich, jaj, olejów i tłuszczów jadalnych.

Czym zajmuje się technik technologii żywności – przetwórstwo mleczarskie?

Technik technologii żywności specjalizujący się w przetwórstwie mleczarskim kieruje i nadzoruje powierzony odcinek produkcji wyrobów mleczarskich, dbając o powtarzalność, higienę oraz bezpieczeństwo procesów.

Do głównych kategorii wytwarzanych produktów należą między innymi:

• mleko spożywcze,
• śmietana spożywcza,
• napoje mleczne,
• masło,
• sery podpuszczkowe dojrzewające (twarde i miękkie),
• sery topione,
• lody,
• mleko zagęszczone,
• mleko w proszku,
• kazeiny,
• białczany sodu,
• odżywki i preparaty mlekozastępcze.

Specjalista rozlicza produkcję, współtworzy nowe wyroby i technologie oraz czuwa nad wysoką jakością i bezpieczeństwem żywności.

Absolwent kształcenia w tym zawodzie jest przygotowany do organizowania procesu wytwarzania, produkcji i magazynowania wyrobów mleczarskich z użyciem maszyn i urządzeń, a także do oceny jakości, tworzenia nowych receptur i modyfikacji istniejących.

Obowiązki i zadania zawodowe

Główne zadania obejmują organizację i nadzór nad produkcją z naciskiem na higienę, normy technologiczne oraz bezpieczeństwo żywności. Szczegółowy zakres obowiązków to:

• organizacja i nadzorowanie produkcji oraz stanowisk pracy – instruowanie zespołu w zakresie obsługi maszyn, urządzeń, higieny i norm technologicznych;
• kontrola międzyoperacyjna – weryfikacja zgodności z normami, ze szczególnym uwzględnieniem ryzyka mikrobiologicznego w mleku i jego przetworach (także lodach);
• nadzór nad eksploatacją linii, maszyn i urządzeń – podejmowanie decyzji w sytuacjach awaryjnych lub eskalacja do przełożonych;
• współtworzenie dokumentacji technologicznej – opracowywanie instrukcji oraz norm zużycia surowców i materiałów pomocniczych;
• prowadzenie rozliczeń i ewidencji – rejestrowanie wielkości produkcji, zużycia surowców, materiałów i nakładu pracy;
• udział w badaniach i wdrożeniach – testowanie nowych materiałów oraz technologii;
• nadzór nad BHP, higieną i PPOŻ – szkolenia pracowników i egzekwowanie procedur;
• wykonywanie badań analitycznych – kontrola surowców, półfabrykatów i wyrobów gotowych z użyciem sprzętu laboratoryjnego.

Dodatkowe kompetencje wynikające z podstawy programowej obejmują:

• wytwarzanie półproduktów i wyrobów gotowych z wykorzystaniem maszyn i urządzeń,
• obsługę maszyn i urządzeń w przemyśle spożywczym,
• magazynowanie wyrobów z użyciem urządzeń magazynowych,
• obliczanie zapotrzebowania na surowce i ich przygotowanie zgodnie z dokumentacją,
• kontrolę procesów jednostkowych, stosowanie sprzętu kontrolno‑pomiarowego oraz ocenę półproduktów,
• zapobieganie zagrożeniom fizycznym, chemicznym i biologicznym żywności oraz stosowanie systemów takich jak HACCP,
• konfekcjonowanie wyrobów, stosowanie zasady FIFO i przygotowanie do dystrybucji.

Technik monitoruje procesy pod kątem systemów zarządzania jakością, szybko identyfikuje niezgodności, wdraża działania korygujące i prowadzi dokumentację w programach komputerowych.

Wymagania edukacyjne i kwalifikacje

Zawód regulowany jest przez podstawę programową kształcenia w technikach. Absolwent technikum lub szkoły policealnej w zawodzie technik przetwórstwa mleczarskiego (kwalifikacje: SPC.02 – Produkcja wyrobów spożywczych z wykorzystaniem maszyn; SPC.06 – Organizacja i nadzorowanie produkcji mleczarskiej) powinien umieć:

• wskazywać źródła zagrożeń w produkcji spożywczej i dobierać odpowiednie środki ochrony,
• przestrzegać prawa oraz norm bezpieczeństwa żywności, w tym międzynarodowych standardów,
• oceniać wartość odżywczą wyrobów i stosować systemy zarządzania jakością i bezpieczeństwem (np. HACCP),
• obsługiwać maszyny zgodnie z instrukcjami oraz dobierać ich parametry pracy,
• planować procesy technologiczne i oceniać jakość na podstawie badań laboratoryjnych oraz dokumentacji.

Wymagana jest kompleksowa wiedza z biologii, chemii i technologii spożywczej, w tym znajomość składu mleka i jego przetworów. Umiejętności praktyczne rozwija się podczas zajęć i praktyk z obsługi specjalistycznego sprzętu.

Ścieżka kariery i rozwoju zawodowego

Wejście do zawodu

Rozpoczęcie pracy następuje po ukończeniu technikum lub szkoły policealnej (4–5 lat nauki) oraz zdaniu egzaminów potwierdzających kwalifikacje. Możliwe jest dalsze kształcenie na studiach inżynierskich z technologii żywności.

Rozwój

Przykładowe kierunki rozwoju to:

• awans od pracownika produkcyjnego do brygadzisty, kierownika zmiany czy technologa,
• udział w projektach badawczo‑rozwojowych i wdrażanie nowych technologii,
• specjalizacje branżowe, takie jak mleczarstwo, chłodnictwo czy cukrownictwo.

Możliwości awansu

Najczęstsze ścieżki awansu i wyróżniki na rynku pracy to:

• nadzór nad zespołami i koordynacja pracy linii produkcyjnych,
• stanowiska w działach jakości i bezpieczeństwa żywności,
• odpowiedzialność za rynki eksportowe i wymagania klientów,
• certyfikaty HACCP i ISO wzmacniające pozycję kandydata.

Gdzie pracować – firmy i branże

Technik przetwórstwa mleczarskiego pracuje głównie w zakładach przetwórstwa mleczarskiego oraz firmach produkcyjnych, dystrybucyjnych i hurtowych produktów mlecznych. Przykładowe miejsca pracy to:

• zakłady mleczarskie produkujące mleko, sery, masło, lody czy mleko w proszku,
• firmy z branży spożywczej i chłodniczej,
• hurtownie i dystrybutorzy wyrobów mleczarskich (PKD 46.33.Z),
• laboratoria badawcze i działy B+R w przemyśle spożywczym.

Zawód sprawdzi się w firmach stawiających na jakość i innowacje w sektorze mleczarskim, z perspektywą zatrudnienia zarówno w Polsce, jak i na rynkach UE.