Kod zawodu ZUS: 221265.
Najczęściej stosowane kody PKD dla tego zawodu to:
| Kod PKD | Opis działalności |
|---|---|
| 86.10.Z | działalność szpitali |
| 86.22.Z | praktyka lekarska specjalistyczna |
| 86.90.D | działalność paramedyczna |
Lekarz – specjalista transplantologii klinicznej kwalifikuje pacjentów do przeszczepów, samodzielnie pobiera i przeszczepia narządy oraz prowadzi opiekę pooperacyjną i odległą. Odpowiada za leczenie powikłań, prowadzenie immunosupresji i promocję dawstwa narządów, współpracując z systemami takimi jak Poltransplant.
Czym się zajmuje specjalista transplantologii klinicznej?
To obszar na styku zaawansowanej chirurgii, immunologii i intensywnej terapii, ratujący życie chorych z niewydolnością narządów. Specjalista kwalifikuje i przygotowuje pacjentów do transplantacji narządów (np. nerki, wątroby, trzustki, serca) oraz szpiku i komórek macierzystych, a także wykonuje zabiegi pobrania i przeszczepienia. Prowadzi leczenie w okresie bezpośrednim po transplantacji (immunosupresja, odrzuty, zakażenia) oraz w odległej obserwacji, oceniając jakość życia pacjentów. Bierze udział w diagnozowaniu śmierci pnia mózgu u potencjalnych dawców, dba o aspekty prawne donacji i wspiera zdrowie publiczne.
W Polsce transplantologia kliniczna zmaga się z niedoborem przeszczepów – wykonuje się ich trzykrotnie za mało w stosunku do potrzeb. Istotne są procedury prawne, w tym zgoda domniemana (weryfikowana w Centralnym Rejestrze Sprzeciwów) oraz partnerska współpraca z rodziną dawcy.
Obowiązki i zadania zawodowe
Poniżej przedstawiono główne obowiązki i zakres zadań specjalisty transplantologii klinicznej:
- kwalifikacja i badanie pacjentów – badanie podmiotowe i przedmiotowe, ustalanie wskazań i przeciwwskazań do transplantacji, ocena biorcy, budowanie relacji z chorym i rodziną, redukowanie lęku i wzmacnianie współpracy;
- dobór dawcy i biorcy – ocena zgodności tkankowej, pobieranie materiału biologicznego (nakłucia, biopsje), interpretacja badań (biochemicznych, ultrasonograficznych, tomograficznych, immunologicznych);
- pobieranie i przeszczepianie narządów – samodzielne operacje (nerka, wątroba, trzustka, serce), udział w identyfikacji śmierci pnia mózgu, pobrania od dawcy żywego i zmarłego;
- opieka pooperacyjna – prowadzenie immunosupresji, rozpoznawanie i leczenie odrzutów, zakażeń i innych powikłań, nadzór nad rehabilitacją, konsultacje specjalistyczne;
- transplantacje szpiku i komórek macierzystych – kwalifikacja, dobór dawcy do alloprzeszczepu, pobranie szpiku lub komórek z krwi obwodowej, mieloablacja, leczenie GVH (reakcji przeszczep przeciw gospodarzowi), VOD, zakażeń oraz wznowy choroby;
- zadania organizacyjne i naukowe – kierowanie oddziałem lub pracownią HLA, współpraca z Poltransplantem i Centralną Listą Biorców, nadzór nad kształceniem lekarzy i pracą zespołów transplantacyjnych, pełnienie dyżurów i konsultacji zdalnych, organizacja grafiku zabiegów i dyżurów, prowadzenie badań naukowych i publikacji.
Specjalista realizuje również zadania w ramach swojej specjalizacji podstawowej (np. chirurgia, nefrologia).
Wymagania i ścieżka kariery
Aby zostać specjalistą transplantologii klinicznej, należy ukończyć studia lekarskie, staż podyplomowy i rezydenturę w specjalizacji podstawowej (np. chirurgia ogólna, nefrologia, kardiologia – zwykle min. 6 lat). Następnie odbywa się specjalizację z transplantologii klinicznej trwającą 4–5 lat. Specjalizacja nie jest priorytetowa, co wiąże się ze standardowym wynagrodzeniem rezydenckim i obciążeniem rzędu ok. 48 godz. tygodniowo (w tym dyżury).
Ścieżka rozwoju zwykle obejmuje następujące etapy:
- lekarz bez specjalizacji → specjalizacja podstawowa,
- specjalizacja w transplantologii klinicznej (moduły: pobieranie narządów, immunosupresja, opieka poprzeszczepowa),
- doskonalenie zawodowe: kongresy, kursy i badania naukowe (m.in. Polskie Towarzystwo Transplantacyjne),
- awans zawodowy: koordynator ośrodka kwalifikującego, kierownik kliniki.
Kluczowe kompetencje obejmują:
- precyzję chirurgiczną i biegłość operacyjną,
- dogłębną wiedzę z immunologii transplantacyjnej,
- znajomość przepisów (śmierć mózgu, alokacja narządów, zgoda domniemana),
- wysokie kompetencje komunikacyjne i empatię.
Gdzie pracować – branże i miejsca zatrudnienia
Specjaliści najczęściej pracują w wyspecjalizowanych ośrodkach medycznych i jednostkach współpracujących:
- szpitale i kliniki (PKD 86.10.Z) – m.in. Klinika Transplantologii w Szpitalu Klinicznym Dzieciątka Jezus w Warszawie (nerki, wątroba, trzustka), Klinika Transplantologii i Chirurgii Ogólnej w Bydgoszczy;
- praktyka specjalistyczna (PKD 86.22.Z) – poradnie transplantologiczne i długoterminowa opieka nad biorcami;
- działalność paramedyczna (PKD 86.90.D) – centra kwalifikujące i koordynacja z Poltransplantem;
- inne jednostki – pogotowie (diagnostyka dawców), instytuty badawcze, ośrodki współpracy międzynarodowej.
Ośrodki kwalifikujące działają w wielu miastach (np. Białystok, Warszawa). Wyzwania systemowe obejmują niedobór personelu OIT, co utrudnia diagnostykę dawców i proces donacyjny.
Perspektywy rozwoju i sytuacja na rynku pracy
Rynek pracy jest perspektywiczny ze względu na rosnącą liczbę pacjentów z niewydolnością narządów i stały niedobór przeszczepów. Specjaliści aktywnie uczestniczą w badaniach i sympozjach, rozwijając m.in. strategie minimalizacji immunosupresji oraz leczenie powikłań takich jak PTLD; ważną rolę odgrywają nowe publikacje i wytyczne (np. „Transplantologia kliniczna” prof. Magdaleny Durlik).
Zawód wymaga gotowości do dyżurów i pracy pod presją czasu (krótkie okna na pobranie narządów), ale oferuje wyjątkową satysfakcję z ratowania życia. Przyszłość zależy od usprawnienia organizacji donacji oraz wzmocnienia kadr medycznych.
Zobacz też:
Laborant biochemiczny, Laborant budowlany, Laborant chemiczny, Laborant mikrobiologiczny, Laborant nasiennictwa, Laborant w hodowli roślin, Laborant w hodowli zwierząt, Laborant weterynaryjny, Lagowacz, Lakiernik, Lakiernik proszkowy, Lakiernik samochodowy, Lakiernik tworzyw sztucznych, Lakiernik wyrobów drzewnych, Latarnik, Legalizator, Legislator, Lekarz, Lekarz – specjalista alergologii, Lekarz – specjalista anestezjologii i intensywnej terapii, Lekarz – specjalista angiologii, Lekarz – specjalista audiologii i foniatrii, Lekarz – specjalista balneologii i medycyny fizykalnej, Lekarz – specjalista chirurgii dziecięcej, Lekarz – specjalista chirurgii klatki piersiowej, Lekarz – specjalista chirurgii naczyniowej, Lekarz – specjalista chirurgii ogólnej, Lekarz – specjalista chirurgii onkologicznej, Lekarz – specjalista chirurgii plastycznej, Lekarz – specjalista chirurgii szczękowo-twarzowej, Lekarz – specjalista chorób płuc, Lekarz – specjalista chorób płuc dzieci, Lekarz – specjalista chorób wewnętrznych, Lekarz – specjalista chorób zakaźnych, Lekarz – specjalista dermatologii i wenerologii, Lekarz – specjalista diabetologii, Lekarz – specjalista diagnostyki laboratoryjnej, Lekarz – specjalista endokrynologii, Lekarz – specjalista endokrynologii ginekologicznej i rozrodczości, Lekarz – specjalista endokrynologii i diabetologii dziecięcej, Lekarz – specjalista epidemiologii, Lekarz – specjalista farmakologii klinicznej, Lekarz – specjalista gastroenterologii, Lekarz – specjalista gastroenterologii dziecięcej, Lekarz – specjalista genetyki klinicznej, Lekarz – specjalista geriatrii, Lekarz – specjalista ginekologii onkologicznej, Lekarz – specjalista hematologii, Lekarz – specjalista hipertensjologii, Lekarz – specjalista immunologii klinicznej, Lekarz – specjalista intensywnej terapii, Lekarz – specjalista kardiochirurgii, Lekarz – specjalista kardiologii, Lekarz – specjalista kardiologii dziecięcej, Lekarz – specjalista medycyny lotniczej, Lekarz – specjalista medycyny morskiej i tropikalnej, Lekarz – specjalista medycyny nuklearnej, Lekarz – specjalista medycyny paliatywnej, Lekarz – specjalista medycyny pracy, Lekarz – specjalista medycyny ratunkowej, Lekarz – specjalista medycyny rodzinnej, Lekarz – specjalista medycyny sądowej, Lekarz – specjalista medycyny sportowej, Lekarz – specjalista medycyny transportu, Lekarz – specjalista mikrobiologii lekarskiej, Lekarz – specjalista nefrologii, Lekarz – specjalista nefrologii dziecięcej, Lekarz – specjalista neonatologii, Lekarz – specjalista neurochirurgii, Lekarz – specjalista neurologii, Lekarz – specjalista neurologii dziecięcej, Lekarz – specjalista neuropatologii, Lekarz – specjalista okulistyki, Lekarz – specjalista onkologii i hematologii dziecięcej, Lekarz – specjalista onkologii klinicznej, Lekarz – specjalista ortopedii i traumatologii narządu ruchu, Lekarz – specjalista otorynolaryngologii, Lekarz – specjalista otorynolaryngologii dziecięcej, Lekarz – specjalista patomorfologii, Lekarz – specjalista pediatrii, Lekarz – specjalista pediatrii metabolicznej, Lekarz – specjalista perinatologii, Lekarz – specjalista położnictwa i ginekologii, Lekarz – specjalista psychiatrii, Lekarz – specjalista psychiatrii dzieci i młodzieży, Lekarz – specjalista radiologii i diagnostyki obrazowej, Lekarz – specjalista radioterapii onkologicznej, Lekarz – specjalista rehabilitacji medycznej, Lekarz – specjalista reumatologii, Lekarz – specjalista seksuologii, Lekarz – specjalista toksykologii klinicznej, Lekarz – specjalista transfuzjologii klinicznej, Lekarz – specjalista urologii, Lekarz – specjalista urologii dziecięcej, Lekarz – specjalista zdrowia publicznego, Lekarz dentysta, Lekarz dentysta – specjalista chirurgii stomatologicznej, Lekarz dentysta – specjalista chirurgii szczękowo-twarzowej, Lekarz dentysta – specjalista epidemiologii, Lekarz dentysta – specjalista ortodoncji, Lekarz dentysta – specjalista periodontologii, Lekarz dentysta – specjalista protetyki stomatologicznej, Lekarz dentysta – specjalista stomatologii dziecięcej, Lekarz dentysta – specjalista stomatologii zachowawczej z endodoncją, Lekarz dentysta – specjalista zdrowia publicznego, lekarz dentysta ze specjalizacją I stopnia, Lekarz ordynator oddziału, Lekarz weterynarii, Lekarz weterynarii – specjalista chirurgii weterynaryjnej, Lekarz weterynarii – specjalista chorób drobiu i ptaków ozdobnych, Lekarz weterynarii – specjalista chorób koni, Lekarz weterynarii – specjalista chorób owadów użytkowych, Lekarz weterynarii – specjalista chorób przeżuwaczy, Lekarz weterynarii – specjalista chorób psów i kotów, Lekarz weterynarii – specjalista chorób ryb, Lekarz weterynarii – specjalista chorób trzody chlewnej, Lekarz weterynarii – specjalista chorób zwierząt futerkowych, Lekarz weterynarii – specjalista chorób zwierząt nieudomowionych, Lekarz weterynarii – specjalista epizootiologii i administracji weterynaryjnej, Lekarz weterynarii – specjalista higieny zwierząt rzeźnych i żywności pochodzenia zwierzęcego, Lekarz weterynarii – specjalista prewencji weterynaryjnej i higieny pasz, Lekarz weterynarii – specjalista radiologii weterynaryjnej, Lekarz weterynarii – specjalista rozrodu zwierząt, Lekarz weterynarii – specjalista użytkowania i patologii zwierząt laboratoryjnych, Lekarz weterynarii – specjalista weterynaryjnej diagnostyki laboratoryjnej, Lekarz ze specjalizacją I stopnia, Lektor dialogów filmowych i radiowych, Lektor języka obcego, Licytator, Liczarz, Likwidator szkód, Listonosz, Lobbysta, Logopeda, Ludwisarz, Lustrzarz, Lutowacz, Ładowacz, Ładowacz nieczystości płynnych, Ładowacz nieczystości stałych, Łazienkowa, Łubiankarz
