Kod zawodu ZUS dla ludwisarza to 721103. Pasujące kody PKD to: 24.43.Z (produkcja ołowiu, cynku i cyny), 25.12.Z (produkcja metalowych elementów stolarki budowlanej), 25.50.Z (kucie, prasowanie, wytłaczanie i walcowanie metali; metalurgia proszków) oraz 25.99.Z (produkcja pozostałych gotowych wyrobów metalowych, gdzie indziej niesklasyfikowana).
Ludwisarz to specjalista w dziedzinie odlewnictwa metali nieżelaznych, szczególnie brązu, spiżu i mosiądzu. Zawód ten wymaga precyzji, znajomości tradycyjnych technik rzemieślniczych oraz nowoczesnych technologii, co czyni go unikalnym w przemyśle metalowym.
Czym zajmuje się ludwisarz?
Ludwisarz wykonuje odlewy przedmiotów z brązu, spiżu i mosiądzu, korzystając z pieców i tygli do topienia metali. Po odlaniu poddaje wyroby obróbce mechanicznej za pomocą urządzeń i materiałów ściernych oraz polerskich, zachowując ścisłą dyscyplinę technologiczną.
Prace te obejmują zarówno produkcję seryjną, jak i sztukę odlewniczą – od dzwonów kościelnych i rzeźb artystycznych po elementy dekoracyjne i maszynowe. Zawód jest blisko związany z metaloplastyką (kod ZUS 731905), gdzie stosuje się techniki pokrewne, takie jak kowalstwo czy grawerstwo.
W praktyce ludwisarz kontroluje cały proces: od przygotowania formy, przez zalewanie stopu, po wykończenie powierzchniowe.
Obowiązki ludwisarza
Główne zadania ludwisarza to:
- przygotowywanie form odlewniczych z materiałów ogniotrwałych,
- topienie metali w piecach elektrycznych, gazowych lub indukcyjnych, z użyciem tygli,
- zalewanie form ciekłym metalem i chłodzenie odlewów,
- usuwanie nadlewek, zgorzeliny i defektów za pomocą szlifierek, pilników i frezarek,
- polerowanie i szlifowanie powierzchni dla uzyskania gładkości i połysku,
- kontrola jakości odlewów pod kątem wymiarów, struktury i wytrzymałości,
- prowadzenie dokumentacji technologicznej i konserwacja sprzętu.
Ludwisarz musi bezwzględnie przestrzegać zasad BHP, zwłaszcza przy pracy w wysokich temperaturach i w otoczeniu oparów.
Wymagania i kwalifikacje
Aby zostać ludwisarzem, potrzebne jest wykształcenie zawodowe, najlepiej na kierunku odlewniczym lub pokrewnym (np. ślusarstwo, kowalstwo – kody ZUS 722204, 722101). Świadectwo szkoły rzemiosła artystycznego lub zasadniczej szkoły zawodowej zwiększa szanse na zatrudnienie.
Kluczowe umiejętności obejmują:
- znajomość stopów metali nieżelaznych i ich właściwości,
- obsługę pieców topielnych, wibratorów formierskich i obrabiarek,
- umiejętność czytania rysunków technicznych i dokumentacji technologicznej,
- precyzję manualną i odporność na pracę w wysokiej temperaturze.
Certyfikaty SEP (np. do obsługi urządzeń ciśnieniowych) oraz kursy BHP są często wymagane. Doświadczenie praktyczne zdobywa się w warsztatach lub na praktykach rzemieślniczych.
Ścieżka kariery i rozwój zawodowy
Poniżej przedstawiono typowe etapy rozwoju w zawodzie ludwisarza:
- Początek kariery – praktyka w odlewni lub zakładzie metalowym, stanowisko czeladnika ludwisarskiego (2–3 lata), a następnie egzamin czeladniczy i tytuł mistrza rzemiosła.
- Średni poziom – samodzielny ludwisarz w firmie produkcyjnej, modelarz odlewniczy (kod ZUS 721104) lub zalewacz form (kod ZUS 721105).
- Zaawansowany etap – mistrz ludwisarstwa, kierownik odlewni (np. kody kierownicze 2144 w metalurgii) lub własna działalność gospodarcza.
Rozwój obejmuje kursy doskonalące w technikach odlewniczych (np. odlewnictwo precyzyjne, inwestycyjne), studia podyplomowe z metalurgii lub specjalizacje w automatyzacji procesów. Możliwy awans do roli inżyniera procesów odlewniczych.
Gdzie pracować jako ludwisarz – branże i firmy
Ludwisarze znajdują zatrudnienie w następujących miejscach i sektorach:
- Odlewnie metali nieżelaznych – produkcja dzwonów, rzeźb, armatury;
- Zakłady artystyczne i rzemieślnicze – warsztaty ludwisarskie, odlewnie artystyczne (np. dzwony dla kościołów);
- Przemysł maszynowy i motoryzacyjny – elementy dekoracyjne, podzespoły z brązu;
- Budownictwo i stolarka – metalowe detale ozdobne (kod PKD 25.12.Z);
- Metalurgia proszkowa i wyroby specjalne – kody PKD 25.50.Z, 25.99.Z, 24.43.Z.
Przykładowe firmy: odlewnie artystyczne w Polsce (np. w Małopolsce, tradycyjne ludwisarnie), zakłady produkujące sanitariaty, elementy wyposażenia wnętrz oraz wyroby dekoracyjne z metalu. Samozatrudnienie w PKD 25.99.Z jest popularne wśród rzemieślników.
Poniższa tabela porządkuje najczęstsze powiązania branż z odpowiednimi kodami PKD:
| Branża | Przykładowe zastosowania | Pasujący kod PKD |
|---|---|---|
| Metalurgia nieżelazna | Odlewy artystyczne, dzwony | 24.43.Z |
| Stolarka budowlana | Okucia, kraty ozdobne | 25.12.Z |
| Przetwórstwo metali | Wytłoczki, kute elementy | 25.50.Z |
| Wyroby metalowe n.e. | Dekoracje, rzeźby | 25.99.Z |
Perspektywy zatrudnienia i zarobki
Zawód ludwisarza jest niszowy, ale stabilny w sektorze rzemieślniczym i artystycznym. Zapotrzebowanie rośnie w turystyce kulturowej (repliki zabytków) i renowacjach.
Szacunkowe zarobki: 4000–7000 zł brutto (czeladnik) oraz do 9000 zł brutto dla mistrza – dane rynkowe 2023–2025. Za granicą (Niemcy, Czechy) stawki w odlewniach artystycznych są zwykle wyższe.
Wyzwania i perspektywy przyszłości
Ludwisarz mierzy się z ciężką pracą fizyczną oraz postępującą automatyzacją (roboty odlewnicze). Przyszłość to połączenie tradycji z narzędziami CAD/CAM oraz drukiem 3D form, przy rosnącym znaczeniu recyklingu metali.
To zawód łączący rzemiosło i nowoczesną technologię – idealny dla pasjonatów metalu szukających stabilności i kreatywności.
Zobacz też:
Laborant biochemiczny, Laborant budowlany, Laborant chemiczny, Laborant mikrobiologiczny, Laborant nasiennictwa, Laborant w hodowli roślin, Laborant w hodowli zwierząt, Laborant weterynaryjny, Lagowacz, Lakiernik, Lakiernik proszkowy, Lakiernik samochodowy, Lakiernik tworzyw sztucznych, Lakiernik wyrobów drzewnych, Latarnik, Legalizator, Legislator, Lekarz, Lekarz – specjalista alergologii, Lekarz – specjalista anestezjologii i intensywnej terapii, Lekarz – specjalista angiologii, Lekarz – specjalista audiologii i foniatrii, Lekarz – specjalista balneologii i medycyny fizykalnej, Lekarz – specjalista chirurgii dziecięcej, Lekarz – specjalista chirurgii klatki piersiowej, Lekarz – specjalista chirurgii naczyniowej, Lekarz – specjalista chirurgii ogólnej, Lekarz – specjalista chirurgii onkologicznej, Lekarz – specjalista chirurgii plastycznej, Lekarz – specjalista chirurgii szczękowo-twarzowej, Lekarz – specjalista chorób płuc, Lekarz – specjalista chorób płuc dzieci, Lekarz – specjalista chorób wewnętrznych, Lekarz – specjalista chorób zakaźnych, Lekarz – specjalista dermatologii i wenerologii, Lekarz – specjalista diabetologii, Lekarz – specjalista diagnostyki laboratoryjnej, Lekarz – specjalista endokrynologii, Lekarz – specjalista endokrynologii ginekologicznej i rozrodczości, Lekarz – specjalista endokrynologii i diabetologii dziecięcej, Lekarz – specjalista epidemiologii, Lekarz – specjalista farmakologii klinicznej, Lekarz – specjalista gastroenterologii, Lekarz – specjalista gastroenterologii dziecięcej, Lekarz – specjalista genetyki klinicznej, Lekarz – specjalista geriatrii, Lekarz – specjalista ginekologii onkologicznej, Lekarz – specjalista hematologii, Lekarz – specjalista hipertensjologii, Lekarz – specjalista immunologii klinicznej, Lekarz – specjalista intensywnej terapii, Lekarz – specjalista kardiochirurgii, Lekarz – specjalista kardiologii, Lekarz – specjalista kardiologii dziecięcej, Lekarz – specjalista medycyny lotniczej, Lekarz – specjalista medycyny morskiej i tropikalnej, Lekarz – specjalista medycyny nuklearnej, Lekarz – specjalista medycyny paliatywnej, Lekarz – specjalista medycyny pracy, Lekarz – specjalista medycyny ratunkowej, Lekarz – specjalista medycyny rodzinnej, Lekarz – specjalista medycyny sądowej, Lekarz – specjalista medycyny sportowej, Lekarz – specjalista medycyny transportu, Lekarz – specjalista mikrobiologii lekarskiej, Lekarz – specjalista nefrologii, Lekarz – specjalista nefrologii dziecięcej, Lekarz – specjalista neonatologii, Lekarz – specjalista neurochirurgii, Lekarz – specjalista neurologii, Lekarz – specjalista neurologii dziecięcej, Lekarz – specjalista neuropatologii, Lekarz – specjalista okulistyki, Lekarz – specjalista onkologii i hematologii dziecięcej, Lekarz – specjalista onkologii klinicznej, Lekarz – specjalista ortopedii i traumatologii narządu ruchu, Lekarz – specjalista otorynolaryngologii, Lekarz – specjalista otorynolaryngologii dziecięcej, Lekarz – specjalista patomorfologii, Lekarz – specjalista pediatrii, Lekarz – specjalista pediatrii metabolicznej, Lekarz – specjalista perinatologii, Lekarz – specjalista położnictwa i ginekologii, Lekarz – specjalista psychiatrii, Lekarz – specjalista psychiatrii dzieci i młodzieży, Lekarz – specjalista radiologii i diagnostyki obrazowej, Lekarz – specjalista radioterapii onkologicznej, Lekarz – specjalista rehabilitacji medycznej, Lekarz – specjalista reumatologii, Lekarz – specjalista seksuologii, Lekarz – specjalista toksykologii klinicznej, Lekarz – specjalista transfuzjologii klinicznej, Lekarz – specjalista transplantologii klinicznej, Lekarz – specjalista urologii, Lekarz – specjalista urologii dziecięcej, Lekarz – specjalista zdrowia publicznego, Lekarz dentysta, Lekarz dentysta – specjalista chirurgii stomatologicznej, Lekarz dentysta – specjalista chirurgii szczękowo-twarzowej, Lekarz dentysta – specjalista epidemiologii, Lekarz dentysta – specjalista ortodoncji, Lekarz dentysta – specjalista periodontologii, Lekarz dentysta – specjalista protetyki stomatologicznej, Lekarz dentysta – specjalista stomatologii dziecięcej, Lekarz dentysta – specjalista stomatologii zachowawczej z endodoncją, Lekarz dentysta – specjalista zdrowia publicznego, lekarz dentysta ze specjalizacją I stopnia, Lekarz ordynator oddziału, Lekarz weterynarii, Lekarz weterynarii – specjalista chirurgii weterynaryjnej, Lekarz weterynarii – specjalista chorób drobiu i ptaków ozdobnych, Lekarz weterynarii – specjalista chorób koni, Lekarz weterynarii – specjalista chorób owadów użytkowych, Lekarz weterynarii – specjalista chorób przeżuwaczy, Lekarz weterynarii – specjalista chorób psów i kotów, Lekarz weterynarii – specjalista chorób ryb, Lekarz weterynarii – specjalista chorób trzody chlewnej, Lekarz weterynarii – specjalista chorób zwierząt futerkowych, Lekarz weterynarii – specjalista chorób zwierząt nieudomowionych, Lekarz weterynarii – specjalista epizootiologii i administracji weterynaryjnej, Lekarz weterynarii – specjalista higieny zwierząt rzeźnych i żywności pochodzenia zwierzęcego, Lekarz weterynarii – specjalista prewencji weterynaryjnej i higieny pasz, Lekarz weterynarii – specjalista radiologii weterynaryjnej, Lekarz weterynarii – specjalista rozrodu zwierząt, Lekarz weterynarii – specjalista użytkowania i patologii zwierząt laboratoryjnych, Lekarz weterynarii – specjalista weterynaryjnej diagnostyki laboratoryjnej, Lekarz ze specjalizacją I stopnia, Lektor dialogów filmowych i radiowych, Lektor języka obcego, Licytator, Liczarz, Likwidator szkód, Listonosz, Lobbysta, Logopeda, Lustrzarz, Lutowacz, Ładowacz, Ładowacz nieczystości płynnych, Ładowacz nieczystości stałych, Łazienkowa, Łubiankarz
