Kod zawodu ZUS: 325503. Inspektor ochrony radiologicznej sprawuje wewnętrzny nadzór nad przestrzeganiem wymagań bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej w jednostkach prowadzących działalność na podstawie zezwoleń Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki lub ministra właściwego do spraw zdrowia. Pasujące kody PKD to m.in. PKD 38.22.Z – Przetwarzanie i unieszkodliwianie odpadów niebezpiecznych.
Inspektor ochrony radiologicznej (IOR) to specjalista, który minimalizuje ryzyko związane z promieniowaniem jonizującym, dbając o bezpieczeństwo pracowników, pacjentów i środowiska. Zawód jest regulowany przez ustawę Prawo atomowe i ma kluczowe znaczenie w placówkach stosujących źródła promieniowania, takich jak szpitale czy zakłady przetwarzania odpadów.
Najważniejsze informacje w skrócie:
| Informacja | Wartość |
|---|---|
| Kod zawodu ZUS | 325503 |
| Podstawa prawna | Prawo atomowe |
| Organ wydający uprawnienia | Państwowa Agencja Atomistyki (PAA) |
| Przykładowy kod PKD | PKD 38.22.Z – Przetwarzanie i unieszkodliwianie odpadów niebezpiecznych |
Czym zajmuje się inspektor ochrony radiologicznej?
IOR prowadzi wewnętrzny nadzór nad przestrzeganiem norm ochrony radiologicznej w jednostkach medycznych, przemysłowych i przetwarzania odpadów. Monitoruje procedury, ocenia ryzyko i reaguje na zagrożenia, aby zapobiegać zdarzeniom radiacyjnym oraz zapewnić pełną zgodność z prawem.
W praktyce to codzienne kontrole, pomiary dawek oraz szkolenia zespołów, które chronią przed skutkami promieniowania jonizującego.
Główne obowiązki inspektora ochrony radiologicznej
Obowiązki IOR są precyzyjnie określone w przepisach i obejmują szeroki zakres działań nadzoru, prewencji i dokumentacji. Oto kluczowe zadania:
- nadzór nad przestrzeganiem procedur, instrukcji pracy i dokumentacji dotyczącej bezpieczeństwa jądrowego oraz ochrony radiologicznej, w tym dla pracowników i osób przebywających w strefach narażenia (z wyłączeniem pacjentów w terapii),
- opracowanie i wdrożenie programu pomiarów dozymetrycznych w środowisku pracy oraz dawek indywidualnych, wraz z ewidencją wyników i nadzorem nad ich realizacją,
- prowadzenie wykazu źródeł promieniowania jonizującego oraz okresowa ocena systemów bezpieczeństwa i ostrzegania,
- informowanie i szkolenie pracowników w zakresie ochrony radiologicznej, w tym weryfikacja kwalifikacji i dopuszczanie do pracy w warunkach narażenia,
- wstępna i bieżąca ocena narażenia pracowników na podstawie pomiarów dozymetrycznych,
- ustalanie zapotrzebowania na środki ochrony indywidualnej (np. fartuchy ołowiane, osłony tarczycy, dozymetry), aparaturę pomiarową i sygnalizację oraz nadzór nad ich stanem i oznakowaniem stref,
- opiniowanie procedur, zmian w instrukcjach pracy, wyznaczania terenów kontrolowanych, klasyfikacji pracowników oraz programów zapewnienia jakości,
- nadzór nad postępowaniem z odpadami promieniotwórczymi, materiałami jądrowymi i źródłami promieniowania przy przekształceniu jednostki lub zakończeniu działalności, z obowiązkiem informowania organów nadzorczych,
- zgłaszanie naruszeń kierownikowi jednostki i organom, wnioskowanie o wstrzymanie prac w razie zagrożenia oraz udział w planach awaryjnych i reagowaniu na zdarzenia radiacyjne.
Te zadania gwarantują bezpieczne prowadzenie działalności z promieniowaniem jonizującym i realnie minimalizują ryzyka zawodowe.
Uprawnienia inspektora ochrony radiologicznej
IOR dysponuje uprawnieniami, które umożliwiają skuteczny nadzór i szybkie reagowanie na zagrożenia:
- Wnioskowanie o zmianę warunków pracy – prawo do żądania wstrzymania aktywności, modyfikacji procedur lub dodatkowych szkoleń w razie ryzyka dla zdrowia i bezpieczeństwa;
- Ocena skuteczności środków ochrony – opiniowanie i weryfikacja doboru środków ochrony indywidualnej, urządzeń i przyrządów pomiarowych;
- Rekomendacje dla kierownictwa – wydawanie opinii w zakresie procedur, pomiarów, wyposażenia i programów jakości;
- Nadzór nad planem awaryjnym – koordynacja i monitorowanie zakładowego planu postępowania awaryjnego.
Wymagania i kwalifikacje do pracy jako IOR
Aby zostać inspektorem ochrony radiologicznej, kandydat potrzebuje formalnych uprawnień i praktycznego przygotowania. Minimalne wymagania obejmują:
- wykształcenie kierunkowe (np. fizyka medyczna, radiologia lub pokrewne),
- ukończone szkolenia z ochrony radiologicznej i dozymetrii,
- uprawnienia wydane przez Państwową Agencję Atomistyki (PAA), potwierdzające kompetencje w nadzorze i pomiarach,
- dopuszczenie do pracy z promieniowaniem (badania lekarskie, szkolenia wstępne i okresowe),
- doświadczenie zawodowe w jednostkach stosujących źródła promieniowania jonizującego.
Ścieżka kariery i rozwój zawodowy
Możliwości awansu i specjalizacji są szerokie – od pracy operacyjnej po funkcje eksperckie i kierownicze. Typowa ścieżka wygląda następująco:
- start w roli technika elektroradiologii lub fizyka medycznego w placówce medycznej lub przemysłowej,
- uzyskanie uprawnień IOR i objęcie funkcji koordynacyjnych (np. koordynator ochrony radiologicznej),
- rozwój kompetencji (szkolenia doskonalące, certyfikaty z zaawansowanej dozymetrii, studia podyplomowe z bezpieczeństwa jądrowego),
- awans na stanowiska eksperckie lub nadzorcze, w tym praca w organach dozoru (np. PAA) lub wdrażanie systemów jakości w dużych jednostkach.
Gdzie pracować jako inspektor ochrony radiologicznej – branże i firmy
IOR jest wymagany w jednostkach posiadających zezwolenia na działalność z promieniowaniem jonizującym. Główne sektory to:
- Ochrona zdrowia – szpitale, przychodnie radiologiczne, pracownie RTG, tomografii komputerowej i medycyny nuklearnej;
- Przemysł i odpady – firmy przetwarzające odpady niebezpieczne (PKD 38.22.Z), instalacje jądrowe, badania nieniszczące materiałów;
- Badania i nauka – instytuty badawcze, laboratoria z akceleratorami;
- Inne – służby sanitarne, inspekcje państwowe (np. WSSE).
Zapotrzebowanie na IOR pozostaje stałe z uwagi na wymogi prawne i wzrost zastosowań technologii radiologicznych.
Znaczenie zawodu i perspektywy
Rola IOR bezpośrednio wpływa na bezpieczeństwo publiczne, ograniczając ekspozycję na promieniowanie i zapobiegając wypadkom. Wraz z rozwojem diagnostyki obrazowej i terapii onkologicznej rośnie popyt na specjalistów, co przekłada się na stabilne zatrudnienie i atrakcyjne perspektywy rozwoju.
Zobacz też:
Ilustrator, Iluzjonista, Imitator efektów dźwiękowych, Impregnator drewna, Informator lotniskowej służby informacji powietrznej, Informator ruchu pasażerskiego, Informator służby informacji powietrznej, Informatyk, Informatyk medyczny, Inkasent, Inspektor bezpieczeństwa i higieny pracy, Inspektor bezpieczeństwa żeglugi, Inspektor budowlany, Inspektor budowy dróg, Inspektor budowy mostów, Inspektor do spraw miar i wag, Inspektor do spraw obrotu hurtowego lekami, Inspektor do spraw wytwarzania Głównego Inspektoratu Farmaceutycznego, Inspektor dozoru jądrowego, Inspektor dozoru technicznego, Inspektor farmaceutyczny, Inspektor hotelowy, Inspektor Inspekcji Transportu Drogowego, Inspektor kontroli handlu i usług, Inspektor kontroli skarbowej, Inspektor nadzoru bankowego, Inspektor nadzoru budowlanego, Inspektor obrony cywilnej, Inspektor ochrony danych, Inspektor ochrony przeciwpożarowej, Inspektor ochrony środowiska, Inspektor pracy, Inspektor rybołówstwa morskiego, Inspektor sanitarny, Inspicjent, Instalator systemów alarmowych, Instalator systemów alarmowych przeciwkradzieżowych, Instalator systemów telewizji przemysłowej, Instruktor amatorskiego ruchu artystycznego, Instruktor fitness, Instruktor gimnastyki korekcyjnej, Instruktor higieny, Instruktor hipoterapii, Instruktor jazdy konnej, Instruktor nauki jazdy, Instruktor odnowy biologicznej, Instruktor praktycznej nauki zawodu, Instruktor rekreacji ruchowej, Instruktor rytmiki, Instruktor sportów ekstremalnych, Instruktor sportów siłowych, Instruktor sportu, Instruktor sportu osób niepełnosprawnych, Instruktor strzałowy, Instruktor sztuki walki, Instruktor tańca, Instruktor techniki jazdy, Instruktor terapii uzależnień, Instrumentalista, Intendent, Interwent kryzysowy, Introligator, Introligator galanteryjny, Introligator poligraficzny, Inwentaryzator, Inżynier akustyk, Inżynier automatyki i robotyki, Inżynier awionik, Inżynier biocybernetyki i inżynierii biomedycznej, Inżynier budownictwa – budowle i drogi wodne, Inżynier budownictwa – budownictwo ogólne, Inżynier budownictwa – budownictwo przemysłowe, Inżynier budownictwa – linie, węzły i stacje kolejowe, Inżynier budownictwa – urządzenia, instalacje i sieci energetyczne, Inżynier budownictwa – wyburzanie obiektów, Inżynier budownictwa okrętowego, Inżynier budowy dróg, Inżynier budowy mostów, Inżynier chłodnictwa i klimatyzacji, Inżynier dekontaminacji – skażenia promieniotwórcze, Inżynier elektroenergetyk, Inżynier elektroenergetyk kolejowych sieci i podstacji trakcyjnych, Inżynier elektronik, Inżynier elektryk, Inżynier elektryk automatyk, Inżynier energetyki, Inżynier geodeta – fotogrametria i teledetekcja, Inżynier geodeta – geodezja górnicza, Inżynier geodeta – geodezja inżynieryjno-przemysłowa, Inżynier geodeta – geodezja urządzania terenów rolnych i leśnych, Inżynier geodeta – geodezyjne pomiary podstawowe i satelitarne, Inżynier geodeta – geomatyka, Inżynier geodeta – kataster i gospodarka nieruchomościami, Inżynier geofizyk – geofizyka górnicza, Inżynier geolog – geologia górnicza i poszukiwawcza, Inżynier geolog – hydrologia górnicza, Inżynier geotechnik, Inżynier gospodarki przestrzennej, Inżynier górnik – górnictwo odkrywkowe, Inżynier górnik – górnictwo otworowe, Inżynier górnik – górnictwo podziemne, Inżynier górnik – wiertnictwo, Inżynier hutnik, Inżynier Internetu rzeczy, Inżynier inżynierii chemicznej, Inżynier inżynierii kosmicznej i satelitarnej, Inżynier inżynierii materiałowej, Inżynier inżynierii materiałów syntetycznych, Inżynier inżynierii środowiska – gazowe urządzenia, instalacje i sieci energetyczne, Inżynier inżynierii środowiska – gospodarka wodna i hydrologia, Inżynier inżynierii środowiska – instalacje sanitarne, Inżynier inżynierii środowiska – melioracje, Inżynier inżynierii środowiska – oczyszczanie miast i gospodarka odpadami, Inżynier inżynierii środowiska – systemy wodociągowe i kanalizacyjne, Inżynier kliniczny, Inżynier leśnictwa, Inżynier mechanik – cieplno-mechaniczne urządzenia, instalacje i sieci energetyczne, Inżynier mechanik – maszyny i urządzenia do obróbki metali, Inżynier mechanik – maszyny i urządzenia energetyczne, Inżynier mechanik – maszyny i urządzenia przemysłowe, Inżynier mechanik – mechanika precyzyjna, Inżynier mechanik – środki transportu, Inżynier mechanik – technologia mechaniczna, Inżynier mechanik lotniczy, Inżynier mechanizacji rolnictwa, Inżynier mechatronik, Inżynier normowania pracy, Inżynier odlewnik, Inżynier ogrodnictwa, Inżynier optyk, Inżynier organizacji i planowania produkcji, Inżynier papiernictwa, Inżynier poligrafii, Inżynier postępowania z odpadami promieniotwórczymi, Inżynier pożarnictwa, Inżynier procesu malowania, Inżynier rolnictwa, Inżynier ruchu drogowego, Inżynier ruchu kolejowego, Inżynier rybactwa, Inżynier spawalnik, Inżynier sprzedaży, Inżynier sprzedaży technologii i usług teleinformatycznych, Inżynier systemów bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej, Inżynier systemów i sieci komputerowych, Inżynier systemów zabezpieczeń technicznych osób i mienia, Inżynier techniki świetlnej, Inżynier technologii betonów, Inżynier technologii ceramiki, Inżynier technologii chemicznej, Inżynier technologii drewna, Inżynier technologii przetwórstwa skóry, Inżynier technologii szkła, Inżynier technologii żywności, Inżynier teleinformatyk, Inżynier telekomunikacji, Inżynier transportu drogowego, Inżynier transportu kolejowego, Inżynier urządzeń i systemów energetyki odnawialnej, Inżynier urządzeń zabezpieczenia i sterowania ruchem kolejowym, Inżynier utrzymania ruchu, Inżynier włókiennik, Inżynier zaopatrzenia, transportu i magazynowania, Inżynier zootechniki
