Imitator efektów dźwiękowych – kod zawodu ZUS, PKD, obowiązki

Kod zawodu ZUS: 352105.

Poniżej zebrano najczęściej stosowane kody PKD przypisane do tego zawodu:

Imitator efektów dźwiękowych, znany również jako foley artist, to specjalista odpowiedzialny za tworzenie realistycznych efektów dźwiękowych w postprodukcji filmowej, telewizyjnej i innych mediach. We współpracy z reżyserem i operatorem dźwięku opracowuje i nagrywa efekty, które nadają produkcjom autentyczność i immersję.

Czym zajmuje się imitator efektów dźwiękowych?

Imitator efektów dźwiękowych odtwarza w studiu dźwięki zsynchronizowane z akcją na ekranie, takie jak kroki, szelest ubrań, stukanie kluczy, zamykanie drzwi czy łamanie kości. Efekty te muszą być idealnie dopasowane do obrazu i wykonywane w czasie rzeczywistym podczas projekcji scen w studiu. Często wykorzystuje nietypowe materiały (np. skrobię kukurydzianą do symulacji śniegu czy seler naciowy do odgłosów pękających kości), by uzyskać maksymalny realizm.

Rola ta nie obejmuje nagrywania dialogów (postsynchronów), playbacków muzycznych ani finalnego miksowania – skupia się na fizycznym generowaniu efektów synchronicznych, odmiennym od pracy projektanta czy operatora dźwięku.

Obowiązki i zadania zawodowe

Do kluczowych obowiązków imitatora efektów dźwiękowych należą:

• studiowanie scenariusza filmu i materiałów dokumentacyjnych,
• opracowywanie i uzgadnianie z reżyserem oraz operatorem dźwięku listy potrzebnych efektów, w tym do nagrania nowych i z istniejących bibliotek (fonotek),
• tworzenie sposobów realizacji efektów i przygotowywanie partytury efektów dźwiękowych dla poszczególnych scen,
• przygotowywanie studia i sprzętu do nagrań,
• ustalanie parametrów technicznych z operatorem dźwięku i nagrywanie efektów pod obraz (zsynchronizowanych z wizją),
• nadzorowanie montażu efektów pod obraz oraz udział w ostatecznym zgraniu dźwięku.

Te zadania odbywają się głównie w studiach postprodukcyjnych, gdzie specjalista eksperymentuje z rekwizytami i przestrzenią, aby uzyskać pożądane brzmienie i realizm.

Wymagania i predyspozycje do pracy

Aby podjąć pracę, zazwyczaj wymagane jest wykształcenie w zakresie reżyserii lub realizacji dźwięku. Szkoły o tym profilu oczekują bardzo dobrego słuchu, co jest weryfikowane podczas rekrutacji. Korzystne jest wsparcie mentora – doświadczonego imitatora, który wprowadzi w tajniki zawodu.

Kluczowe cechy osobowościowe i umiejętności to:

• doskonały słuch i wrażliwość na barwę dźwięku,
• wyobraźnia dźwiękowa i kreatywność w eksperymentach z materiałami,
• dbałość o szczegóły, cierpliwość i intuicja w przewidywaniu emocji,
• wnikliwa obserwacja otoczenia oraz znajomość ludzkich zachowań,
• podzielność uwagi, zdolności techniczne, komunikatywność i umiejętność pracy w zespole.

Przeciwwskazania obejmują: wady słuchu, zaburzenia mowy, istotne problemy ze wzrokiem bez korekcji oraz dysfunkcje kończyn górnych.

Ścieżka kariery i rozwój zawodowy

Wejście do zawodu najczęściej zaczyna się od szkół policealnych lub wyższych o profilu filmowym bądź dźwiękowym, uzupełnionych praktykami pod okiem mentora. Kariera rozwija się poprzez udział w mniejszych projektach (słuchowiska, teatr), a następnie w filmach, serialach czy grach komputerowych. Doświadczeni specjaliści pracują jako freelancerzy lub w studiach postprodukcyjnych, często awansując do ról nadzorczych.

Rozwój obejmuje doskonalenie technik foley, naukę nowych narzędzi (np. oprogramowania do edycji dźwięku) oraz systematyczne budowanie portfolio. W Polsce możliwości rosną wraz z dynamicznym rynkiem VOD i gier wideo.

Gdzie pracować – branże i firmy

Imitatorzy znajdują zatrudnienie w następujących obszarach:

• produkcji filmów, seriali i programów telewizyjnych (kody PKD 59.11.Z, 59.12.Z, 59.14.Z),
• studiach nagrań dźwiękowych i muzycznych (59.20.Z),
• tworzeniu gier komputerowych, spektakli teatralnych i słuchowisk,
• firmach postprodukcyjnych, muzeach (np. przy digitalizacji materiałów) lub na własny rachunek.

Praca freelancerska jest powszechna – specjaliści współpracują z producentami filmowymi i studiami, również międzynarodowymi, gdzie foley artists są cenieni za autentyczność efektów.

Ryzyka zawodowe i BHP

Najczęstsze ryzyka i zalecenia BHP to:

• hałas w studiu – stosowanie ochrony słuchu (nauszniki, zatyczki) oraz kontrola poziomów SPL,
• ergonomia pracy – prawidłowa postawa, ergonomiczne ustawienie stanowiska i regularne przerwy,
• praca z rekwizytami – rękawice, bezpieczne techniki cięcia/łamania i utrzymanie porządku na planie,
• profilaktyka zdrowotna – regularne badania słuchu oraz okresowe szkolenia BHP.

Imitator efektów dźwiękowych to niszowy, lecz kluczowy zawód w branży audiowizualnej – łączy kreatywność z precyzją techniczną, budując w pełni immersyjne światy dźwiękowe.