Kod zawodu ZUS/PKD – 721201 Lutowacz
Pasujące kody PKD:
- PKD 25.62.Z – obróbka mechaniczna elementów metalowych;
- PKD 33.11.Z – naprawa i konserwacja metalowych wyrobów gotowych;
- PKD 46.90.Z – sprzedaż hurtowa niewyspecjalizowana;
- PKD 46.18.Z – działalność agentów specjalizujących się w sprzedaży pozostałych określonych towarów.
Czym zajmuje się lutowacz?
Lutowacz spaja elementy, używając jako spoiwa metalu o niższej temperaturze topnienia niż metale łączone. To zawód techniczny o profilu produkcyjnym, związany z łączeniem elementów konstrukcyjnych i instalacji ze stali, żeliwa, metali nieżelaznych i ich stopów.
W praktyce wykorzystuje się lutowanie miękkie i lutowanie twarde, z użyciem odpowiednich spoiw i topników, a także różnych źródeł ciepła: nagrzewania gazowego (płomieniowego) lub lutownic elektrycznych.
Dla szybkiego porównania typów lutowania:
| Rodzaj | Temperatura spoiwa | Typowe spoiwa | Źródło ciepła | Zastosowania |
|---|---|---|---|---|
| Lutowanie miękkie | poniżej 450°C | stopy cyny (Sn), Sn-Pb, Sn-Ag | lutownice elektryczne, podgrzewacze | elektronika, cienkie blachy, instalacje o niskim obciążeniu |
| Lutowanie twarde | powyżej 450°C | stopy miedzi i cynku (mosiądz), srebra, miedzi-fosforu | palniki gazowe, piece, indukcja | rurociągi, instalacje chłodnicze, elementy konstrukcyjne o wyższych wymaganiach wytrzymałościowych |
Zakres obowiązków i zadania zawodowe
Obowiązki lutowacza obejmują:
- Przygotowanie materiałów – dobieranie materiałów podstawowych i dodatkowych zgodnie z instrukcjami technologicznymi lutowania;
- Przygotowanie elementów – oczyszczanie obszaru łączenia, dopasowanie i sczepianie części przed lutowaniem;
- Wykonywanie operacji lutowania – realizację prac lutowniczych w zakresie posiadanych uprawnień;
- Kontrola jakości – wstępną ocenę jakości wykonanych złączy i usuwanie wad lutu;
- Obsługa urządzeń – obsługiwanie stanowiska pracy i urządzeń przeznaczonych do lutowania;
- Organizacja stanowiska – zapewnianie bezpiecznych warunków pracy zgodnie z wymaganiami BHP, ochrony pożarowej, ochrony środowiska i ergonomii.
Lutowacz czyta i stosuje dokumentację wykonawczą, utrzymuje parametry procesu oraz zachowuje właściwą kolejność łączenia elementów w toku montażu.
Wymagania i kwalifikacje
Wymagania wstępne
Warunkiem uczestnictwa w szkoleniach zawodowych jest ukończony 18. rok życia oraz posiadanie wykształcenia gimnazjalnego.
Zalecane kwalifikacje
Zalecane jest wykształcenie zasadnicze zawodowe o profilu mechanicznym. Spawacze z uprawnieniami spawacza gazowego mogą rozszerzyć kompetencje o lutowanie gazowe poprzez udział w dedykowanych kursach.
Ścieżka szkoleniowa
Kwalifikacje w zawodzie można zdobyć w pozaszkolnych formach kształcenia, na kursach zawodowych. Weryfikacja uprawnień odbywa się co 2 lata, aby potwierdzić utrzymanie standardów jakości i bezpieczeństwa.
Normy egzaminacyjne
Dla zachowania wymagań jakościowych: lutowacze gazowi wykonujący lutowanie twarde są egzaminowani według właściwych polskich norm. Lutowacze wykonujący lutowanie miękkie (kolbami lub lutownicami) szkoleni i egzaminowani są na podstawie przepisów oraz norm dotyczących standardów jakości lutowania.
Branże i sektory zatrudnienia
Lutowacze znajdują zatrudnienie w przedsiębiorstwach zajmujących się:
- obróbką mechaniczną elementów metalowych,
- naprawą i konserwacją metalowych wyrobów gotowych,
- produkcją wyrobów metalowych,
- przemysłem spożywczym,
- branżą motoryzacyjną,
- produkcją urządzeń i maszyn,
- budownictwem,
- elektrotechniką.
Stanowiska dostępne są zarówno w dużych zakładach produkcyjnych, jak i w małych przedsiębiorstwach rzemieślniczych.
Ścieżka kariery i rozwoju
Lutowacz może rozwijać swoją karierę poprzez:
- specjalizację w lutowaniu twardym lub miękkim,
- poszerzanie umiejętności o lutowanie gazowe,
- pogłębianie wiedzy z obsługi nowoczesnych urządzeń lutowniczych,
- podjęcie dodatkowego szkolenia w zawodach pokrewnych (np. spawacz),
- awans na stanowiska kierownicze lub instruktorskie,
- specjalizację w obsłudze automatycznych urządzeń lutowniczych.
Ciągły rozwój potwierdzany regularnymi szkoleniami i weryfikacją uprawnień co 2 lata zwiększa konkurencyjność na rynku pracy.
Umiejętności i kompetencje
Zawód wymaga posiadania:
- precyzji i dokładności w pracy,
- wiedzy z zakresu materiałów metalowych i ich właściwości,
- umiejętności czytania dokumentacji technicznej,
- odpowiedzialności za bezpieczeństwo i jakość,
- zdolności organizacyjnych,
- znajomości przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy,
- świadomości wymagań dotyczących ochrony środowiska.
Zobacz też:
Laborant biochemiczny, Laborant budowlany, Laborant chemiczny, Laborant mikrobiologiczny, Laborant nasiennictwa, Laborant w hodowli roślin, Laborant w hodowli zwierząt, Laborant weterynaryjny, Lagowacz, Lakiernik, Lakiernik proszkowy, Lakiernik samochodowy, Lakiernik tworzyw sztucznych, Lakiernik wyrobów drzewnych, Latarnik, Legalizator, Legislator, Lekarz, Lekarz – specjalista alergologii, Lekarz – specjalista anestezjologii i intensywnej terapii, Lekarz – specjalista angiologii, Lekarz – specjalista audiologii i foniatrii, Lekarz – specjalista balneologii i medycyny fizykalnej, Lekarz – specjalista chirurgii dziecięcej, Lekarz – specjalista chirurgii klatki piersiowej, Lekarz – specjalista chirurgii naczyniowej, Lekarz – specjalista chirurgii ogólnej, Lekarz – specjalista chirurgii onkologicznej, Lekarz – specjalista chirurgii plastycznej, Lekarz – specjalista chirurgii szczękowo-twarzowej, Lekarz – specjalista chorób płuc, Lekarz – specjalista chorób płuc dzieci, Lekarz – specjalista chorób wewnętrznych, Lekarz – specjalista chorób zakaźnych, Lekarz – specjalista dermatologii i wenerologii, Lekarz – specjalista diabetologii, Lekarz – specjalista diagnostyki laboratoryjnej, Lekarz – specjalista endokrynologii, Lekarz – specjalista endokrynologii ginekologicznej i rozrodczości, Lekarz – specjalista endokrynologii i diabetologii dziecięcej, Lekarz – specjalista epidemiologii, Lekarz – specjalista farmakologii klinicznej, Lekarz – specjalista gastroenterologii, Lekarz – specjalista gastroenterologii dziecięcej, Lekarz – specjalista genetyki klinicznej, Lekarz – specjalista geriatrii, Lekarz – specjalista ginekologii onkologicznej, Lekarz – specjalista hematologii, Lekarz – specjalista hipertensjologii, Lekarz – specjalista immunologii klinicznej, Lekarz – specjalista intensywnej terapii, Lekarz – specjalista kardiochirurgii, Lekarz – specjalista kardiologii, Lekarz – specjalista kardiologii dziecięcej, Lekarz – specjalista medycyny lotniczej, Lekarz – specjalista medycyny morskiej i tropikalnej, Lekarz – specjalista medycyny nuklearnej, Lekarz – specjalista medycyny paliatywnej, Lekarz – specjalista medycyny pracy, Lekarz – specjalista medycyny ratunkowej, Lekarz – specjalista medycyny rodzinnej, Lekarz – specjalista medycyny sądowej, Lekarz – specjalista medycyny sportowej, Lekarz – specjalista medycyny transportu, Lekarz – specjalista mikrobiologii lekarskiej, Lekarz – specjalista nefrologii, Lekarz – specjalista nefrologii dziecięcej, Lekarz – specjalista neonatologii, Lekarz – specjalista neurochirurgii, Lekarz – specjalista neurologii, Lekarz – specjalista neurologii dziecięcej, Lekarz – specjalista neuropatologii, Lekarz – specjalista okulistyki, Lekarz – specjalista onkologii i hematologii dziecięcej, Lekarz – specjalista onkologii klinicznej, Lekarz – specjalista ortopedii i traumatologii narządu ruchu, Lekarz – specjalista otorynolaryngologii, Lekarz – specjalista otorynolaryngologii dziecięcej, Lekarz – specjalista patomorfologii, Lekarz – specjalista pediatrii, Lekarz – specjalista pediatrii metabolicznej, Lekarz – specjalista perinatologii, Lekarz – specjalista położnictwa i ginekologii, Lekarz – specjalista psychiatrii, Lekarz – specjalista psychiatrii dzieci i młodzieży, Lekarz – specjalista radiologii i diagnostyki obrazowej, Lekarz – specjalista radioterapii onkologicznej, Lekarz – specjalista rehabilitacji medycznej, Lekarz – specjalista reumatologii, Lekarz – specjalista seksuologii, Lekarz – specjalista toksykologii klinicznej, Lekarz – specjalista transfuzjologii klinicznej, Lekarz – specjalista transplantologii klinicznej, Lekarz – specjalista urologii, Lekarz – specjalista urologii dziecięcej, Lekarz – specjalista zdrowia publicznego, Lekarz dentysta, Lekarz dentysta – specjalista chirurgii stomatologicznej, Lekarz dentysta – specjalista chirurgii szczękowo-twarzowej, Lekarz dentysta – specjalista epidemiologii, Lekarz dentysta – specjalista ortodoncji, Lekarz dentysta – specjalista periodontologii, Lekarz dentysta – specjalista protetyki stomatologicznej, Lekarz dentysta – specjalista stomatologii dziecięcej, Lekarz dentysta – specjalista stomatologii zachowawczej z endodoncją, Lekarz dentysta – specjalista zdrowia publicznego, lekarz dentysta ze specjalizacją I stopnia, Lekarz ordynator oddziału, Lekarz weterynarii, Lekarz weterynarii – specjalista chirurgii weterynaryjnej, Lekarz weterynarii – specjalista chorób drobiu i ptaków ozdobnych, Lekarz weterynarii – specjalista chorób koni, Lekarz weterynarii – specjalista chorób owadów użytkowych, Lekarz weterynarii – specjalista chorób przeżuwaczy, Lekarz weterynarii – specjalista chorób psów i kotów, Lekarz weterynarii – specjalista chorób ryb, Lekarz weterynarii – specjalista chorób trzody chlewnej, Lekarz weterynarii – specjalista chorób zwierząt futerkowych, Lekarz weterynarii – specjalista chorób zwierząt nieudomowionych, Lekarz weterynarii – specjalista epizootiologii i administracji weterynaryjnej, Lekarz weterynarii – specjalista higieny zwierząt rzeźnych i żywności pochodzenia zwierzęcego, Lekarz weterynarii – specjalista prewencji weterynaryjnej i higieny pasz, Lekarz weterynarii – specjalista radiologii weterynaryjnej, Lekarz weterynarii – specjalista rozrodu zwierząt, Lekarz weterynarii – specjalista użytkowania i patologii zwierząt laboratoryjnych, Lekarz weterynarii – specjalista weterynaryjnej diagnostyki laboratoryjnej, Lekarz ze specjalizacją I stopnia, Lektor dialogów filmowych i radiowych, Lektor języka obcego, Licytator, Liczarz, Likwidator szkód, Listonosz, Lobbysta, Logopeda, Ludwisarz, Lustrzarz, Ładowacz, Ładowacz nieczystości płynnych, Ładowacz nieczystości stałych, Łazienkowa, Łubiankarz
