Ilustrator – kod zawodu ZUS, PKD, obowiązki

Kod zawodu ZUS dla ilustratora to 216603.

Najczęściej wykorzystywane kody PKD dla tego zawodu to:

• 18.11.Z – drukowanie gazet;
• 18.12.Z – pozostałe drukowanie;
• 58.13.Z – wydawanie gazet;
• 58.11.Z – wydawanie książek;
• 58.14.Z – wydawanie czasopism i pozostałych periodyków;
• 74.10.Z – działalność w zakresie specjalistycznego projektowania.

Ilustrator to artysta wizualny, który tworzy grafiki, rysunki i projekty wspierające treści tekstowe lub reklamowe. Opracowuje okładki do książek i magazynów, ilustracje do bajek, komiksów, powieści, książek popularnonaukowych, gier komputerowych, artykułów prasowych oraz kampanii reklamowych, billboardów i opakowań.

W pracy łączy tradycyjne techniki (rysunek, grafika, węgiel, akwarela) z narzędziami cyfrowymi, współpracując z wydawcami, firmami i autorami.

Czym się zajmuje ilustrator?

Ilustrator przekształca pomysły i teksty w obrazy, które wzmacniają przekaz medialny lub komercyjny. To połączenie kreatywności z precyzją techniczną, realizowane zarówno w formie cyfrowej, jak i ręcznej.

Zawód zaliczany jest do grupy średniej w klasyfikacji GUS (architekci, geodeci i projektanci), gdzie zatrudnienie jest na poziomie średnim (20–100 tys. osób w 2022 r.), a średnie wynagrodzenie brutto miesięczne dla grupy wynosi 6000–7499 zł. W praktyce ilustratorzy często pracują projektowo, z nieregularnymi dochodami – większość twórców (87–91%) zarabia poniżej minimalnej płacy krajowej, a 72% nie ma zabezpieczenia emerytalnego w ZUS.

Obowiązki i zadania zawodowe

Do najważniejszych obowiązków ilustratora należą:

• poszukiwanie inspiracji, nowych środków wyrazu oraz informacji o projektowanym przedsięwzięciu artystycznym,
• zapoznanie się z tekstem publikacji, do której powstają ilustracje lub okładka,
• projektowanie ilustracji do zleconych lub autorskich projektów i tekstów,
• wykonywanie szkiców oddających klimat projektu,
• tworzenie rysunków wielobarwnych i czarno-białych do tekstów,
• stosowanie narzędzi: programy komputerowe, pióra, kredki, węgiel, tusz, akwarele,
• ustawianie walorów, blokowanie kształtów, cieniowanie i nakładanie kolorów,
• projektowanie okładek książek spójnych z treścią,
• korekta i przygotowanie do druku gotowych ilustracji,
• ilustrowanie opakowań, odzieży i produktów,
• udział w konkursach na projekty ilustracyjne,
• współpraca z autorami, wydawcami, firmami zlecającymi oraz projektantami mody i biżuterii,
• doskonalenie umiejętności na kursach z nowych technologii i narzędzi.

Dodatkowe zadania obejmują organizowanie wystaw, udział w wernisażach, festiwalach i targach artystycznych oraz prowadzenie własnej agencji realizującej projekty ilustracyjne.

Wymagania i kompetencje

Aby zostać ilustratorem, potrzebne są zdolności plastyczne, kreatywność i zmysł estetyczny. Formalnie nie ma sztywnych wymogów edukacyjnych, jednak wielu twórców kończy kierunki artystyczne (grafika, ilustracja, wzornictwo na ASP). Kluczowe kompetencje to:

• znajomość programów graficznych – np. Adobe Illustrator, Photoshop;
• umiejętność pracy z tradycyjnymi mediami artystycznymi – rysunek, węgiel, tusz, akwarela;
• rozumienie zasad kompozycji, koloru i typografii – świadome budowanie przekazu wizualnego;
• świadomość praw autorskich i mechanizmów rynkowych – ochrona własności intelektualnej i wycena pracy.

To zawód, w którym granica między pracą a pasją często się zaciera.

Ścieżka kariery i rozwój zawodowy

Start kariery zwykle opiera się na edukacji artystycznej, mocnym portfolio i pierwszych zleceniach (freelance dla wydawnictw). Rozwój obejmuje budowanie sieci kontaktów poprzez konkursy, wystawy i współpracę z agencjami.

Możliwe kierunki specjalizacji to m.in. gry komputerowe, prasa, książka dziecięca, moda. Awans zawodowy może oznaczać prowadzenie własnej agencji lub pracowni. Regularne doskonalenie umiejętności (narzędzia cyfrowe, techniki tradycyjne) oraz aktywność na festiwalach i targach realnie zwiększają liczbę zleceń. Badania wskazują jednak na niską stabilność zatrudnienia i rosnące trudności w branży wydawniczej.

Gdzie pracować? Firmy i branże

Ilustratorzy działają w branżach wydawniczej, reklamowej, medialnej i projektowej (sekcja M PKD – działalność profesjonalna, naukowa i techniczna). Przykładowe miejsca pracy i role:

Zapotrzebowanie jest stabilne, ale rynek pozostaje konkurencyjny, dlatego kluczowe są portfolio i networking.

Wynagrodzenie i warunki pracy

Średnie zarobki w grupie zawodowej to 6000–7499 zł brutto miesięcznie (2022), natomiast u ilustratorów są często nieregularne, nierzadko poniżej minimum socjalnego. Dominują umowy cywilnoprawne, działalność gospodarcza lub dobrowolny ZUS; 15–25% twórców pracuje bez ubezpieczenia.

Warunki pracy są elastyczne (często praca zdalna), ale obarczone presją terminów i brakiem stabilności zleceń.

Perspektywy i wyzwania

Zawód daje dużą swobodę twórczą, lecz mierzy się z niskimi stawkami, słabą regulacją i marginalizacją na rynku. Wysoka świadomość praw autorskich wśród ilustratorów sprzyja ochronie dorobku i rozwojowi kariery – to ścieżka dla pasjonatów łączących sztukę z biznesem.