Pilot sterowcowy zawodowy to specjalista odpowiedzialny za dowodzenie sterowcem w operacjach odpłatnych, posiadający kod zawodu 315309. Pasujące kody PKD to 51.22.Z (transport kosmiczny), obejmujące działalność związaną z lotami sterowcowymi w ramach usług transportowych lub specjalistycznych.
Zawód ten wymaga precyzyjnych kwalifikacji lotniczych, wiedzy nawigacyjnej i umiejętności zarządzania załogą, umożliwiając pracę w niszowych branżach takich jak reklama, turystyka powietrzna czy transport specjalistyczny. Poniżej znajdziesz szczegółowy opis zawodu, oparty na przepisach lotniczych i wymaganiach prawnych.
Czym zajmuje się pilot sterowcowy zawodowy?
Pilot sterowcowy zawodowy wykonuje czynności pilota dowódcy sterowca określonej kategorii, klasy lub typu, używanego odpłatnie w operacjach lotniczych. Działalność ta musi być zgodna z zezwoleniem nadzoru państwowego (np. ULC) oraz posiadanymi kwalifikacjami i uprawnieniami.
Zawód łączy elementy nawigacji, zarządzania statkiem powietrznym i bezpieczeństwa, z naciskiem na loty komercyjne, takie jak transport pasażerów, ładunków czy misje specjalne.
Sterowce, w odróżnieniu od samolotów, charakteryzują się niską prędkością, długim czasem lotu i zależnością od warunków wiatrowych, co wymaga szczególnej precyzji w manewrach naziemnych i cumowaniu.
Obowiązki pilota sterowcowego zawodowego
Obowiązki obejmują pełen cykl operacyjny – od przygotowania do lotu po rozliczenie po lądowaniu. Główne zadania to:
- wykonywanie nawigacyjnego i operacyjnego przygotowania do lotu: analiza danych meteorologicznych, charakterystyki geograficzne trasy i lotnisk, weryfikacja wyposażenia nawigacyjnego i radiokomunikacyjnego; wybór poziomu lotu oraz obliczenia nawigacyjne, osiągowe i operacyjne (czas lotu, zapasy paliwa, masa ładunku, parametry startu i lądowania),
- sporządzanie i przedkładanie do akceptacji planu lotu przez służby ruchu lotniczego,
- przyjmowanie sterowca od służby technicznej: przegląd stanu technicznego, próby zespołów i wyposażenia, podpisanie dokumentów przejęcia,
- nadzór nad czynnościami przedstartowymi (odcumowanie), startem, lądowaniem i cumowaniem,
- zapoznanie się z dokumentami przewozowymi pasażerów i ładunku oraz kierowanie lub nadzór procesu załadunku,
- pilotowanie i nawigowanie podczas lotu oraz manewrów naziemnych; prowadzenie korespondencji radiotelefonicznej, bieżąca ocena stanu sterowca, monitorowanie zużycia paliwa i prowadzenie dokumentacji lotu (operacyjnej oraz dziennika nawigacyjnego),
- dowodzenie sterowcem i załogą,
- wykonywanie czynności ratowniczych w sytuacjach zagrożenia, przymusowego lądowania lub wodowania zgodnie z instrukcjami lotniczymi,
- po locie: przekazanie pasażerów/ładunku, przekazanie sterowca służbie technicznej wraz z raportem o stanie i usterkach oraz wypełnianie raportów operacyjnych, technicznych, materiałowych i handlowych.
Dodatkowe zadania zależą od kwalifikacji i specyfiki operatora:
- szkolenie kandydatów na pilotów sterowcowych, doszkalanie i kontrola umiejętności jako instruktor,
- uczestnictwo w lotach próbnych (kontrolnych) pod nadzorem techniczno-lotniczym,
- wykonywanie innych zadań zgodnych z procedurami pracodawcy i aktualnymi uprawnieniami.
Wymagania i kwalifikacje
Aby zostać pilotem sterowcowym zawodowym, potrzebne są specjalistyczne licencje i świadectwa kwalifikacji, wpisane do państwowego rejestru personelu lotniczego zgodnie z Prawem lotniczym (art. 94).
Szkolenie i egzaminowanie odbywa się według przepisów PART-FCL dla sterowców i wymaga posiadania orzeczenia lotniczo‑lekarskiego klasy 1 (wysoka sprawność fizyczna i psychiczna, brak istotnych przeciwwskazań).
Kluczowe licencje i szkolenia
Poniżej podsumowanie podstawowych wymagań szkoleniowych i uprawnień:
- Licencja CPL(As) – zintegrowane szkolenie teoretyczne i praktyczne do poziomu zawodowego; minimum 60 godzin z instruktorem (30 godz. w VFR, w tym symulatory; 30 godz. według przyrządów), 20 godzin jako PIC (w tym 14 godz. samodzielnie w dzień, 1 godz. w nocy), 5 godzin nawigacyjnych, 5 godzin nocnych oraz egzamin praktyczny na sterowcu jedno- lub wielosilnikowym;
- Uprawnienia IR – dodatkowe 30 godzin lotów według przyrządów, w tym na sterowcu wielosilnikowym certyfikowanym do IFR; wymagany egzamin praktyczny;
- Zaliczenia z innych licencji – posiadacze PPL(As), PPL(A) lub PPL(H) mogą zaliczyć 10–15 godzin szkolenia;
- Wykształcenie – co najmniej średnie (brak wymogu wyższego w ramach deregulacji);
- Inne wymagania – wpis do rejestru personelu lotniczego, regularne badania lekarskie i szkolenia odświeżające.
Szkolenie odbywa się w zatwierdzonych ośrodkach, a egzaminy teoretyczne i praktyczne przeprowadzają upoważnione organy nadzoru.
Ścieżka kariery i rozwój zawodowy
Ścieżka kariery zwykle zaczyna się od licencji rekreacyjnej PPL(As), następnie PPL i kończy na zawodowej CPL(As)/IR. Po zdobyciu podstawowych uprawnień możliwy jest następujący rozwój:
- nabycie doświadczenia jako drugi pilot lub w lotach turystycznych.
- realizacja szkolenia zintegrowanego do CPL(As) – ok. 100–150 godzin lotu łącznie.
- uzyskanie uprawnień na konkretny typ sterowca oraz uprawnienia IR.
- rozwój w kierunku instruktora, pilota w lotach próbnych lub dowódcy w operacjach liniowych.
Rozwój wymaga odnawiania licencji co 12–24 miesiące (loty sprawdzające, egzaminy), a także daje możliwość awansu na stanowiska zarządzające w firmach lotniczych.
Gdzie pracować – firmy i branże
Pilot sterowcowy zawodowy znajduje zatrudnienie w niszowych sektorach rynku. Najczęstsze obszary działalności to:
- Turystyka i reklama – loty widokowe, holowanie banerów reklamowych (np. nad stadionami);
- Transport specjalistyczny – dostawy w trudno dostępne tereny, projekty badawcze i naukowe (PKD 51.22.Z);
- Firmy operatorskie – obsługa sterowców podczas wydarzeń, monitoring infrastruktury (rurociągi, obszary leśne);
- Służby specjalne – misje ratunkowe, obserwacja i rozpoznanie (rzadziej).
W Polsce rynek jest ograniczony (brak masowego transportu sterowcami), jednak rośnie zainteresowanie ekologicznymi alternatywami dla dronów i śmigłowców. Przykładowe miejsca pracy to prywatne firmy operatorskie oraz kontrakty zagraniczne.
Perspektywy i wyzwania
Zawód oferuje unikalne doświadczenie, ale wymaga gotowości do pracy w zmiennych warunkach pogodowych oraz akceptacji ograniczonej liczby etatów.
Wynagrodzenie zależy od doświadczenia i rodzaju operacji – szacunkowo 8–15 tys. zł netto w Polsce, z reguły wyższe w kontraktach zagranicznych. Coraz większe znaczenie zyskują sterowce hybrydowe w ramach zielonej logistyki i projektów niskoemisyjnych.
Opis opiera się na aktualnych przepisach PART-FCL i Prawie lotniczym – rekomendowana jest bieżąca weryfikacja wymagań w ULC.
Zobacz też:
Pakowacz ręczny, Palacz gazowych kotłów centralnego ogrzewania, Palacz kotłów parowych, Palacz pieców zwykłych, Palacz wodnych rusztowych kotłów centralnego ogrzewania, Paleontolog, Palowniczy, Pamiątkarz, Parasolnik, Parkieciarz, Parkingowy, Parlamentarzysta, Parzelniczy drewna, Patroszacz ryb, Pedagog, Pedagog animacji kulturalnej, Pedagog mediów, Pedagog specjalny, Pedagog szkolny, Pedikiurzystka, Perfumiarz, Perfuzjonista, Perukarz, Piaskarz, Piecowy nagrzewania wsadu w walcowni, Piecowy pieca łukowego, Piekarz, Pielęgniarka, Pielęgniarka – specjalista organizacji i zarządzania, Pielęgniarka – specjalista pielęgniarstwa anestezjologicznego i intensywnej opieki, Pielęgniarka – specjalista pielęgniarstwa chirurgicznego, Pielęgniarka – specjalista pielęgniarstwa diabetologicznego, Pielęgniarka – specjalista pielęgniarstwa epidemiologicznego, Pielęgniarka – specjalista pielęgniarstwa geriatrycznego, Pielęgniarka – specjalista pielęgniarstwa kardiologicznego, Pielęgniarka – specjalista pielęgniarstwa nefrologicznego, Pielęgniarka – specjalista pielęgniarstwa neonatologicznego, Pielęgniarka – specjalista pielęgniarstwa neurologicznego, Pielęgniarka – specjalista pielęgniarstwa onkologicznego, Pielęgniarka – specjalista pielęgniarstwa operacyjnego, Pielęgniarka – specjalista pielęgniarstwa opieki długoterminowej, Pielęgniarka – specjalista pielęgniarstwa opieki paliatywnej, Pielęgniarka – specjalista pielęgniarstwa pediatrycznego, Pielęgniarka – specjalista pielęgniarstwa psychiatrycznego, Pielęgniarka – specjalista pielęgniarstwa ratunkowego, Pielęgniarka – specjalista pielęgniarstwa rodzinnego, Pielęgniarka – specjalista pielęgniarstwa środowiska nauczania i wychowania, Pielęgniarka – specjalista pielęgniarstwa w ochronie zdrowia pracujących, Pielęgniarka – specjalista promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej, Pielęgniarka oddziałowa, Pielęgniarka-specjalista pielęgniarstwa zachowawczego/internistycznego, Pielęgniarz trawników / murawy (greenkeeper), Pilarz, Pilarz kamienia, Pilot balonowy, Pilot morski, Pilot pionowzlotu, Pilot samolotowy zawodowy / liniowy, Pilot szybowcowy, Pilot śmigłowcowy zawodowy / liniowy, Pilot wiatrakowcowy zawodowy, Pilot wycieczek, Pilot żeglugi śródlądowej, Piosenkarz, Pirotechnik, Pisarz, Pizzer, Planista produkcyjny, Plastyk, Plecionkarz, Płatnerz, Płetwonurek ratownik, Poborca skarbowy, Podiatra, Podkuwacz koni, Podoficer zawodowy Sił Zbrojnych, Podolog, Poeta, Pokojowa, Polerowacz wyrobów z drewna, Policjant służby kontrterrorystycznej, Policjant służby kryminalnej, Policjant służby prewencji, Policjant służby spraw wewnętrznych, Policjant służby śledczej, Policjant służby wspomagającej, Politolog, Polityk (minister, sekretarz / podsekretarz stanu), Położna, Położna – specjalista organizacji i zarządzania, Położna – specjalista pielęgniarstwa epidemiologicznego, Położna – specjalista pielęgniarstwa ginekologicznego, Położna – specjalista pielęgniarstwa ginekologiczno-położniczego, Położna – specjalista pielęgniarstwa neonatologicznego, Położna – specjalista pielęgniarstwa położniczego, Położna – specjalista pielęgniarstwa rodzinnego, Położna – specjalista promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej, Położna oddziałowa, Pomoc apteczna, Pomoc dentystyczna, Pomoc domowa, Pomoc krawiecka, Pomoc kuchenna, Pomoc laboratoryjna, Pomoc nauczyciela, Pomocniczy robotnik budowlany, Pomocniczy robotnik drogowy, Pomocniczy robotnik konserwacji terenów zieleni, Pomocniczy robotnik leśny, Pomocniczy robotnik mostowy, Pomocniczy robotnik polowy, Pomocniczy robotnik przemysłowy, Pomocniczy robotnik przy uprawie roślin i hodowli zwierząt, Pomocniczy robotnik szklarniowy, Pomocniczy robotnik torowy, Pomocniczy robotnik w gospodarstwie rybackim, Pomocniczy robotnik w gospodarstwie sadowniczym, Pomocniczy robotnik w hodowli zwierząt, Pomocniczy robotnik w łowiectwie, Pomocnik biblioteczny, Pomocnik ciastkarza, Pomocnik elektromontera, Pomocnik lakiernika, Pomocnik mechanika, Pomocnik mleczarski, Pomocnik piekarza, Portier, Posadzkarz, Pośrednik finansowy, Pośrednik pracy, Pośrednik usług medycznych, Pośrednik w obrocie nieruchomościami, Pozłotnik, Pozostali administratorzy systemów komputerowych, Pozostali agenci i administratorzy nieruchomości, Pozostali agenci sprzedaży bezpośredniej, Pozostali agenci ubezpieczeniowi, Pozostali aktorzy, Pozostali aktorzy cyrkowi i pokrewni, Pozostali analitycy finansowi, Pozostali analitycy systemów komputerowych, Pozostali analitycy systemów komputerowych i programiści gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali ankieterzy, Pozostali archeolodzy, socjolodzy i specjaliści dziedzin pokrewnych, Pozostali architekci, Pozostali architekci krajobrazu, Pozostali artyści plastycy, Pozostali astrolodzy, wróżbici i pokrewni, Pozostali asystenci dentystyczni, Pozostali asystenci nauczycieli, Pozostali audiofonolodzy i logopedzi, Pozostali barmani, Pozostali betoniarze, betoniarze zbrojarze i pokrewni, Pozostali bibliotekoznawcy i specjaliści zarządzania informacją, Pozostali biolodzy i pokrewni, Pozostali blacharze, Pozostali bukmacherzy, krupierzy i pokrewni, Pozostali ceramicy i pokrewni, Pozostali chemicy, Pozostali choreografowie i tancerze, Pozostali cieśle i stolarze budowlani, Pozostali dealerzy i maklerzy aktywów finansowych, Pozostali diagności laboratoryjni specjaliści, Pozostali dietetycy i specjaliści do spraw żywienia, Pozostali dietetycy i żywieniowcy, Pozostali doradcy finansowi i inwestycyjni, Pozostali drukarze, Pozostali duchowni i osoby konsekrowane, Pozostali dyrektorzy generalni i zarządzający, Pozostali dyżurni ruchu, manewrowi i pokrewni, Pozostali dziennikarze, Pozostali ekonomiści, Pozostali elektromechanicy i elektromonterzy, Pozostali elektrycy budowlani i pokrewni, Pozostali farmaceuci specjaliści, Pozostali filolodzy i tłumacze, Pozostali filozofowie, historycy i politolodzy, Pozostali fizycy i astronomowie, Pozostali formierze odlewniczy i pokrewni, Pozostali formowacze wyrobów szklanych, krajacze i szlifierze szkła, Pozostali fotografowie, Pozostali fryzjerzy, Pozostali funkcjonariusze celni i ochrony granic, Pozostali funkcjonariusze służby więziennej, Pozostali gońcy, bagażowi i pokrewni, Pozostali gospodarze budynków, Pozostali górnicy podziemnej i odkrywkowej eksploatacji złóż i pokrewni, Pozostali hodowcy drobiu, Pozostali hodowcy zwierząt gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali hodowcy zwierząt gospodarskich i domowych, Pozostali hydraulicy i monterzy rurociągów, Pozostali instruktorzy fitness i rekreacji ruchowej, Pozostali instruktorzy nauki jazdy, Pozostali instruktorzy technologii informatycznych, Pozostali introligatorzy i pokrewni, Pozostali inżynierowie budownictwa, Pozostali inżynierowie chemicy i pokrewni, Pozostali inżynierowie do spraw przemysłu i produkcji, Pozostali inżynierowie elektronicy, Pozostali inżynierowie elektrycy, Pozostali inżynierowie gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali inżynierowie górnictwa i metalurgii, Pozostali inżynierowie inżynierii środowiska, Pozostali inżynierowie mechanicy, Pozostali inżynierowie telekomunikacji, Pozostali jubilerzy, złotnicy i pokrewni, Pozostali kaletnicy, rymarze i pokrewni, Pozostali kartografowie i geodeci, Pozostali kasjerzy bankowi i pokrewni, Pozostali kasjerzy i sprzedawcy biletów, Pozostali kierowcy autobusów i motorniczowie tramwajów, Pozostali kierowcy motocykli, Pozostali kierowcy samochodów ciężarowych, Pozostali kierowcy samochodów osobowych i dostawczych, Pozostali kierownicy / dyrektorzy w instytucjach opieki nad dziećmi, Pozostali kierownicy do spraw badań i rozwoju, Pozostali kierownicy do spraw budownictwa, Pozostali kierownicy do spraw finansowych, Pozostali kierownicy do spraw innych typów usług gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali kierownicy do spraw logistyki i dziedzin pokrewnych, Pozostali kierownicy do spraw marketingu i sprzedaży, Pozostali kierownicy do spraw obsługi biznesu i zarządzania gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali kierownicy do spraw produkcji przemysłowej, Pozostali kierownicy do spraw reklamy i public relations, Pozostali kierownicy do spraw sportu, rekreacji i rozrywki, Pozostali kierownicy do spraw strategii i planowania, Pozostali kierownicy do spraw technologii informatycznych i telekomunikacyjnych, Pozostali kierownicy do spraw zarządzania zasobami ludzkimi, Pozostali kierownicy instytucji finansowych i ubezpieczeniowych, Pozostali kierownicy produkcji w rolnictwie i leśnictwie, Pozostali kierownicy produkcji w zakładach akwakultury i rybołówstwie, Pozostali kierownicy sprzedaży w marketach, Pozostali kierownicy w gastronomii, Pozostali kierownicy w górnictwie, Pozostali kierownicy w handlu detalicznym i hurtowym, Pozostali kierownicy w hotelarstwie, Pozostali kierownicy w instytucjach edukacyjnych, Pozostali kierownicy w instytucjach opieki nad osobami starszymi, Pozostali kierownicy w instytucjach opieki zdrowotnej, Pozostali kierownicy w instytucjach pomocy społecznej, Pozostali kierownicy w instytucjach usług wyspecjalizowanych gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali klasyfikatorzy żywności i pokrewni, Pozostali kodowacze, korektorzy i pokrewni, Pozostali kompozytorzy, artyści muzycy i śpiewacy, Pozostali konduktorzy i pokrewni, Pozostali konsultanci i inni pracownicy biur podróży, Pozostali kontrolerzy (sterowniczy) procesów metalurgicznych, Pozostali kontrolerzy (sterowniczy) procesów przemysłowych gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali kontrolerzy (sterowniczy) procesów w przemyśle chemicznym, Pozostali kontrolerzy ruchu lotniczego i personel pokrewny, Pozostali kowale i operatorzy pras kuźniczych, Pozostali krawcy, kuśnierze, kapelusznicy i pokrewni, Pozostali kreślarze, Pozostali kucharze, Pozostali lakiernicy, Pozostali lekarze dentyści specjaliści, Pozostali lekarze specjaliści, Pozostali lekarze weterynarii specjaliści, Pozostali listonosze i pokrewni, Pozostali literaci i inni autorzy tekstów, Pozostali ładowacze nieczystości, Pozostali magazynierzy i pokrewni, Pozostali malarze i pokrewni, Pozostali marynarze i pokrewni, Pozostali masarze, robotnicy w przetwórstwie ryb i pokrewni, Pozostali maszyniści i operatorzy maszyn i urządzeń dźwigowo-transportowych i pokrewni, Pozostali maszyniści kolejowi i metra, Pozostali maszyniści kotłów parowych i pokrewni, Pozostali matematycy, aktuariusze i statystycy, Pozostali mechanicy maszyn i urządzeń rolniczych i przemysłowych, Pozostali mechanicy pojazdów samochodowych, Pozostali mechanicy precyzyjni, Pozostali mechanicy statków powietrznych i pokrewni, Pozostali meteorolodzy, Pozostali mistrzowie produkcji w budownictwie, Pozostali mistrzowie produkcji w przemyśle przetwórczym, Pozostali monterzy elektronicy i serwisanci urządzeń elektronicznych, Pozostali monterzy gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali monterzy i konserwatorzy instalacji klimatyzacyjnych i chłodniczych, Pozostali monterzy i serwisanci instalacji i urządzeń teleinformatycznych, Pozostali monterzy instrumentów muzycznych, Pozostali monterzy izolacji, Pozostali monterzy konstrukcji budowlanych i konserwatorzy budynków, Pozostali monterzy konstrukcji linowych, Pozostali monterzy linii elektrycznych, Pozostali monterzy maszyn i urządzeń mechanicznych, Pozostali monterzy sprzętu elektronicznego, Pozostali monterzy sprzętu elektrycznego, Pozostali murarze i pokrewni, Pozostali muzycy i pokrewni, Pozostali nauczyciele akademiccy, Pozostali nauczyciele kształcenia zawodowego, Pozostali nauczyciele pracujący z osobami o specjalnych potrzebach edukacyjnych, Pozostali nauczyciele szkół podstawowych, Pozostali nauczyciele szkół ponadpodstawowych (z wyjątkiem nauczycieli kształcenia zawodowego), Pozostali nauczyciele sztuki w placówkach pozaszkolnych, Pozostali nurkowie, Pozostali obuwnicy i pokrewni, Pozostali oficerowie pokładowi, piloci żeglugi i pokrewni, Pozostali ogrodnicy, Pozostali operatorzy aparatury medycznej, Pozostali operatorzy edytorów tekstu, Pozostali operatorzy innych maszyn i urządzeń przetwórczych gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali operatorzy maszyn do prania, Pozostali operatorzy maszyn do produkcji obuwia, Pozostali operatorzy maszyn do produkcji wyrobów gumowych, Pozostali operatorzy maszyn do produkcji wyrobów papierniczych, Pozostali operatorzy maszyn do produkcji wyrobów spożywczych i pokrewni, Pozostali operatorzy maszyn do produkcji wyrobów włókienniczych, futrzarskich i skórzanych gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali operatorzy maszyn do produkcji wyrobów z tworzyw sztucznych, Pozostali operatorzy maszyn do wyprawiania futer i skór, Pozostali operatorzy maszyn i urządzeń do obróbki drewna, Pozostali operatorzy maszyn i urządzeń do produkcji i przetwórstwa metali, Pozostali operatorzy maszyn i urządzeń do produkcji wyrobów cementowych, kamiennych i pokrewni, Pozostali operatorzy maszyn i urządzeń do produkcji wyrobów chemicznych, Pozostali operatorzy maszyn i urządzeń do przeróbki mechanicznej kopalin, Pozostali operatorzy maszyn przędzalniczych i pokrewni, Pozostali operatorzy maszyn tkackich i dziewiarskich, Pozostali operatorzy sieci i systemów komputerowych, Pozostali operatorzy sprzętu do robót ziemnych i urządzeń pokrewnych, Pozostali operatorzy urządzeń do obróbki powierzchniowej metali i nakładania powłok, Pozostali operatorzy urządzeń do produkcji materiałów światłoczułych i obróbki filmów, Pozostali operatorzy urządzeń do produkcji wyrobów szklanych i ceramicznych, Pozostali operatorzy urządzeń do rejestracji i transmisji obrazu i dźwięku, Pozostali operatorzy urządzeń do spalania odpadów, uzdatniania wody i pokrewni, Pozostali operatorzy urządzeń do wyrobu masy papierniczej i produkcji papieru, Pozostali operatorzy urządzeń energetycznych, Pozostali operatorzy urządzeń pakujących, znakujących i urządzeń do napełniania butelek, Pozostali operatorzy urządzeń teleinformatycznych, Pozostali operatorzy urządzeń telekomunikacyjnych, Pozostali operatorzy urządzeń wiertniczych i wydobywczych ropy, gazu i innych surowców, Pozostali operatorzy wolnobieżnych maszyn rolniczych i leśnych, Pozostali opiekunowie dziecięcy, Pozostali opiekunowie zwierząt domowych i pracownicy zajmujący się zwierzętami, Pozostali optycy okularowi, Pozostali organizatorzy konferencji i imprez, Pozostali piekarze, cukiernicy i pokrewni, Pozostali piloci statków powietrznych i personel pokrewny, Pozostali plastycy, dekoratorzy wnętrz i pokrewni, Pozostali policjanci, Pozostali posadzkarze, parkieciarze i glazurnicy, Pozostali pośrednicy handlowi, Pozostali pośrednicy pracy i zatrudnienia, Pozostali pośrednicy usług biznesowych gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali pracownicy administracyjni i sekretarze biura zarządu, Pozostali pracownicy bibliotek, galerii, muzeów, informacji naukowej i pokrewni, Pozostali pracownicy biur informacji, Pozostali pracownicy do spraw kredytów, pożyczek i pokrewni, Pozostali pracownicy do spraw rachunkowości i księgowości, Pozostali pracownicy do spraw statystyki, finansów i ubezpieczeń, Pozostali pracownicy do spraw transportu, Pozostali pracownicy domowej opieki osobistej, Pozostali pracownicy działów kadr, Pozostali pracownicy obsługi biura gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali pracownicy obsługi biurowej, Pozostali pracownicy obsługi technicznej biur, hoteli i innych obiektów, Pozostali pracownicy ochrony osób i mienia, Pozostali pracownicy opieki osobistej w ochronie zdrowia i pokrewni gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali pracownicy przy pracach przygotowawczych do druku, Pozostali pracownicy służb technicznych żeglugi, Pozostali pracownicy sprzedaży i pokrewni gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali pracownicy świadczący usługi na ulicach, Pozostali pracownicy usług domowych, Pozostali pracownicy usług ochrony gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali pracownicy usług osobistych gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali pracownicy wsparcia rodziny, pomocy społecznej i pracy socjalnej, Pozostali pracownicy wykonujący dorywcze prace proste, Pozostali pracownicy wykonujący prace proste gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali pracownicy z zakresu działalności religijnej, Pozostali pracownicy zajmujący się sprzątaniem gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali pracownicy zakładów pogrzebowych, Pozostali praktykujący niekonwencjonalne lub komplementarne metody terapii, Pozostali prezenterzy radiowi, telewizyjni i pokrewni, Pozostali producenci filmowi, reżyserzy i pokrewni, Pozostali programiści aplikacji, Pozostali projektanci aplikacji sieciowych i multimediów, Pozostali projektanci grafiki i multimediów, Pozostali projektanci i administratorzy baz danych, Pozostali projektanci wzornictwa przemysłowego i odzieży, Pozostali przedstawiciele handlowi, Pozostali przedstawiciele władz publicznych, Pozostali przewodnicy turystyczni i piloci wycieczek, Pozostali psycholodzy i pokrewni, Pozostali recepcjoniści (z wyłączeniem hotelowych), Pozostali rękodzielnicy wyrobów z drewna i pokrewnych materiałów, Pozostali rękodzielnicy wyrobów z tkanin, skóry i pokrewnych materiałów, Pozostali robotnicy budowlani robót stanu surowego i pokrewni gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali robotnicy budowlani robót wykończeniowych i pokrewni gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali robotnicy budowy dróg, Pozostali robotnicy czyszczący konstrukcje budowlane i pokrewni, Pozostali robotnicy leśni i pokrewni, Pozostali robotnicy obróbki kamienia, Pozostali robotnicy pracujący przy przeładunku towarów, Pozostali robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali robotnicy przetwórstwa surowców roślinnych, Pozostali robotnicy przygotowujący drewno i pokrewni, Pozostali robotnicy przygotowujący i wznoszący konstrukcje metalowe, Pozostali robotnicy w produkcji wyrobów mleczarskich, Pozostali robotnicy wykonujący prace proste w budownictwie drogowym, wodnym i pokrewni, Pozostali robotnicy wykonujący prace proste w kopalniach i kamieniołomach, Pozostali robotnicy wykonujący prace proste w leśnictwie, Pozostali robotnicy wykonujący prace proste w ogrodnictwie i sadownictwie, Pozostali robotnicy wykonujący prace proste w przemyśle, Pozostali robotnicy zwalczania szkodników i chwastów, Pozostali rolnicy produkcji roślinnej i zwierzęcej, Pozostali rolnicy upraw mieszanych, Pozostali rolnicy upraw polowych, Pozostali rzeczoznawcy (z wyłączeniem majątkowych), Pozostali rzemieślnicy gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali sadownicy, Pozostali sekretarze medyczni i pokrewni, Pozostali sekretarze prawni, Pozostali sortowacze odpadów, Pozostali spawacze i pokrewni, Pozostali specjalista do spraw oprogramowania, Pozostali specjaliści do spraw administracji i rozwoju, Pozostali specjaliści do spraw baz danych i sieci komputerowych gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali specjaliści do spraw higieny, bezpieczeństwa pracy i ochrony środowiska, Pozostali specjaliści do spraw księgowości i rachunkowości, Pozostali specjaliści do spraw ochrony środowiska, Pozostali specjaliści do spraw public relations, Pozostali specjaliści do spraw reklamy i marketingu, Pozostali specjaliści do spraw rynku nieruchomości, Pozostali specjaliści do spraw sieci komputerowych, Pozostali specjaliści do spraw społecznych, Pozostali specjaliści do spraw sprzedaży (z wyłączeniem technologii informacyjno-komunikacyjnych), Pozostali specjaliści do spraw sprzedaży z dziedziny technologii teleinformatycznych, Pozostali specjaliści do spraw szkoleń zawodowych i rozwoju kadr, Pozostali specjaliści do spraw wychowania małego dziecka, Pozostali specjaliści do spraw zarządzania i organizacji, Pozostali specjaliści do spraw zarządzania zasobami ludzkimi, Pozostali specjaliści nauczania i wychowania gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali specjaliści nauk o Ziemi, Pozostali specjaliści ochrony zdrowia gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali specjaliści w zakresie rolnictwa, leśnictwa i pokrewni, Pozostali specjaliści z dziedziny prawa gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali spedytorzy i pokrewni, Pozostali sprzedawcy (konsultanci) w centrach sprzedaży telefonicznej / internetowej, Pozostali sprzedawcy sklepowi (ekspedienci), Pozostali stewardzi, Pozostali stolarze meblowi i pokrewni, Pozostali strzałowi i pokrewni, Pozostali szefowie kuchni i organizatorzy usług gastronomicznych, Pozostali szklarze, Pozostali szlifierze narzędzi i polerowacze metali, Pozostali szyldziarze, grawerzy i zdobnicy ceramiki, szkła i pokrewni, Pozostali ślusarze i pokrewni, Pozostali środowiskowi pracownicy ochrony zdrowia, Pozostali tapicerzy i pokrewni, Pozostali technicy archiwiści i pokrewni, Pozostali technicy budownictwa, Pozostali technicy chemicy i pokrewni, Pozostali technicy elektronicy i pokrewni, Pozostali technicy elektrycy, Pozostali technicy górnictwa, metalurgii i pokrewni, Pozostali technicy mechanicy, Pozostali technicy medyczni i dentystyczni, Pozostali technicy nauk biologicznych, Pozostali technicy nauk chemicznych, fizycznych i pokrewni, Pozostali technicy nauk fizycznych i technicznych gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali technicy rolnictwa i pokrewni, Pozostali technicy sieci internetowych, Pozostali technicy technologii żywności, Pozostali technicy weterynarii, Pozostali technicy wsparcia informatycznego i technicznego, Pozostali trenerzy, instruktorzy i działacze sportowi, Pozostali twórcy i artyści gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali tynkarze i pokrewni, Pozostali urbaniści i inżynierowie ruchu drogowego, Pozostali urzędnicy do spraw podatków, Pozostali urzędnicy do spraw świadczeń społecznych, Pozostali urzędnicy organów udzielających licencji, Pozostali urzędnicy państwowi do spraw nadzoru gdzie indziej niesklasyfikowani, Pozostali ustawiacze i operatorzy maszyn do obróbki drewna i pokrewni, Pozostali ustawiacze i operatorzy obrabiarek do metali i pokrewni, Pozostali windykatorzy i pokrewni, Pozostali wizytatorzy i specjaliści metod nauczani, Pozostali właściciele sklepów, Pozostali wyprawiacze skór, garbarze i pokrewni, Pozostali wyżsi urzędnicy administracji rządowej, Pozostali zamiatacze i pokrewni, Pozostali zaopatrzeniowcy, Pozostali zawodowi działacze organizacji członkowskich, Pozostałe kosmetyczki i pokrewni, Pozostałe osoby dozoru ruchu w górnictwie, Pozostałe pielęgniarki z tytułem specjalisty, Pozostałe położne z tytułem specjalisty, Pozostałe pomoce i sprzątaczki biurowe, hotelowe i podobne, Pozostałe szwaczki, hafciarki i pokrewni, Pozostały pomocniczy personel medyczny, Pozostały średni personel do spraw statystyki i dziedzin pokrewnych, Pozostały średni personel do spraw zdrowia gdzie indziej niesklasyfikowany, Pozostały średni personel ochrony środowiska, medycyny pracy i bhp, Pozostały średni personel w zakresie działalności artystycznej i kulturalnej gdzie indziej niesklasyfikowany, Pozostały średni personel z dziedziny prawa i pokrewny, Pracownik agencji pracy tymczasowej, Pracownik biura podróży, Pracownik biura przepustek, Pracownik biurowy, Pracownik centrum elektronicznej obsługi klienta, Pracownik centrum obsługi telefonicznej (pracownik call center), Pracownik cmentarza, Pracownik deratyzacji, dezynfekcji i dezynsekcji, Pracownik do spraw ewidencji ludności, Pracownik do spraw kredytów, Pracownik do spraw kultury fizycznej i sportu, Pracownik do spraw ochrony zwierząt, Pracownik do spraw osobowych, Pracownik do spraw pożyczek, Pracownik do spraw produktów finansowych, Pracownik do spraw socjalnych, Pracownik do spraw statystyki, Pracownik do spraw streetworkingu (Streetworker), Pracownik do spraw ubezpieczeń, Pracownik do spraw ubezpieczeń medycznych, Pracownik działu logistyki, Pracownik galerii / muzeum, Pracownik informacji turystycznej, Pracownik instytucji pożyczkowej, Pracownik kancelarii tajnej, Pracownik kolektury, Pracownik lombardu, Pracownik obsługi bankomatów, Pracownik obsługi hotelowej, Pracownik obsługi kampanii e-mailowych, Pracownik obsługi klienta instytucji finansowej, Pracownik obsługi monitoringu, Pracownik obsługi płacowej, Pracownik obsługi sklepu, Pracownik ochrony fizycznej, Pracownik ochrony roślin, Pracownik oczyszczania terenu z materiałów wybuchowych i niebezpiecznych, Pracownik parafialny, Pracownik parku rozrywki, Pracownik pomocniczy fryzjera, Pracownik pomocniczy gastronomii, Pracownik pomocniczy krawca, Pracownik pomocniczy mechanika, Pracownik pomocniczy obsługi hotelowej, Pracownik pomocniczy stolarza, Pracownik pomocniczy ślusarza, Pracownik pomocniczy w gospodarce odpadami, Pracownik pozycjonowania stron internetowych, Pracownik prac dorywczych, Pracownik pralni chemicznej, Pracownik produkcji, Pracownik przeprowadzkowy, Pracownik przygotowujący posiłki typu fast food, Pracownik punktu skupu, Pracownik rozbioru mięsa, Pracownik scentralizowanych systemów rozliczeniowych, Pracownik schroniska dla zwierząt, Pracownik socjalny, Pracownik solarium, Pracownik sortowania przesyłek i towarów, Pracownik utrzymania czystości (sprzątaczka), Pracownik w biurze maklerskim, Pracownik wsparcia informatycznego (help desk), Pracownik wylęgarni drobiu, Pracownik wynajmu powierzchni komercyjnych, Pracownik zbiórki odpadów, Praczka, Prasowacz ceramiki elektronicznej i elektrotechnicznej, Prasowaczka ręczna, Preparator medyczny, Prezenter muzyczny (DJ / didżej), Prezenter telewizyjny, Prezes, Prezes / dyrektor sądu, Probierz, Producent filmowy, Producent i zbieracz ziół, Producent muzyczny, Producent teatralny, Producent telewizyjny, Producent żywności ekologicznej, Programista aplikacji, Programista aplikacji mobilnych, Projektant / architekt systemów teleinformatycznych, Projektant aplikacji multimedialnych, animacji i gier komputerowych, Projektant baz danych, Projektant biżuterii, Projektant ekspozycji towarów i usług (visual merchandiser), Projektant grafiki, Projektant grafiki stron internetowych, Projektant interfejsu użytkownika, Projektant mody, Projektant pakietów usług finansowych, Projektant stron internetowych (webmaster), Projektant systemów alarmowych, Projektant układów scalonych, Projektant wyrobów skórzanych, Projektant wzornictwa przemysłowego, Prokurator, Prolilaktyk, Promotor marki (trendsetter), Protetyk słuchu, Prowadzący maszyny do kolejowych robót budowlanych, Prowadzący rodzinny dom dziecka, Przedstawiciel handlowy, Przedstawiciel medyczny, Przedstawiciel władzy samorządowej (marszałek, starosta, radny), Przetwórca mięsa, Przetwórca owoców i warzyw, Przetwórca ryb, Przewodnik turystyczny górski, Przewodnik turystyczny miejski, Przewodnik turystyczny terenowy, Przewoźnik osób, Przewoźnik żeglugi śródlądowej, Przędzarz, Przygotowywacz mas ceramicznych, Przygotowywacz włókna, Psycholog, Psycholog biznesu, Psycholog organizacji, Psycholog sportowy, Psycholog wychowawczy, Psychoonkolog, Psychoterapeuta, Psychotraumatolog, Pszczelarz, Pulpitowy wielkich pieców
