Kod zawodu ZUS – 722314
Kody PKD (Polska Klasyfikacja Działalności):
- PKD 24.20.Z – produkcja rur, przewodów, kształtowników zamkniętych i łączników ze stali,
- PKD 24.42.A – produkcja aluminium hutniczego,
- PKD 24.42.B – produkcja wyrobów z aluminium i stopów aluminium,
- PKD 24.43.Z – produkcja ołowiu, cynku i cyny,
- PKD 24.45.Z – produkcja pozostałych metali nieżelaznych,
- PKD 24.52.Z – odlewnictwo staliwa,
- PKD 24.54.A – odlewnictwo miedzi i stopów miedzi,
- PKD 25.12.Z – produkcja metalowych elementów stolarki budowlanej,
- PKD 25.50.Z – kucia, prasowanie, wytłaczanie i walcowanie metali; metalurgia proszków,
- PKD 25.61.Z – obróbka metali i nakładanie powłok na metale.
Czym zajmuje się tokarz w metalu?
Tokarz to specjalista w dziedzinie obróbki mechanicznej, który precyzyjnie kształtuje przedmioty metalowe przy użyciu tokarek i narzędzi skrawających.
Operuje tokarkami ogólnego i specjalnego przeznaczenia, nadając elementom właściwy kształt, wymiary i gładkość powierzchni. Pracuje z metalami, tworzywami sztucznymi i kompozytami, wytwarzając części o zdefiniowanych parametrach, m.in. osie, wałki, tuleje, tarcze, koła, mimośrody, śruby i nakrętki.
Zakres obowiązków tokarza w metalu
Praca tokarza wymaga wykonywania szerokiego zakresu zadań:
Podstawowe obowiązki
- zaznajamianie się z dokumentacją technologiczną obrabianych przedmiotów, zwłaszcza z rysunkiem wykonawczym, kartą technologiczną i instrukcjami,
- pobieranie i użytkowanie narzędzi skrawających oraz oprzyrządowania technologicznego zgodnie z dokumentacją,
- ustawianie tokarki do pracy, w tym dobór i mocowanie narzędzi oraz dobór uchwytów do mocowania przedmiotów,
- dobór i stosowanie podczas toczenia optymalnych parametrów skrawania: posuwu, prędkości i głębokości skrawania,
- użytkowanie tokarki z zachowaniem wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy (BHP),
- wykonywanie prac tokarskich na tokarkach ogólnego przeznaczenia,
- obróbka drobnych elementów na tokarkach rewolwerowych i automatach tokarskich,
- przestrzeganie kolejności prac zgodnie z procesem technologicznym wykonywania operacji wielozabiegowych,
- użytkowanie sprawdzianów oraz narzędzi i przyrządów pomiarowych uniwersalnych i specjalnych,
- mierzenie oraz sprawdzanie wymiarów i kształtu obrabianych przedmiotów,
- kontrolowanie i regulowanie przebiegu obróbki oraz korygowanie błędów kształtu i wymiarów spowodowanych zużyciem ostrza,
- czyszczenie i bieżąca konserwacja użytkowanej tokarki, narzędzi i przyrządów.
Obowiązki związane z różnorodnymi pracami tokarskimi
Tokarz wykonuje także inne prace z zakresu obróbki skrawaniem. Do jego zadań należą w szczególności:
- dobór odpowiedniego surowca w zależności od wytwarzanego elementu,
- przygotowanie i uzbrajanie maszyny do pracy,
- wiercenie, powiercanie, rozwiercanie oraz wytaczanie,
- toczenie i nacinanie gwintów,
- przecinanie i radełkowanie elementów,
- konserwacja maszyn i usuwanie drobnych usterek,
- nadzorowanie pracy maszyn,
- sporządzanie dla każdego zadania pełnej dokumentacji technologicznej z parametrami i użytym surowcem,
- dobieranie odpowiednich parametrów skrawania,
- przestrzeganie wszystkich zasad BHP i ochrony przeciwpożarowej,
- kontrola jakości wykonanej pracy,
- naprawa uszkodzonych elementów.
Dodatkowe zadania zawodowe
Do dodatkowych zadań należą:
- ostrzenie na własne potrzeby noży tokarskich,
- wykonywanie różnych prac na innych uniwersalnych obrabiarkach skrawających do metali, np. frezarkach, szlifierkach, wiertarkach, wytaczarkach,
- obróbka różnych przedmiotów na obrabiarkach zespołowych,
- wykonywanie prac tokarskich na tokarkach sterowanych numerycznie (CNC),
- obróbka tokarska elementów z tworzyw sztucznych lub gumy.
Wiedza i umiejętności wymagane do wykonywania zawodu
Do wykonywania pracy tokarza niezbędna jest kompleksowa wiedza i umiejętności:
- czytanie i wykonywanie rysunków technicznych,
- dobieranie obrabiarek, narzędzi i oprzyrządowania do rodzaju surowca,
- znajomość rodzajów toczenia poprzecznego i wzdłużnego,
- wiedza o właściwościach fizycznych i skrawalności materiałów,
- znajomość chłodziw i substancji chemicznych stosowanych podczas obróbki,
- nacinanie gwintów oraz zakładanie noży tokarskich,
- sposoby mocowania elementów obrabianych,
- konserwacja maszyn tokarskich,
- przestrzeganie przepisów bezpieczeństwa w pracy.
Predyspozycje osobiste
Do wykonywania zawodu tokarza niezbędne są uzdolnienia techniczne i rachunkowe oraz wyobraźnia przestrzenna. Przydają się również:
- koordynacja ruchowo‑wzrokowa,
- spostrzegawczość i odpowiedzialność,
- siła i bardzo dobra kondycja fizyczna.
W przypadku pracy na maszynach do automatycznego toczenia kluczowe są podzielność uwagi, spostrzegawczość oraz refleks. Tokarz z reguły samodzielnie wykonuje zlecone zadania, dlatego powinien być zdyscyplinowany, co pozwala na terminowe wypełnianie wszystkich poleceń.
Warunki pracy
Praca tokarza ma charakter indywidualny – pracownik samodzielnie wykonuje swoje zadania. Pracuje w pomieszczeniach zamkniętych, najczęściej w pozycji stojącej.
Średnio praca trwa 8 godzin dziennie, zwykle w systemie jedno- lub dwuzmianowym. Fachowcy często przebywają w zapylonych i bardzo hałaśliwych pomieszczeniach, dlatego niezbędna jest odpowiednia odzież ochronna, w szczególności:
- maski przeciwpyłowe,
- słuchawki,
- okulary ochronne zabezpieczające wzrok przed odłamkami surowca.
Ścieżka kariery i możliwości rozwoju zawodowego
Zawód tokarza oferuje wiele możliwości rozwojowych:
- praca na tokarkach konwencjonalnych i/lub numerycznych (CNC),
- obsługa zaawansowanych maszyn sterowanych numerycznie,
- pełnienie roli ustawiacza na obrabiarkach CNC,
- rozszerzanie umiejętności poprzez pracę na innych obrabiarkach skrawających (wiertarki, wytaczarki, zataczarki),
- obsługa obrabiarek zespołowych,
- po nabyciu doświadczenia – możliwość pracy jako brygadzista,
- sprawdzanie jakości wykonania obrabianych przedmiotów,
- obróbka elementów z różnorodnych materiałów (metal, tworzywo, guma, drewno).
Branże i sektory zatrudnienia
Tokarz w metalu może pracować w różnych gałęziach przemysłu:
- produkcja maszyn i urządzeń,
- przemysł metalurgiczny i metalowy,
- odlewnictwo,
- produkcja komponentów do maszyn,
- produkcja elementów stolarki budowlanej,
- sektory wymagające precyzyjnych elementów metalowych,
- firmy zajmujące się obróbką metali i nakładaniem powłok.
Zobacz też:
Tajemniczy klient (mystery shopper), Takielarz, Taksator, Taksator ryzyka działalności firm, Taksówkarz, Tanatoprakser (balsamista), Tancerz baletowy, Tapeciarz, Tapicer, Tapicer meblowy, Tartacznik, Tatuażysta, Technik administracji, Technik agrobiznesu, Technik akustyk, Technik analityk, Technik analityk, Technik analityki medycznej, Technik analizy i monitoringu środowiska, Technik animacji filmowej, Technik aranżacji wnętrz, Technik architekt, Technik architektury krajobrazu, Technik archiwista, Technik automatyk, Technik automatyk sterowania ruchem kolejowym, Technik awionik, Technik bezpieczeństwa i higieny pracy, Technik budownictwa, Technik budownictwa kolejowego, Technik budownictwa okrętowego, Technik budownictwa wodnego, Technik budowy dróg, Technik budowy fortepianów i pianin, Technik budowy i strojenia fortepianów i pianin, Technik budowy jednostek pływających, Technik ceramik, Technik chłodnictwa i klimatyzacji, Technik cyfrowych procesów graficznych, Technik dekarstwa, Technik dentystyczny, Technik dozymetrysta, Technik drogownictwa, Technik dróg i mostów kolejowych, Technik dróg kolejowych i obiektów inżynieryjnych, Technik dźwięku, Technik ekonomista, Technik eksploatacji portów i terminali, Technik elektroautomatyk okrętowy, Technik elektroenergetyk transportu szynowego, Technik elektromobilności, Technik elektronik, Technik elektroniki i informatyki medycznej, Technik elektroniki medycznej, Technik elektroradiolog, Technik elektryk, Technik elektryk kolejowych sieci elektroenergetycznych, Technik elektryk samochodowy, Technik elektryk urządzeń zabezpieczenia i sterowania ruchem kolejowym, Technik energetyk, Technik farmaceutyczny, Technik fizjoterapii, Technik fotografii i multimediów, Technik garbarz, Technik gazownictwa, Technik geodeta, Technik geofizyk, Technik geolog, Technik gospodarki nieruchomościami, Technik gospodarki odpadami, Technik górnictwa odkrywkowego, Technik górnictwa otworowego, Technik górnictwa podziemnego, Technik grafiki i poligrafii cyfrowej, Technik handlowiec, Technik hodowca koni, Technik hodowca zwierząt, Technik hotelarstwa, Technik hutnik, Technik hydrolog, Technik informacji naukowej, Technik informatyk, Technik instrumentów muzycznych, Technik inżynierii sanitarnej, Technik inżynierii środowiska i melioracji, Technik izolacji przemysłowych, Technik konserwator urządzeń dźwigowych, Technik kryminalistyki, Technik księgarstwa, Technik leśnik, Technik logistyk, Technik lotniskowych służb operacyjnych, Technik masażysta, Technik mechanik, Technik mechanik budowy środków transportu, Technik mechanik eksploatacji środków transportu, Technik mechanik maszyn i urządzeń, Technik mechanik obróbki skrawaniem, Technik mechanik okrętowy, Technik mechanik precyzyjny, Technik mechanik urządzeń przemysłowych, Technik mechanizacji rolnictwa, Technik mechanizacji rolnictwa i agrotroniki, Technik mechatronik, Technik meteorolog, Technik metrolog, Technik montażu i automatyki stolarki budowlanej, Technik nawigator morski, Technik normowania pracy, Technik obsługi przemysłu targowo-wystawienniczego, Technik obsługi turystycznej, Technik obuwnik, Technik ochrony fizycznej osób i mienia, Technik ochrony środowiska, Technik odlewnik, Technik ogrodnik, Technik optyk, Technik optyk, Technik organizacji produkcji, Technik organizacji reklamy, Technik organizacji turystyki, Technik ortopeda, Technik papiernictwa, Technik podziemnej eksploatacji kopalin innych niż węgiel kamienny, Technik pojazdów kolejowych, Technik pojazdów samochodowych, Technik poligraf, Technik postępowania ze źródłami promieniotwórczymi, Technik pożarnictwa, Technik prac biurowych, Technik procesów drukowania, Technik procesów introligatorskich, Technik programista, Technik przemysłu drzewnego, Technik przemysłu jachtowego, Technik przemysłu metalurgicznego, Technik przemysłu mody, Technik przeróbki kopalin stałych, Technik przetwórstwa mleczarskiego, Technik przetwórstwa tworzyw sztucznych, Technik pszczelarz, Technik rachunkowości, Technik realizacji dźwięku, Technik realizacji nagłośnień, Technik realizacji nagrań, Technik realizacji nagrań i nagłośnień, Technik reklamy, Technik renowacji elementów architektury, Technik robotyk, Technik robót wykończeniowych w budownictwie, Technik rolnik, Technik rybactwa śródlądowego, Technik rybołówstwa morskiego, Technik spawalnictwa, Technik spedytor, Technik stylista, Technik systemów zabezpieczeń technicznych osób i mienia, Technik szerokopasmowej komunikacji elektronicznej, Technik sztukatorstwa i kamieniarstwa artystycznego, Technik teatralny, Technik technologii ceramicznej, Technik technologii chemicznej, Technik technologii drewna, Technik technologii materiałów budowlanych, Technik technologii odzieży, Technik technologii szkła, Technik technologii środków farmaceutycznych, Technik technologii środków kosmetycznych, Technik technologii wyrobów skórzanych, Technik technologii żywności – cukrownictwo, Technik technologii żywności, Technik technologii żywności – produkcja cukiernicza, Technik technologii żywności – produkcja koncentratów spożywczych, Technik technologii żywności – produkcja piekarsko-ciastkarska, Technik technologii żywności – przechowalnictwo chłodnicze i technologia żywności mrożonej, Technik technologii żywności – przetwórstwo fermentacyjne, Technik technologii żywności – przetwórstwo jajczarsko-drobiarskie, Technik technologii żywności – przetwórstwo mięsne, Technik technologii żywności – przetwórstwo mleczarskie, Technik technologii żywności – przetwórstwo owocowo-warzywne, Technik technologii żywności – przetwórstwo rybne, Technik technologii żywności – przetwórstwo surowców olejarskich, Technik technologii żywności – przetwórstwo zbożowe, Technik technologii żywności – przetwórstwo ziemniaczane, Technik teleinformatyk, Technik telekomunikacji, Technik transportu drogowego, Technik transportu kolejowego, Technik turystyki na obszarach wiejskich, Technik turystyki wiejskiej, Technik tyfloinformatyk, Technik urządzeń audiowizualnych, Technik urządzeń dźwigowych, Technik urządzeń i systemów energetyki odnawialnej, Technik urządzeń sanitarnych, Technik usług fryzjerskich, Technik usług kelnerskich, Technik usług kosmetycznych, Technik usług pocztowych i finansowych, Technik utrzymania ruchu, Technik weterynarii, Technik wiertnik, Technik włókienniczych wyrobów dekoracyjnych, Technik włókiennik, Technik zabezpieczeń przeciwkorozyjnych, Technik żeglugi śródlądowej, Technik żywienia i gospodarstwa domowego, Technik żywienia i usług gastronomicznych, Technolog – programista obrabiarek, Technolog inżynierii telekomunikacyjnej, Technolog robót wykończeniowych w budownictwie, Teleankieter, Telemarketer, Teolog, Terapeuta środowiskowy, Terapeuta zajęciowy, Termoizoler, Tester gier komputerowych, Tester oprogramowania komputerowego, Tester systemów teleinformatycznych, Tkacz, Tłoczarz w metalu, Tłumacz, Tłumacz języka migowego, Tłumacz przysięgły, Tokarz w drewnie, Tokarz/frezer obrabiarek sterowanych numerycznie, Toksykolog, Topiarz fryty, Topiarz mas mineralnych, Topiarz szkła, Toromistrz, Towaroznawca, Tragarz, Traser, Trawiacz poligraficzny, Trener koni wyścigowych, Trener osobisty (coach, mentor, tutor), Trener sportu, Treser psów, Treser zwierząt cyrkowych, Trzciniarz, Twórca ludowy, Tynkarz
