Kod zawodu ZUS – 235290
Pasujące kody PKD:
- PKD 85.20.Z – szkoły podstawowe;
- PKD 85.31.A – gimnazja;
- PKD 85.32.C – szkoły specjalne przysposabiające do pracy.
Czym zajmuje się nauczyciel pracujący ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi
Nauczyciel pracujący z uczniami o specjalnych potrzebach edukacyjnych (SPE) realizuje zadania edukacyjne i wspierające dla osób z różnymi potrzebami rozwojowymi, trudnościami w uczeniu się, dysfunkcjami lub niepełnosprawnościami.
W odróżnieniu od pedagoga specjalnego, który pełni rolę doradczą i diagnostyczną, nauczyciel pracujący ze SPE bezpośrednio prowadzi zajęcia dydaktyczne dostosowane do indywidualnych możliwości ucznia.
Kluczową funkcją tego nauczyciela jest systematyczna obserwacja uczniów podczas zajęć szkolnych – to właśnie nauczyciele i wychowawcy pracujący bezpośrednio z uczniami mają najlepszą możliwość zauważenia potencjalnych trudności czy nieprawidłowości w funkcjonowaniu. Na podstawie tych obserwacji nauczyciel współuczestniczy w procesie diagnostycznym i wspiera ucznia w osiągnięciu pełnego uczestnictwa w życiu szkoły.
Obowiązki i zadania
Zakres obowiązków obejmuje pracę diagnostyczną, dydaktyczną, terapeutyczną i organizacyjną, realizowaną we współpracy z gronem pedagogicznym oraz rodzicami.
Rozpoznawanie potrzeb i diagnoza funkcjonalna
W praktyce oznacza to m.in. następujące działania:
- uważną obserwację uczniów w celu dostrzeżenia potencjalnych trudności lub niepowodzeń edukacyjnych,
- przeprowadzanie obserwacji pedagogicznej ukierunkowanej na identyfikację konkretnych problemów, dysfunkcji lub deficytów rozwojowych,
- wypełnianie arkuszy diagnostycznych na podstawie obserwacji,
- określenie mocnych stron, predyspozycji, zainteresowań i uzdolnień ucznia,
- rozpoznawanie przyczyn niepowodzeń edukacyjnych oraz trudności w funkcjonowaniu ucznia, z uwzględnieniem barier i ograniczeń utrudniających pełne uczestnictwo w życiu szkoły.
Dostosowanie procesu edukacyjnego
Nauczyciel projektuje i realizuje proces kształcenia tak, by był dostępny i skuteczny dla każdego ucznia:
- dostosowanie programu edukacyjnego do charakteru specjalnych potrzeb ucznia,
- określanie zakresu dostosowania wynikającego z diagnozy,
- ustalanie celów edukacyjnych i terapeutycznych,
- wybór odpowiednich metod, form kształcenia i środków dydaktycznych,
- planowanie procedur osiągania celów edukacyjnych i terapeutycznych,
- określanie zasad pracy i oceniania indywidualnie dla każdego ucznia.
Współpraca i komunikacja
Efektywna pomoc uczniowi wymaga stałej współpracy z ekspertami i rodziną:
- współpraca z wychowawcami, specjalistami, pedagogiem specjalnym, rodzicami i uczniami,
- informowanie wychowawcy i dyrektora szkoły o uczniach wymagających wsparcia,
- konsultacje z nauczycielami specjalistami w zakresie specyfiki specjalnych potrzeb edukacyjnych,
- wspólne planowanie i koordynowanie pomocy w ramach zintegrowanych działań,
- współpraca z poradnią psychologiczno-pedagogiczną.
Ustalanie form pomocy
Nauczyciel inicjuje i koordynuje wsparcie psychologiczno-pedagogiczne:
- wstępne ustalenie niezbędnych form udzielenia pomocy psychologiczno-pedagogicznej,
- określanie okresu udzielania pomocy i wymiaru godzin zajęć wspierających,
- uzyskanie akceptacji dyrektora na zaproponowane rozwiązania.
Wymagania i kwalifikacje
Podstawowym wymogiem jest dyplom magistra lub inny dyplom ukończenia studiów wyższych. Konkretne wymagania zależą od specjalizacji nauczyciela.
Nauczyciel może posiadać specjalizację w zakresie:
- edukacji i rehabilitacji osób z niepełnosprawnością ruchową,
- edukacji i rehabilitacji osób z niepełnosprawnością sensoryczną,
- edukacji i terapii osób z zaburzeniami ze spektrum autyzmu,
- edukacji i rehabilitacji osób z niepełnosprawnością intelektualną,
- pedagogiki korekcyjnej,
- pedagogiki resocjalizacyjnej,
- pedagogiki zdolnych i uzdolnionych,
- logopedii (po studiach dających tytuł magistra pedagogiki specjalnej ze specjalnością logopedia).
Umiejętności niezbędne
W pracy z uczniami ze SPE kluczowe są kompetencje społeczne i metodyczne:
- zdolność do obserwacji pedagogicznej i diagnozy funkcjonalnej,
- umiejętność współpracy w zespołach multidyscyplinarnych,
- elastyczność i zdolność adaptacji metod pracy do indywidualnych potrzeb,
- empatia i cierpliwość w pracy z uczniami o różnych potrzebach,
- umiejętności komunikacyjne i interpersonalne,
- wiedza na temat barier architektonicznych i społecznych,
- umiejętność wykorzystania technologii informacyjno-komunikacyjnych.
Ścieżka kariery i rozwoju
Nauczyciel pracujący ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi może rozwijać się zawodowo w różnych kierunkach, poszerzając kompetencje i obejmując nowe role.
Specjalizacja
Możliwe są m.in. następujące działania rozwojowe:
- uzyskanie dodatkowych uprawnień w zakresie specjalnych potrzeb edukacyjnych poprzez ukończenie studiów podyplomowych lub kursów specjalizacyjnych,
- pogłębienie wiedzy w wybranej specjalizacji (np. autyzm, niepełnosprawność intelektualna, trudności w uczeniu się).
Awans wewnątrz placówki
W ramach szkoły można objąć funkcje zwiększające wpływ na organizację procesu edukacyjnego:
- Pedagog specjalny – rola doradczo-diagnostyczna wspierająca nauczycieli;
- Wychowawca klasy – prowadzenie zespołu klasowego ze specjalizacją w pracy ze SPE;
- Koordynator ds. edukacji włączającej – planowanie i nadzór nad wdrażaniem rozwiązań dostępnościowych.
Kierunki rozwoju
Perspektywy rozwoju obejmują również aktywności eksperckie i popularyzatorskie:
- pełnienie ról szkoleniowych – przeprowadzanie szkoleń dla nauczycieli na temat pracy ze SPE,
- udział w projektach edukacyjnych i badaniach naukowych,
- publikowanie artykułów i materiałów edukacyjnych,
- prowadzenie zajęć podyplomowych lub szkoleń dla rodziców,
- zaangażowanie się w tworzenie standardów i wytycznych edukacyjnych.
Wsparcie rozwoju zawodowego
Szkoła zobowiązana jest do organizowania doskonalenia zawodowego nauczycieli. Pedagog specjalny przedstawia radzie pedagogicznej propozycje w zakresie szkoleń i rozwoju zawodowego.
Miejsca pracy i branże
Nauczyciel pracujący ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi znajduje zatrudnienie w wielu typach placówek i instytucji.
Placówki edukacyjne publiczne
Najczęściej są to jednostki systemu oświaty:
- szkoły podstawowe z oddziałami integracyjnymi lub dla uczniów ze SPE,
- gimnazja,
- szkoły specjalne przysposabiające do pracy,
- szkoły ponadpodstawowe i licea dla uczniów ze specjalnymi potrzebami,
- przedszkola z integracją.
Placówki edukacyjne prywatne
W sektorze niepublicznym poszukiwani są specjaliści ze SPE m.in. w:
- szkołach prywatnych ze specjalizacją w edukacji włączającej,
- ośrodkach edukacyjnych i terapeutycznych,
- centrach edukacji wczesnoszkolnej ze specjalizacją.
Inne instytucje
Miejscem pracy mogą być również instytucje wspierające rozwój i terapię:
- poradnie psychologiczno-pedagogiczne,
- ośrodki diagnozy i terapii,
- ośrodki rewalidacyjno-edukacyjne,
- placówki opiekuńczo-wychowawcze,
- centra integracji społecznej,
- ośrodki wychowawcze.
Warunki zatrudnienia i perspektywy zawodowe
Nauczyciel pracujący ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi zatrudniany jest zazwyczaj na podstawie umowy o pracę. Obowiązki realizuje w ramach tygodniowego, obowiązkowego wymiaru zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych, bez dodatkowego wymiaru godzin ponad ustalony etat.
Zawód ma stabilne perspektywy zawodowe ze względu na następujące czynniki:
- rosnące wymogi edukacyjne dotyczące edukacji włączającej,
- konieczność zatrudniania specjalistów ds. specjalnych potrzeb edukacyjnych w szkołach,
- wsparcie prawne i przepisy nakładające obowiązek zapewniania dostępności osób ze specjalnymi potrzebami,
- stale rosnącą świadomość społeczną znaczenia edukacji włączającej.
Zobacz też:
Pakowacz ręczny, Palacz gazowych kotłów centralnego ogrzewania, Palacz kotłów parowych, Palacz pieców zwykłych, Palacz wodnych rusztowych kotłów centralnego ogrzewania, Paleontolog, Palowniczy, Pamiątkarz, Parasolnik, Parkieciarz, Parkingowy, Parlamentarzysta, Parzelniczy drewna, Patroszacz ryb, Pedagog, Pedagog animacji kulturalnej, Pedagog mediów, Pedagog specjalny, Pedagog szkolny, Pedikiurzystka, Perfumiarz, Perfuzjonista, Perukarz, Piaskarz, Piecowy nagrzewania wsadu w walcowni, Piecowy pieca łukowego, Piekarz, Pielęgniarka, Pielęgniarka – specjalista organizacji i zarządzania, Pielęgniarka – specjalista pielęgniarstwa anestezjologicznego i intensywnej opieki, Pielęgniarka – specjalista pielęgniarstwa chirurgicznego, Pielęgniarka – specjalista pielęgniarstwa diabetologicznego, Pielęgniarka – specjalista pielęgniarstwa epidemiologicznego, Pielęgniarka – specjalista pielęgniarstwa geriatrycznego, Pielęgniarka – specjalista pielęgniarstwa kardiologicznego, Pielęgniarka – specjalista pielęgniarstwa nefrologicznego, Pielęgniarka – specjalista pielęgniarstwa neonatologicznego, Pielęgniarka – specjalista pielęgniarstwa neurologicznego, Pielęgniarka – specjalista pielęgniarstwa onkologicznego, Pielęgniarka – specjalista pielęgniarstwa operacyjnego, Pielęgniarka – specjalista pielęgniarstwa opieki długoterminowej, Pielęgniarka – specjalista pielęgniarstwa opieki paliatywnej, Pielęgniarka – specjalista pielęgniarstwa pediatrycznego, Pielęgniarka – specjalista pielęgniarstwa psychiatrycznego, Pielęgniarka – specjalista pielęgniarstwa ratunkowego, Pielęgniarka – specjalista pielęgniarstwa rodzinnego, Pielęgniarka – specjalista pielęgniarstwa środowiska nauczania i wychowania, Pielęgniarka – specjalista pielęgniarstwa w ochronie zdrowia pracujących, Pielęgniarka – specjalista promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej, Pielęgniarka oddziałowa, Pielęgniarka-specjalista pielęgniarstwa zachowawczego/internistycznego, Pielęgniarz trawników / murawy (greenkeeper), Pilarz, Pilarz kamienia, Pilot balonowy, Pilot morski, Pilot pionowzlotu, Pilot samolotowy zawodowy / liniowy, Pilot sterowcowy zawodowy, Pilot szybowcowy, Pilot śmigłowcowy zawodowy / liniowy, Pilot wiatrakowcowy zawodowy, Pilot wycieczek, Pilot żeglugi śródlądowej, Piosenkarz, Pirotechnik, Pisarz, Pizzer, Planista produkcyjny, Plastyk, Plecionkarz, Płatnerz, Płetwonurek ratownik, Poborca skarbowy, Podiatra, Podkuwacz koni, Podoficer zawodowy Sił Zbrojnych, Podolog, Poeta, Pokojowa, Polerowacz wyrobów z drewna, Policjant służby kontrterrorystycznej, Policjant służby kryminalnej, Policjant służby prewencji, Policjant służby spraw wewnętrznych, Policjant służby śledczej, Policjant służby wspomagającej, Politolog, Polityk (minister, sekretarz / podsekretarz stanu), Położna, Położna – specjalista organizacji i zarządzania, Położna – specjalista pielęgniarstwa epidemiologicznego, Położna – specjalista pielęgniarstwa ginekologicznego, Położna – specjalista pielęgniarstwa ginekologiczno-położniczego, Położna – specjalista pielęgniarstwa neonatologicznego, Położna – specjalista pielęgniarstwa położniczego, Położna – specjalista pielęgniarstwa rodzinnego, Położna – specjalista promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej, Położna oddziałowa, Pomoc apteczna, Pomoc dentystyczna, Pomoc domowa, Pomoc krawiecka, Pomoc kuchenna, Pomoc laboratoryjna, Pomoc nauczyciela, Pomocniczy robotnik budowlany, Pomocniczy robotnik drogowy, Pomocniczy robotnik konserwacji terenów zieleni, Pomocniczy robotnik leśny, Pomocniczy robotnik mostowy, Pomocniczy robotnik polowy, Pomocniczy robotnik przemysłowy, Pomocniczy robotnik przy uprawie roślin i hodowli zwierząt, Pomocniczy robotnik szklarniowy, Pomocniczy robotnik torowy, Pomocniczy robotnik w gospodarstwie rybackim, Pomocniczy robotnik w gospodarstwie sadowniczym, Pomocniczy robotnik w hodowli zwierząt, Pomocniczy robotnik w łowiectwie, Pomocnik biblioteczny, Pomocnik ciastkarza, Pomocnik elektromontera, Pomocnik lakiernika, Pomocnik mechanika, Pomocnik mleczarski, Pomocnik piekarza, Portier, Posadzkarz, Pośrednik finansowy, Pośrednik pracy, Pośrednik usług medycznych, Pośrednik w obrocie nieruchomościami, Pozłotnik, Pozostali administratorzy systemów komputerowych, Pozostali agenci i administratorzy nieruchomości, Pozostali agenci sprzedaży bezpośredniej, Pozostali agenci ubezpieczeniowi, Pozostali aktorzy, Pozostali aktorzy cyrkowi i pokrewni, Pozostali analitycy finansowi, Pozostali analitycy systemów komputerowych, Pozostali analitycy systemów komputerowych i programiści gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali ankieterzy, Pozostali archeolodzy, socjolodzy i specjaliści dziedzin pokrewnych, Pozostali architekci, Pozostali architekci krajobrazu, Pozostali artyści plastycy, Pozostali astrolodzy, wróżbici i pokrewni, Pozostali asystenci dentystyczni, Pozostali asystenci nauczycieli, Pozostali audiofonolodzy i logopedzi, Pozostali barmani, Pozostali betoniarze, betoniarze zbrojarze i pokrewni, Pozostali bibliotekoznawcy i specjaliści zarządzania informacją, Pozostali biolodzy i pokrewni, Pozostali blacharze, Pozostali bukmacherzy, krupierzy i pokrewni, Pozostali ceramicy i pokrewni, Pozostali chemicy, Pozostali choreografowie i tancerze, Pozostali cieśle i stolarze budowlani, Pozostali dealerzy i maklerzy aktywów finansowych, Pozostali diagności laboratoryjni specjaliści, Pozostali dietetycy i specjaliści do spraw żywienia, Pozostali dietetycy i żywieniowcy, Pozostali doradcy finansowi i inwestycyjni, Pozostali drukarze, Pozostali duchowni i osoby konsekrowane, Pozostali dyrektorzy generalni i zarządzający, Pozostali dyżurni ruchu, manewrowi i pokrewni, Pozostali dziennikarze, Pozostali ekonomiści, Pozostali elektromechanicy i elektromonterzy, Pozostali elektrycy budowlani i pokrewni, Pozostali farmaceuci specjaliści, Pozostali filolodzy i tłumacze, Pozostali filozofowie, historycy i politolodzy, Pozostali fizycy i astronomowie, Pozostali formierze odlewniczy i pokrewni, Pozostali formowacze wyrobów szklanych, krajacze i szlifierze szkła, Pozostali fotografowie, Pozostali fryzjerzy, Pozostali funkcjonariusze celni i ochrony granic, Pozostali funkcjonariusze służby więziennej, Pozostali gońcy, bagażowi i pokrewni, Pozostali gospodarze budynków, Pozostali górnicy podziemnej i odkrywkowej eksploatacji złóż i pokrewni, Pozostali hodowcy drobiu, Pozostali hodowcy zwierząt gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali hodowcy zwierząt gospodarskich i domowych, Pozostali hydraulicy i monterzy rurociągów, Pozostali instruktorzy fitness i rekreacji ruchowej, Pozostali instruktorzy nauki jazdy, Pozostali instruktorzy technologii informatycznych, Pozostali introligatorzy i pokrewni, Pozostali inżynierowie budownictwa, Pozostali inżynierowie chemicy i pokrewni, Pozostali inżynierowie do spraw przemysłu i produkcji, Pozostali inżynierowie elektronicy, Pozostali inżynierowie elektrycy, Pozostali inżynierowie gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali inżynierowie górnictwa i metalurgii, Pozostali inżynierowie inżynierii środowiska, Pozostali inżynierowie mechanicy, Pozostali inżynierowie telekomunikacji, Pozostali jubilerzy, złotnicy i pokrewni, Pozostali kaletnicy, rymarze i pokrewni, Pozostali kartografowie i geodeci, Pozostali kasjerzy bankowi i pokrewni, Pozostali kasjerzy i sprzedawcy biletów, Pozostali kierowcy autobusów i motorniczowie tramwajów, Pozostali kierowcy motocykli, Pozostali kierowcy samochodów ciężarowych, Pozostali kierowcy samochodów osobowych i dostawczych, Pozostali kierownicy / dyrektorzy w instytucjach opieki nad dziećmi, Pozostali kierownicy do spraw badań i rozwoju, Pozostali kierownicy do spraw budownictwa, Pozostali kierownicy do spraw finansowych, Pozostali kierownicy do spraw innych typów usług gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali kierownicy do spraw logistyki i dziedzin pokrewnych, Pozostali kierownicy do spraw marketingu i sprzedaży, Pozostali kierownicy do spraw obsługi biznesu i zarządzania gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali kierownicy do spraw produkcji przemysłowej, Pozostali kierownicy do spraw reklamy i public relations, Pozostali kierownicy do spraw sportu, rekreacji i rozrywki, Pozostali kierownicy do spraw strategii i planowania, Pozostali kierownicy do spraw technologii informatycznych i telekomunikacyjnych, Pozostali kierownicy do spraw zarządzania zasobami ludzkimi, Pozostali kierownicy instytucji finansowych i ubezpieczeniowych, Pozostali kierownicy produkcji w rolnictwie i leśnictwie, Pozostali kierownicy produkcji w zakładach akwakultury i rybołówstwie, Pozostali kierownicy sprzedaży w marketach, Pozostali kierownicy w gastronomii, Pozostali kierownicy w górnictwie, Pozostali kierownicy w handlu detalicznym i hurtowym, Pozostali kierownicy w hotelarstwie, Pozostali kierownicy w instytucjach edukacyjnych, Pozostali kierownicy w instytucjach opieki nad osobami starszymi, Pozostali kierownicy w instytucjach opieki zdrowotnej, Pozostali kierownicy w instytucjach pomocy społecznej, Pozostali kierownicy w instytucjach usług wyspecjalizowanych gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali klasyfikatorzy żywności i pokrewni, Pozostali kodowacze, korektorzy i pokrewni, Pozostali kompozytorzy, artyści muzycy i śpiewacy, Pozostali konduktorzy i pokrewni, Pozostali konsultanci i inni pracownicy biur podróży, Pozostali kontrolerzy (sterowniczy) procesów metalurgicznych, Pozostali kontrolerzy (sterowniczy) procesów przemysłowych gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali kontrolerzy (sterowniczy) procesów w przemyśle chemicznym, Pozostali kontrolerzy ruchu lotniczego i personel pokrewny, Pozostali kowale i operatorzy pras kuźniczych, Pozostali krawcy, kuśnierze, kapelusznicy i pokrewni, Pozostali kreślarze, Pozostali kucharze, Pozostali lakiernicy, Pozostali lekarze dentyści specjaliści, Pozostali lekarze specjaliści, Pozostali lekarze weterynarii specjaliści, Pozostali listonosze i pokrewni, Pozostali literaci i inni autorzy tekstów, Pozostali ładowacze nieczystości, Pozostali magazynierzy i pokrewni, Pozostali malarze i pokrewni, Pozostali marynarze i pokrewni, Pozostali masarze, robotnicy w przetwórstwie ryb i pokrewni, Pozostali maszyniści i operatorzy maszyn i urządzeń dźwigowo-transportowych i pokrewni, Pozostali maszyniści kolejowi i metra, Pozostali maszyniści kotłów parowych i pokrewni, Pozostali matematycy, aktuariusze i statystycy, Pozostali mechanicy maszyn i urządzeń rolniczych i przemysłowych, Pozostali mechanicy pojazdów samochodowych, Pozostali mechanicy precyzyjni, Pozostali mechanicy statków powietrznych i pokrewni, Pozostali meteorolodzy, Pozostali mistrzowie produkcji w budownictwie, Pozostali mistrzowie produkcji w przemyśle przetwórczym, Pozostali monterzy elektronicy i serwisanci urządzeń elektronicznych, Pozostali monterzy gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali monterzy i konserwatorzy instalacji klimatyzacyjnych i chłodniczych, Pozostali monterzy i serwisanci instalacji i urządzeń teleinformatycznych, Pozostali monterzy instrumentów muzycznych, Pozostali monterzy izolacji, Pozostali monterzy konstrukcji budowlanych i konserwatorzy budynków, Pozostali monterzy konstrukcji linowych, Pozostali monterzy linii elektrycznych, Pozostali monterzy maszyn i urządzeń mechanicznych, Pozostali monterzy sprzętu elektronicznego, Pozostali monterzy sprzętu elektrycznego, Pozostali murarze i pokrewni, Pozostali muzycy i pokrewni, Pozostali nauczyciele akademiccy, Pozostali nauczyciele kształcenia zawodowego, Pozostali nauczyciele szkół podstawowych, Pozostali nauczyciele szkół ponadpodstawowych (z wyjątkiem nauczycieli kształcenia zawodowego), Pozostali nauczyciele sztuki w placówkach pozaszkolnych, Pozostali nurkowie, Pozostali obuwnicy i pokrewni, Pozostali oficerowie pokładowi, piloci żeglugi i pokrewni, Pozostali ogrodnicy, Pozostali operatorzy aparatury medycznej, Pozostali operatorzy edytorów tekstu, Pozostali operatorzy innych maszyn i urządzeń przetwórczych gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali operatorzy maszyn do prania, Pozostali operatorzy maszyn do produkcji obuwia, Pozostali operatorzy maszyn do produkcji wyrobów gumowych, Pozostali operatorzy maszyn do produkcji wyrobów papierniczych, Pozostali operatorzy maszyn do produkcji wyrobów spożywczych i pokrewni, Pozostali operatorzy maszyn do produkcji wyrobów włókienniczych, futrzarskich i skórzanych gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali operatorzy maszyn do produkcji wyrobów z tworzyw sztucznych, Pozostali operatorzy maszyn do wyprawiania futer i skór, Pozostali operatorzy maszyn i urządzeń do obróbki drewna, Pozostali operatorzy maszyn i urządzeń do produkcji i przetwórstwa metali, Pozostali operatorzy maszyn i urządzeń do produkcji wyrobów cementowych, kamiennych i pokrewni, Pozostali operatorzy maszyn i urządzeń do produkcji wyrobów chemicznych, Pozostali operatorzy maszyn i urządzeń do przeróbki mechanicznej kopalin, Pozostali operatorzy maszyn przędzalniczych i pokrewni, Pozostali operatorzy maszyn tkackich i dziewiarskich, Pozostali operatorzy sieci i systemów komputerowych, Pozostali operatorzy sprzętu do robót ziemnych i urządzeń pokrewnych, Pozostali operatorzy urządzeń do obróbki powierzchniowej metali i nakładania powłok, Pozostali operatorzy urządzeń do produkcji materiałów światłoczułych i obróbki filmów, Pozostali operatorzy urządzeń do produkcji wyrobów szklanych i ceramicznych, Pozostali operatorzy urządzeń do rejestracji i transmisji obrazu i dźwięku, Pozostali operatorzy urządzeń do spalania odpadów, uzdatniania wody i pokrewni, Pozostali operatorzy urządzeń do wyrobu masy papierniczej i produkcji papieru, Pozostali operatorzy urządzeń energetycznych, Pozostali operatorzy urządzeń pakujących, znakujących i urządzeń do napełniania butelek, Pozostali operatorzy urządzeń teleinformatycznych, Pozostali operatorzy urządzeń telekomunikacyjnych, Pozostali operatorzy urządzeń wiertniczych i wydobywczych ropy, gazu i innych surowców, Pozostali operatorzy wolnobieżnych maszyn rolniczych i leśnych, Pozostali opiekunowie dziecięcy, Pozostali opiekunowie zwierząt domowych i pracownicy zajmujący się zwierzętami, Pozostali optycy okularowi, Pozostali organizatorzy konferencji i imprez, Pozostali piekarze, cukiernicy i pokrewni, Pozostali piloci statków powietrznych i personel pokrewny, Pozostali plastycy, dekoratorzy wnętrz i pokrewni, Pozostali policjanci, Pozostali posadzkarze, parkieciarze i glazurnicy, Pozostali pośrednicy handlowi, Pozostali pośrednicy pracy i zatrudnienia, Pozostali pośrednicy usług biznesowych gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali pracownicy administracyjni i sekretarze biura zarządu, Pozostali pracownicy bibliotek, galerii, muzeów, informacji naukowej i pokrewni, Pozostali pracownicy biur informacji, Pozostali pracownicy do spraw kredytów, pożyczek i pokrewni, Pozostali pracownicy do spraw rachunkowości i księgowości, Pozostali pracownicy do spraw statystyki, finansów i ubezpieczeń, Pozostali pracownicy do spraw transportu, Pozostali pracownicy domowej opieki osobistej, Pozostali pracownicy działów kadr, Pozostali pracownicy obsługi biura gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali pracownicy obsługi biurowej, Pozostali pracownicy obsługi technicznej biur, hoteli i innych obiektów, Pozostali pracownicy ochrony osób i mienia, Pozostali pracownicy opieki osobistej w ochronie zdrowia i pokrewni gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali pracownicy przy pracach przygotowawczych do druku, Pozostali pracownicy służb technicznych żeglugi, Pozostali pracownicy sprzedaży i pokrewni gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali pracownicy świadczący usługi na ulicach, Pozostali pracownicy usług domowych, Pozostali pracownicy usług ochrony gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali pracownicy usług osobistych gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali pracownicy wsparcia rodziny, pomocy społecznej i pracy socjalnej, Pozostali pracownicy wykonujący dorywcze prace proste, Pozostali pracownicy wykonujący prace proste gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali pracownicy z zakresu działalności religijnej, Pozostali pracownicy zajmujący się sprzątaniem gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali pracownicy zakładów pogrzebowych, Pozostali praktykujący niekonwencjonalne lub komplementarne metody terapii, Pozostali prezenterzy radiowi, telewizyjni i pokrewni, Pozostali producenci filmowi, reżyserzy i pokrewni, Pozostali programiści aplikacji, Pozostali projektanci aplikacji sieciowych i multimediów, Pozostali projektanci grafiki i multimediów, Pozostali projektanci i administratorzy baz danych, Pozostali projektanci wzornictwa przemysłowego i odzieży, Pozostali przedstawiciele handlowi, Pozostali przedstawiciele władz publicznych, Pozostali przewodnicy turystyczni i piloci wycieczek, Pozostali psycholodzy i pokrewni, Pozostali recepcjoniści (z wyłączeniem hotelowych), Pozostali rękodzielnicy wyrobów z drewna i pokrewnych materiałów, Pozostali rękodzielnicy wyrobów z tkanin, skóry i pokrewnych materiałów, Pozostali robotnicy budowlani robót stanu surowego i pokrewni gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali robotnicy budowlani robót wykończeniowych i pokrewni gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali robotnicy budowy dróg, Pozostali robotnicy czyszczący konstrukcje budowlane i pokrewni, Pozostali robotnicy leśni i pokrewni, Pozostali robotnicy obróbki kamienia, Pozostali robotnicy pracujący przy przeładunku towarów, Pozostali robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali robotnicy przetwórstwa surowców roślinnych, Pozostali robotnicy przygotowujący drewno i pokrewni, Pozostali robotnicy przygotowujący i wznoszący konstrukcje metalowe, Pozostali robotnicy w produkcji wyrobów mleczarskich, Pozostali robotnicy wykonujący prace proste w budownictwie drogowym, wodnym i pokrewni, Pozostali robotnicy wykonujący prace proste w kopalniach i kamieniołomach, Pozostali robotnicy wykonujący prace proste w leśnictwie, Pozostali robotnicy wykonujący prace proste w ogrodnictwie i sadownictwie, Pozostali robotnicy wykonujący prace proste w przemyśle, Pozostali robotnicy zwalczania szkodników i chwastów, Pozostali rolnicy produkcji roślinnej i zwierzęcej, Pozostali rolnicy upraw mieszanych, Pozostali rolnicy upraw polowych, Pozostali rzeczoznawcy (z wyłączeniem majątkowych), Pozostali rzemieślnicy gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali sadownicy, Pozostali sekretarze medyczni i pokrewni, Pozostali sekretarze prawni, Pozostali sortowacze odpadów, Pozostali spawacze i pokrewni, Pozostali specjalista do spraw oprogramowania, Pozostali specjaliści do spraw administracji i rozwoju, Pozostali specjaliści do spraw baz danych i sieci komputerowych gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali specjaliści do spraw higieny, bezpieczeństwa pracy i ochrony środowiska, Pozostali specjaliści do spraw księgowości i rachunkowości, Pozostali specjaliści do spraw ochrony środowiska, Pozostali specjaliści do spraw public relations, Pozostali specjaliści do spraw reklamy i marketingu, Pozostali specjaliści do spraw rynku nieruchomości, Pozostali specjaliści do spraw sieci komputerowych, Pozostali specjaliści do spraw społecznych, Pozostali specjaliści do spraw sprzedaży (z wyłączeniem technologii informacyjno-komunikacyjnych), Pozostali specjaliści do spraw sprzedaży z dziedziny technologii teleinformatycznych, Pozostali specjaliści do spraw szkoleń zawodowych i rozwoju kadr, Pozostali specjaliści do spraw wychowania małego dziecka, Pozostali specjaliści do spraw zarządzania i organizacji, Pozostali specjaliści do spraw zarządzania zasobami ludzkimi, Pozostali specjaliści nauczania i wychowania gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali specjaliści nauk o Ziemi, Pozostali specjaliści ochrony zdrowia gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali specjaliści w zakresie rolnictwa, leśnictwa i pokrewni, Pozostali specjaliści z dziedziny prawa gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali spedytorzy i pokrewni, Pozostali sprzedawcy (konsultanci) w centrach sprzedaży telefonicznej / internetowej, Pozostali sprzedawcy sklepowi (ekspedienci), Pozostali stewardzi, Pozostali stolarze meblowi i pokrewni, Pozostali strzałowi i pokrewni, Pozostali szefowie kuchni i organizatorzy usług gastronomicznych, Pozostali szklarze, Pozostali szlifierze narzędzi i polerowacze metali, Pozostali szyldziarze, grawerzy i zdobnicy ceramiki, szkła i pokrewni, Pozostali ślusarze i pokrewni, Pozostali środowiskowi pracownicy ochrony zdrowia, Pozostali tapicerzy i pokrewni, Pozostali technicy archiwiści i pokrewni, Pozostali technicy budownictwa, Pozostali technicy chemicy i pokrewni, Pozostali technicy elektronicy i pokrewni, Pozostali technicy elektrycy, Pozostali technicy górnictwa, metalurgii i pokrewni, Pozostali technicy mechanicy, Pozostali technicy medyczni i dentystyczni, Pozostali technicy nauk biologicznych, Pozostali technicy nauk chemicznych, fizycznych i pokrewni, Pozostali technicy nauk fizycznych i technicznych gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali technicy rolnictwa i pokrewni, Pozostali technicy sieci internetowych, Pozostali technicy technologii żywności, Pozostali technicy weterynarii, Pozostali technicy wsparcia informatycznego i technicznego, Pozostali trenerzy, instruktorzy i działacze sportowi, Pozostali twórcy i artyści gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali tynkarze i pokrewni, Pozostali urbaniści i inżynierowie ruchu drogowego, Pozostali urzędnicy do spraw podatków, Pozostali urzędnicy do spraw świadczeń społecznych, Pozostali urzędnicy organów udzielających licencji, Pozostali urzędnicy państwowi do spraw nadzoru gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali ustawiacze i operatorzy maszyn do obróbki drewna i pokrewni, Pozostali ustawiacze i operatorzy obrabiarek do metali i pokrewni, Pozostali windykatorzy i pokrewni, Pozostali wizytatorzy i specjaliści metod nauczani, Pozostali właściciele sklepów, Pozostali wyprawiacze skór, garbarze i pokrewni, Pozostali wyżsi urzędnicy administracji rządowej, Pozostali zamiatacze i pokrewni, Pozostali zaopatrzeniowcy, Pozostali zawodowi działacze organizacji członkowskich, Pozostałe kosmetyczki i pokrewni, Pozostałe osoby dozoru ruchu w górnictwie, Pozostałe pielęgniarki z tytułem specjalisty, Pozostałe położne z tytułem specjalisty, Pozostałe pomoce i sprzątaczki biurowe, hotelowe i podobne, Pozostałe szwaczki, hafciarki i pokrewni, Pozostały pomocniczy personel medyczny, Pozostały średni personel do spraw statystyki i dziedzin pokrewnych, Pozostały średni personel do spraw zdrowia gdzie indziej niesklasyfikowany, Pozostały średni personel ochrony środowiska, medycyny pracy i bhp, Pozostały średni personel w zakresie działalności artystycznej i kulturalnej gdzie indziej niesklasyfikowany, Pozostały średni personel z dziedziny prawa i pokrewny, Pracownik agencji pracy tymczasowej, Pracownik biura podróży, Pracownik biura przepustek, Pracownik biurowy, Pracownik centrum elektronicznej obsługi klienta, Pracownik centrum obsługi telefonicznej (pracownik call center), Pracownik cmentarza, Pracownik deratyzacji, dezynfekcji i dezynsekcji, Pracownik do spraw ewidencji ludności, Pracownik do spraw kredytów, Pracownik do spraw kultury fizycznej i sportu, Pracownik do spraw ochrony zwierząt, Pracownik do spraw osobowych, Pracownik do spraw pożyczek, Pracownik do spraw produktów finansowych, Pracownik do spraw socjalnych, Pracownik do spraw statystyki, Pracownik do spraw streetworkingu (Streetworker), Pracownik do spraw ubezpieczeń, Pracownik do spraw ubezpieczeń medycznych, Pracownik działu logistyki, Pracownik galerii / muzeum, Pracownik informacji turystycznej, Pracownik instytucji pożyczkowej, Pracownik kancelarii tajnej, Pracownik kolektury, Pracownik lombardu, Pracownik obsługi bankomatów, Pracownik obsługi hotelowej, Pracownik obsługi kampanii e-mailowych, Pracownik obsługi klienta instytucji finansowej, Pracownik obsługi monitoringu, Pracownik obsługi płacowej, Pracownik obsługi sklepu, Pracownik ochrony fizycznej, Pracownik ochrony roślin, Pracownik oczyszczania terenu z materiałów wybuchowych i niebezpiecznych, Pracownik parafialny, Pracownik parku rozrywki, Pracownik pomocniczy fryzjera, Pracownik pomocniczy gastronomii, Pracownik pomocniczy krawca, Pracownik pomocniczy mechanika, Pracownik pomocniczy obsługi hotelowej, Pracownik pomocniczy stolarza, Pracownik pomocniczy ślusarza, Pracownik pomocniczy w gospodarce odpadami, Pracownik pozycjonowania stron internetowych, Pracownik prac dorywczych, Pracownik pralni chemicznej, Pracownik produkcji, Pracownik przeprowadzkowy, Pracownik przygotowujący posiłki typu fast food, Pracownik punktu skupu, Pracownik rozbioru mięsa, Pracownik scentralizowanych systemów rozliczeniowych, Pracownik schroniska dla zwierząt, Pracownik socjalny, Pracownik solarium, Pracownik sortowania przesyłek i towarów, Pracownik utrzymania czystości (sprzątaczka), Pracownik w biurze maklerskim, Pracownik wsparcia informatycznego (help desk), Pracownik wylęgarni drobiu, Pracownik wynajmu powierzchni komercyjnych, Pracownik zbiórki odpadów, Praczka, Prasowacz ceramiki elektronicznej i elektrotechnicznej, Prasowaczka ręczna, Preparator medyczny, Prezenter muzyczny (DJ / didżej), Prezenter telewizyjny, Prezes, Prezes / dyrektor sądu, Probierz, Producent filmowy, Producent i zbieracz ziół, Producent muzyczny, Producent teatralny, Producent telewizyjny, Producent żywności ekologicznej, Programista aplikacji, Programista aplikacji mobilnych, Projektant / architekt systemów teleinformatycznych, Projektant aplikacji multimedialnych, animacji i gier komputerowych, Projektant baz danych, Projektant biżuterii, Projektant ekspozycji towarów i usług (visual merchandiser), Projektant grafiki, Projektant grafiki stron internetowych, Projektant interfejsu użytkownika, Projektant mody, Projektant pakietów usług finansowych, Projektant stron internetowych (webmaster), Projektant systemów alarmowych, Projektant układów scalonych, Projektant wyrobów skórzanych, Projektant wzornictwa przemysłowego, Prokurator, Prolilaktyk, Promotor marki (trendsetter), Protetyk słuchu, Prowadzący maszyny do kolejowych robót budowlanych, Prowadzący rodzinny dom dziecka, Przedstawiciel handlowy, Przedstawiciel medyczny, Przedstawiciel władzy samorządowej (marszałek, starosta, radny), Przetwórca mięsa, Przetwórca owoców i warzyw, Przetwórca ryb, Przewodnik turystyczny górski, Przewodnik turystyczny miejski, Przewodnik turystyczny terenowy, Przewoźnik osób, Przewoźnik żeglugi śródlądowej, Przędzarz, Przygotowywacz mas ceramicznych, Przygotowywacz włókna, Psycholog, Psycholog biznesu, Psycholog organizacji, Psycholog sportowy, Psycholog wychowawczy, Psychoonkolog, Psychoterapeuta, Psychotraumatolog, Pszczelarz, Pulpitowy wielkich pieców
