Nauczyciel psycholog to specjalista łączący wiedzę psychologiczną z edukacją, organizujący pomoc psychologiczną w szkołach i placówkach oświatowych. Kod zawodu ZUS wynosi 235908.
Dla potrzeb rejestracyjnych i sprawozdawczych poniżej zebrano powiązane kody PKD wraz z opisem:
| Kod PKD | Opis |
|---|---|
| 84.30.Z | obowiązkowe zabezpieczenia społeczne |
| 85.10.Z | placówki wychowania przedszkolnego |
| 87.10.Z | pomoc społeczna z zakwaterowaniem zapewniająca opiekę pielęgniarską |
| 87.20.Z | pomoc społeczna z zakwaterowaniem dla osób z zaburzeniami psychicznymi |
| 88.10.Z | pomoc społeczna bez zakwaterowania dla osób w podeszłym wieku i osób niepełnosprawnych |
| 88.99.Z | pozostała pomoc społeczna bez zakwaterowania, gdzie indziej niesklasyfikowana |
Czym zajmuje się nauczyciel psycholog?
Nauczyciel psycholog organizuje w szkole lub placówce pomoc psychologiczną, diagnozuje, opiniuje, orzeka, prowadzi psychoterapię oraz udziela bieżącego wsparcia psychologicznego. Współpracuje z wychowawcami, nauczycielami, rodzicami, organami szkoły i instytucjami pozaszkolnymi, minimalizując skutki zaburzeń rozwojowych i zapobiegając zaburzeniom zachowania.
Zajmuje się także badaniem psychologicznych uwarunkowań nauczania i wychowania dzieci oraz młodzieży, a następnie diagnozowaniem trudności i sytuacji wychowawczych w celu planowego, długofalowego wspierania rozwoju ucznia.
Nauczyciel psycholog odgrywa kluczową rolę w budowaniu zdrowego środowiska edukacyjnego, wspierając rozwój emocjonalny i społeczny uczniów.
Podstawę prawną stanowią m.in. rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno‑pedagogicznej (Dz.U. 2020 poz. 1280), ustawa – Prawo oświatowe oraz ustawa o zawodzie psychologa (wejdzie w życie po 2 latach i 3 miesiącach od ogłoszenia), która wprowadzi jednolite zasady wykonywania zawodu, wzmocni ochronę zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży oraz zmieni ścieżkę awansu w szkołach.
Obowiązki i zadania zawodowe
Do kluczowych obowiązków nauczyciela psychologa należą:
- organizowanie i prowadzenie pomocy psychologicznej – w tym działań profilaktycznych, mediacyjnych, doradczych i interwencyjnych;
- analiza problemów psychologicznych w edukacji – badanie i interpretowanie zjawisk związanych z nauczaniem i wychowaniem;
- diagnoza potrzeb i możliwości uczniów – rozpoznawanie potrzeb rozwojowych i edukacyjnych, możliwości psychofizycznych, mocnych stron, predyspozycji, zainteresowań i przyczyn niepowodzeń;
- diagnoza sytuacji wychowawczych – identyfikowanie barier i problemów ograniczających uczestnictwo ucznia w życiu szkoły;
- prowadzenie oddziaływań terapeutycznych – psychoterapia, rehabilitacja psychologiczna, zajęcia psychokorekcyjne i terapeutyczne;
- poradnictwo i rozwijanie kompetencji – doradztwo, zajęcia indywidualne i grupowe rozwijające kompetencje emocjonalno‑społeczne, spotkania interwencyjne, mediacyjne i psychoedukacyjne;
- planowanie i monitorowanie zmian – tworzenie planów zmiany zachowania, przeciwdziałanie niepowodzeniom szkolnym, wzmacnianie mocnych stron ucznia i diagnoza trudności emocjonalnych;
- dokumentowanie pracy – prowadzenie dokumentacji działań diagnostyczno‑terapeutyczno‑doradczych;
- współpraca międzyinstytucjonalna – z instytucjami rządowymi i pozarządowymi oraz inicjowanie pomocy w środowisku szkolnym i pozaszkolnym;
- wspieranie dorosłych wokół ucznia – systemowe wsparcie nauczycieli, specjalistów i rodziców w minimalizowaniu skutków zaburzeń i zapobieganiu zaburzeniom zachowania.
Dodatkowe zadania obejmują prowadzenie zajęć terapeutycznych (np. terapia pedagogiczna, socjoterapia), pełnienie ról nauczyciela‑konsultanta, doradcy metodycznego, opiekuna stażu, edukatora czy eksperta w komisjach egzaminacyjnych i kwalifikacyjnych dla awansu zawodowego nauczycieli.
Najczęściej pełnione role dodatkowe to:
- nauczyciel‑konsultant,
- doradca metodyczny,
- opiekun stażu,
- edukator,
- ekspert w komisjach kwalifikacyjnych,
- członek zespołów egzaminacyjnych.
Dyrektor placówki może rozszerzyć katalog obowiązków, np. o dyżury na przerwach. Ministerstwo Edukacji Narodowej wydało rekomendacje dotyczące zadań, oparte na ustawie o zawodzie psychologa i rozporządzeniach, z naciskiem na opiekę nad zdrowiem psychicznym uczniów.
Wymagania edukacyjne i kwalifikacje
Aby zostać nauczycielem psychologiem, wymagane jest wykształcenie wyższe na kierunku psychologia (magisterskie) oraz przygotowanie pedagogiczne.
Psycholog szkolny musi spełniać warunki określone w Karcie Nauczyciela. Nowe regulacje z ustawy o zawodzie psychologa doprecyzują zasady zatrudniania i awansu oraz wprowadzą samorząd zawodowy psychologów.
Konieczne jest ciągłe podnoszenie kwalifikacji, m.in. poprzez specjalistyczne szkolenia z psychoterapii, socjoterapii i pracy z grupą.
Ścieżka kariery i rozwoju zawodowego
Ścieżka kariery obejmuje kolejne stopnie awansu oraz udział w komisjach kwalifikacyjnych. Poniżej podstawowe etapy:
- staż,
- nauczyciel kontraktowy,
- nauczyciel mianowany,
- nauczyciel dyplomowany.
Rozwój zawodowy opiera się na systematycznym doskonaleniu: szkoleniach, warsztatach, superwizji i współpracy z organizacjami branżowymi. Możliwe są także role eksperckie, edukatorskie i konsultingowe w oświacie.
Gdzie pracować jako nauczyciel psycholog?
Zawód jest związany głównie z sektorem edukacyjnym i pomocy społecznej, zgodnym z kodami PKD. Możliwe miejsca zatrudnienia:
| Branża/sektor | Przykłady placówek | Kody PKD |
|---|---|---|
| Oświata | Przedszkola, szkoły podstawowe, ponadpodstawowe, placówki specjalne | 85.10.Z |
| Pomoc społeczna z zakwaterowaniem | Domy pomocy społecznej z opieką pielęgniarską, dla osób z zaburzeniami psychicznymi | 87.10.Z, 87.20.Z |
| Pomoc społeczna bez zakwaterowania | Centra dla osób starszych i niepełnosprawnych, inne formy pomocy | 88.10.Z, 88.99.Z |
| Zabezpieczenia społeczne | Instytucje rządowe i pozarządowe | 84.30.Z |
Praca odbywa się w publicznych i niepublicznych placówkach oświatowych, poradniach psychologiczno‑pedagogicznych oraz instytucjach wsparcia zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży.
Zobacz też:
Naczelnik / kierownik wydziału, Nanotechnolog (inżynier nanostruktur), Napełniający zbiorniki przenośne, Nastawniczy, Naturopata, Nauczyciel akademicki – nauki humanistyczne, Nauczyciel akademicki – nauki inżynieryjno-techniczne, Nauczyciel akademicki – nauki medyczne i nauki o zdrowiu, Nauczyciel akademicki – nauki rodzinne, Nauczyciel akademicki – nauki rolnicze, Nauczyciel akademicki – nauki społeczne, Nauczyciel akademicki – nauki teologiczne, Nauczyciel akademicki – nauki weterynaryjne, Nauczyciel akademicki – sztuka, Nauczyciel akademicki – ścisłe i przyrodnicze, Nauczyciel bibliotekarz, Nauczyciel domowy, Nauczyciel doradca metodyczny, Nauczyciel edukacji wczesnoszkolnej, Nauczyciel innych form wychowania przedszkolnego, Nauczyciel konsultant, Nauczyciel logopeda, Nauczyciel muzyki w placówkach pozaszkolnych, Nauczyciel nauczania na odległość, Nauczyciel niedostosowanych społecznie (pedagog resocjalizacji, socjoterapeuta), Nauczyciel niesłyszących i słabosłyszących (surdopedagog), Nauczyciel niewidomych i słabowidzących (tyflopedagog), Nauczyciel osób z niepełnosprawnością intelektualną (oligofrenopedagog), Nauczyciel praktycznej nauki zawodu, Nauczyciel przedmiotów teoretycznych zawodowych, Nauczyciel przedmiotów zawodowych artystycznych, Nauczyciel przedmiotu w szkole podstawowej, Nauczyciel przedmiotu w szkole ponadpodstawowej, Nauczyciel przedszkola, Nauczyciel przewlekle chorych i niepełnosprawnych ruchowo, Nauczyciel specjalista terapii pedagogicznej, Nauczyciel sztuki w placówkach pozaszkolnych, Nauczyciel technologii informatycznych w placówkach pozaszkolnych, Nauczyciel w placówkach pozaszkolnych, Nawigator lotniczy, Negocjator biznesowy, Negocjator policyjny, Neurologopeda, Normalizator, Noszowy, Notariusz, Nurek