Informator lotniskowej służby informacji powietrznej – kod zawodu ZUS, PKD, obowiązki

Kody i klasyfikacje

Kod zawodu ZUS: 315405. Poniżej zebrano najważniejsze kody klasyfikacyjne powiązane z tym stanowiskiem:

Kim jest informator AFIS?

Zawód informatora lotniskowej służby informacji powietrznej (AFIS – Aerodrome Flight Information Service) polega na zapewnianiu służby informacji powietrznej na lotniskach niekontrolowanych, gdzie nie działają pełne służby kontroli ruchu lotniczego.

Informator pracuje według zatwierdzonych procedur i instrukcji operacyjnych, ściśle współpracuje z personelem utrzymania i eksploatacji lotniska oraz przekazuje załogom statków powietrznych kluczowe informacje o pogodzie, ruchu i warunkach operacyjnych. Nie wydaje poleceń, lecz dostarcza aktualne dane niezbędne do bezpiecznego i sprawnego wykonania lotu.

Praca odbywa się w wieżach lub na stanowiskach AFIS, w centrach operacyjnych lub na lotniskach niekontrolowanych, z wykorzystaniem dwukierunkowej łączności radiowej oraz – tam gdzie to możliwe – zobrazowania ruchu.

Służba AFIS jest dedykowana strefom ruchu lotniskowego (ATZ) i realnie podnosi poziom bezpieczeństwa operacji, szczególnie na mniejszych lotniskach.

Obowiązki i zadania zawodowe

Główne obowiązki informatora AFIS obejmują:

• rozpoznawanie lokalnych zasad i procedur – znajomość charakteru ruchu, ukształtowania terenu, przeszkód, raportów MET i procedur alarmowania służb ratowniczych;
• ocena gotowości stanowiska i wyposażenia – bieżąca kontrola radiostacji, środków łączności i systemów pracy oraz współpraca ze służbami ATS, meteorologicznymi, ratowniczymi i utrzymania lotniska;
• obsługa środków łączności i pomocy wzrokowych – właściwe użycie urządzeń radiowych oraz wzrokowych pomocy nawigacyjnych (VAN);
• pozyskiwanie danych operacyjnych – gromadzenie informacji o ruchu lotniczym, przestrzeni powietrznej, pogodzie i lokalnych procedurach;
• przekazywanie informacji załogom – udostępnianie planów lotów, danych meteorologicznych i innych niezbędnych materiałów do planowania lotu;
• korespondencja radiotelefoniczna – praca z mikrofonem, poprawna dykcja, właściwa frazeologia lotnicza i jasna komunikacja poza standardami;
• analiza i priorytetyzacja informacji – terminowy odbiór, weryfikacja i dystrybucja danych z wielu źródeł zgodnie z priorytetami;
• aktualizacja wiedzy – stałe śledzenie zmian w przepisach, instrukcjach i procedurach ruchu lotniczego;
• monitorowanie sytuacji w przestrzeni – informowanie o zmianach tras, zagrożeniach i prowadzenie niezbędnej dokumentacji operacyjnej;
• wsparcie w sytuacjach nadzwyczajnych – przekazywanie krytycznych informacji i inicjowanie alarmowania odpowiednich służb.

W codziennej pracy informator stosuje lokalne procedury operacyjne, koordynuje działania z innymi organami ATS i – w razie potrzeby – uruchamia alarmowanie służb ratowniczych.

Wymagania i kwalifikacje

Aby pracować jako informator AFIS, wymagane są:

• świadectwo AFIS – z ważnym uprawnieniem uzupełniającym właściwym dla danej jednostki;
• badania lotniczo‑lekarskie – orzeczenie odpowiedniej klasy potwierdzające zdolność do pracy;
• znajomość lokalnego środowiska operacyjnego – charakter ruchu, ukształtowanie terenu i obowiązujące procedury.

Umiejętności twarde

Kluczowe kompetencje techniczne obejmują:

• biegłość w obsłudze radiotelefonu – swoboda pracy na częstotliwościach lotniczych i właściwa technika nadawania;
• znajomość procedur i frazeologii – poprawne stosowanie standardów komunikacji lotniczej;
• praca z systemami łączności i zobrazowania ruchu – sprawne korzystanie z urządzeń wspierających świadomość sytuacyjną;
• dobra znajomość języka angielskiego (ICAO) – rozumienie i użycie terminologii lotniczej.

Umiejętności miękkie

W pracy informatora AFIS liczą się również:

• komunikatywność i precyzja – jasne, zwięzłe przekazywanie informacji;
• odporność na stres – opanowanie i skuteczne działanie pod presją czasu;
• współpraca i odpowiedzialność – umiejętność pracy zespołowej i dbałość o standardy bezpieczeństwa.

Wymagana jest ciągła aktualizacja wiedzy o przepisach lotniczych.

Ścieżka kariery i rozwoju

Przykładowa ścieżka rozwoju wygląda następująco:

• szkolenia specjalistyczne – kursy teoretyczne, symulatory i trening proceduralny;
• praktyki na lotniskach – doskonalenie umiejętności w realnym środowisku operacyjnym;
• uzyskanie świadectwa AFIS – dopuszczenie do samodzielnej pracy na danym lotnisku;
• rozszerzanie uprawnień – szkolenia uzupełniające i autoryzacje dla kolejnych lotnisk;
• awans i specjalizacja – przejście do służb informacji powietrznej FIS lub do kontroli ruchu lotniczego (ATCO), z rosnącym zakresem koordynacji i odpowiedzialności.

Ciągłe szkolenia zapewniają zgodność z wymaganiami Urzędu Lotnictwa Cywilnego (ULC) i przepisami UE, m.in. rozporządzeniem 923/2012. Praca ma charakter zmianowy i stacjonarny.

Gdzie pracować – firmy i branże

Najczęstsze miejsca zatrudnienia i współpracy to:

• operatorzy lotnisk i podmioty prowadzące służby ATS – jednostki zarządzające lotniskami niekontrolowanymi, działające pod nadzorem ULC i we współpracy z instytucjami takimi jak PANSA;
• przedsiębiorstwa transportu lotniczego – podmioty obsługujące ruch pasażerski i towarowy oraz szkolenia lotnicze (lotnictwo ogólne);
• jednostki wspierające operacje lotniskowe – służby meteorologiczne, ratownicze i utrzymania lotnisk.

Przykładowe lokalizacje: mniejsze lotniska regionalne, strefy ATZ oraz lotniska specjalistyczne obsługujące lotnictwo ogólne.

Zarobki i warunki pracy

Dostępne zestawienia dla informatorów AFIS i stanowisk pokrewnych wskazują na pracę zmianową, wysoką odpowiedzialność i ścisłe procedury. Dokładne stawki różnią się w zależności od doświadczenia i regionu, jednak sektor lotniczy oferuje konkurencyjne wynagrodzenia.

Najważniejsze warunki pracy i oczekiwania obejmują:

• system zmianowy – dyżury poranne, popołudniowe i/lub nocne zgodnie z harmonogramem operacyjnym lotniska;
• środowisko stacjonarne – praca w wieży lub na stanowisku AFIS, z utrzymywaniem wysokiej świadomości sytuacyjnej;
• wysoka odpowiedzialność – kluczowa rola w łańcuchu bezpieczeństwa i konieczność bezbłędnej komunikacji;
• ciągłe doskonalenie – regularne szkolenia, sprawdziany kompetencji i odświeżanie uprawnień.

Zawód łączy wiedzę techniczną z kompetencjami interpersonalnymi, zapewniając wysoki poziom bezpieczeństwa w dynamicznym środowisku lotniczym.