Kod zawodu ZUS – 221257
Kody PKD:
- 85.10.Z – placówki wychowania przedszkolnego;
- 86.10.Z – działalność szpitali;
- 87.20.Z – pomoc społeczna z zakwaterowaniem dla osób z zaburzeniami psychicznymi.
Kim jest psychiatra dziecięcy?
Psychiatra dziecięcy to lekarz medycyny ze specjalizacją z psychiatrii dzieci i młodzieży, który diagnozuje, leczy i monitoruje zdrowie psychiczne dzieci oraz nastolatków do 18. roku życia. Rozpoznaje, różnicuje i leczy zaburzenia psychiczne, nerwice, niepełnosprawność intelektualną oraz inne choroby wieku rozwojowego, a także uzależnienia (lekomanie, narkomanie, alkoholizm, nikotynizm) i formy nieprzystosowania społecznego.
Kluczową cechą pracy psychiatry dziecięcego jest podejście holistyczne – specjalista pracuje nie tylko z dzieckiem, ale także z jego rodziną, psychologiem, pedagogiem czy terapeutą, aby objąć opieką całość sytuacji rozwojowej i społecznej pacjenta.
Obowiązki i zakres zadań zawodowych
Zadania diagnostyczne i kliniczne
W tym obszarze psychiatra dziecięcy realizuje m.in. następujące czynności:
- badanie psychiatryczne – umożliwia postawienie rozpoznania lub kontrolę i ocenę stanu psychicznego dziecka;
- nawiązywanie bliskiego kontaktu – z chorym, jego rodziną i otoczeniem w celu zapewnienia współpracy w leczeniu;
- przeprowadzanie wywiadów środowiskowych – w szkole, domu i innych środowiskach, aby uzyskać dodatkowe informacje o dziecku;
- kierowanie pacjentów na badania dodatkowe – oraz na konsultacje do innych specjalistów medycznych;
- przeprowadzanie testów sprawności psychicznej – w obszarach poznawczych, psychoruchowych oraz w ocenie dojrzałości sfery afektywnej;
- wykonywanie badań neurologicznych i EEG – w razie wskazań klinicznych;
- interpretacja i ocena wyników – przeprowadzonych badań dodatkowych;
- formułowanie rozpoznania – ustalenie diagnozy oraz rozpoznań różnicowych.
Zadania lecznicze
Zakres leczenia obejmuje działania niezabiegowe oraz interwencje w stanach nagłych:
- leczenie metodami niezabiegowymi – farmakoterapia, psychoterapia, hipnoza, elektroterapia, terapia zajęciowa, muzykoterapia i inne, stosowane w zaburzeniach psychicznych, zespołach psychoorganicznych, nerwicach, uzależnieniach i innych chorobach psychicznych;
- wykonywanie drobnych procedur medycznych – m.in. wstrzyknięcia, zgłębnikowanie żołądka, cewnikowanie pęcherza moczowego i inne pokrewne zabiegi diagnostyczno-lecznicze;
- udzielanie pomocy doraźnej – interwencje w stanach nagłych, reanimacja, przetaczanie krwi i płynów infuzyjnych;
- kierowanie działaniami zespołowymi – w sytuacjach zagrożenia dla otoczenia i konieczności opanowania agresji pacjenta.
Zadania administracyjno-dokumentacyjne
W pracy klinicznej niezbędne są również czynności administracyjne i formalne:
- prowadzenie dokumentacji medycznej – historia choroby, skierowania, recepty, zwolnienia lekarskie;
- odbywanie konsultacji lekarskich – udzielanie konsultacji innym specjalistom medycznym;
- przygotowywanie opinii i orzeczeń – m.in. do celów orzeczniczych, inwalidzkich, zatrudnieniowych i sądowych;
- pełnienie dyżurów specjalistycznych – w tym udzielanie konsultacji telefonicznych i wideokonsultacji.
Zadania profilaktyczne i edukacyjne
Istotną częścią pracy psychiatry jest profilaktyka i edukacja:
- uczestniczenie w działaniach – promocja zdrowia psychicznego i zapobieganie zaburzeniom u dzieci i młodzieży;
- koordynowanie inicjatyw profilaktycznych – na poziomie regionalnym, krajowym i międzynarodowym, zwłaszcza w obszarze uzależnień i przeciwdziałania patologiom społecznym;
- stałe doskonalenie kompetencji – udział w kształceniu podyplomowym i ustawicznym.
Zadania kierownicze i naukowe
Po uzyskaniu doświadczenia możliwe jest pełnienie ról nadzorczych i naukowych:
- kierowanie oddziałem, kliniką lub poradnią – odpowiedzialność za organizację pracy i jakość świadczeń;
- nadzór nad zasobami medycznymi – krwią, płynami infuzyjnymi, lekami oraz sprzętem diagnostyczno-leczniczym;
- udział w szkoleniu kadr medycznych – prowadzenie zajęć i nadzorowanie szkolenia innych pracowników;
- prowadzenie badań naukowych – oraz publikowanie wyników.
Jak przebiega konsultacja psychiatryczna?
Pierwsza wizyta u psychiatry dziecięcego zwykle obejmuje następujące etapy:
- dokładny wywiad – przeprowadzany z rodzicem lub opiekunem;
- rozmowę z dzieckiem – oraz obserwację jego zachowania;
- analizę funkcjonowania – w domu, szkole i w grupie rówieśniczej;
- zlecenie dalszych badań – lub skierowanie na psychoterapię bądź inne formy wsparcia;
- ustalenie z rodzicami planu działania – oraz umówienie kolejnych wizyt.
Ważne informacje prawne: zgodnie z polskim prawem, bez obecności opiekuna prawnego lekarz może jedynie zbadać dziecko i ocenić, czy nie istnieje bezpośrednie zagrożenie dla jego zdrowia lub życia – nie ma natomiast uprawnień do zlecania farmakoterapii.
Wymagania i ścieżka kształcenia
Wymagania formalne
Aby pracować jako psychiatra dziecięcy, należy spełnić następujące warunki:
- Ukończyć studia na kierunku lekarskim – na akredytowanym uniwersytecie medycznym;
- Zdać lekarski egzamin końcowy – uprawniający do uzyskania prawa wykonywania zawodu;
- Ukończyć specjalizację z psychiatrii dzieci i młodzieży – w ramach kształcenia podyplomowego (zwykle 4–5 lat);
- Uzyskać tytuł specjalisty – w dziedzinie psychiatrii dzieci i młodzieży.
Finansowe wsparcie edukacji
Psychiatria dzieci i młodzieży jest dziedziną priorytetową – rezydentury są dodatkowo premiowane finansowo, a liczba miejsc szkoleniowych jest zwiększana.
Możliwości zatrudnienia i branże
Psychiatra dziecięcy może pracować w wielu typach placówek i formach organizacyjnych:
- szpitale psychiatryczne – oddziały dedykowane dzieciom i młodzieży;
- centra zdrowia psychicznego dla dzieci i młodzieży – ośrodki II poziomu opieki z zespołami psychologów, psychoterapeutów i terapeutów zajęciowych;
- poradnie zdrowia psychicznego – ambulatoryjne świadczenia diagnostyczne i lecznicze;
- przedszkola i szkoły – współpraca w ramach poradni psychologiczno-pedagogicznych;
- placówki opieki społecznej – z zakwaterowaniem dla osób z zaburzeniami psychicznymi;
- praktyka prywatna – gabinety i kliniki;
- telemedycyna – konsultacje online dla pacjentów.
Perspektywy kariery i rozwoju
Ścieżka awansu
Możliwe kierunki rozwoju zawodowego obejmują m.in.:
- specjalizacje uzupełniające – np. psychoterapia dzieci i młodzieży;
- stanowiska kierownicze – kierowanie oddziałem, kliniką lub poradnią;
- działalność naukową – prowadzenie badań i publikowanie w recenzowanych czasopismach;
- działalność dydaktyczną – praca na uczelniach medycznych, nadzorowanie rezydentów.
Dalsze kształcenie
W trosce o jakość opieki specjalista powinien regularnie uczestniczyć w:
- szkoleniach i konferencjach – poświęconych psychiatrii dziecięcej;
- kursach specjalistycznych – z nowych metod diagnostycznych i terapeutycznych;
- szkoleniach z komunikacji – z pacjentami pediatrycznymi i ich opiekunami;
- programach doskonalenia zawodowego – wymaganych dla lekarzy.
Uprawnienia zawodowe
Psychiatra dziecięcy posiada prawo do wykonywania czynności medycznych niezbędnych w procesie diagnostyki i leczenia:
- wystawiania recept – na leki psychiatryczne;
- wypisywania skierowań – na badania dodatkowe i konsultacje specjalistyczne;
- wydawania zaświadczeń i orzeczeń – zgodnie z obowiązującymi przepisami;
- prowadzenia leczenia farmakologicznego – w razie wskazań;
- diagnozowania i leczenia – zaburzeń psychicznych u dzieci i młodzieży.
Reforma systemu ochrony zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży
Polska realizuje reformę opieki psychiatrycznej dla dzieci i młodzieży, której celem jest zbudowanie spójnego, trójpoziomowego systemu wsparcia dla pacjentów niepełnoletnich i ich rodzin.
Nowy model systemu ochrony zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży składa się z trzech poziomów referencyjnych; poniżej zestawienie zakresu opieki i podmiotów udzielających świadczeń:
| Poziom | Zakres opieki | Główne podmioty |
|---|---|---|
| I poziom | Pomoc ambulatoryjna w poradniach psychologicznych, wczesna interwencja, terapia środowiskowa | Psychologowie, psychoterapeuci, terapeuci środowiskowi |
| II poziom | Opieka dzienna lub ambulatoryjna w oddziale dziennym albo poradni zdrowia psychicznego | Zespoły pod kierunkiem lekarzy psychiatrów dzieci i młodzieży |
| III poziom | Całodobowa opieka szpitalna w oddziałach psychiatrycznych dla dzieci i młodzieży | Szpitale i kliniki psychiatryczne z pełnym zapleczem diagnostyczno-terapeutycznym |
Reforma zwiększa znaczenie zawodu psychiatry dziecięcego i tworzy nowe miejsca pracy w rozwijającej się sieci ośrodków zdrowia psychicznego dla młodych pacjentów.
Zobacz też:
Laborant biochemiczny, Laborant budowlany, Laborant chemiczny, Laborant mikrobiologiczny, Laborant nasiennictwa, Laborant w hodowli roślin, Laborant w hodowli zwierząt, Laborant weterynaryjny, Lagowacz, Lakiernik, Lakiernik proszkowy, Lakiernik samochodowy, Lakiernik tworzyw sztucznych, Lakiernik wyrobów drzewnych, Latarnik, Legalizator, Legislator, Lekarz, Lekarz – specjalista alergologii, Lekarz – specjalista anestezjologii i intensywnej terapii, Lekarz – specjalista angiologii, Lekarz – specjalista audiologii i foniatrii, Lekarz – specjalista balneologii i medycyny fizykalnej, Lekarz – specjalista chirurgii dziecięcej, Lekarz – specjalista chirurgii klatki piersiowej, Lekarz – specjalista chirurgii naczyniowej, Lekarz – specjalista chirurgii ogólnej, Lekarz – specjalista chirurgii onkologicznej, Lekarz – specjalista chirurgii plastycznej, Lekarz – specjalista chirurgii szczękowo-twarzowej, Lekarz – specjalista chorób płuc, Lekarz – specjalista chorób płuc dzieci, Lekarz – specjalista chorób wewnętrznych, Lekarz – specjalista chorób zakaźnych, Lekarz – specjalista dermatologii i wenerologii, Lekarz – specjalista diabetologii, Lekarz – specjalista diagnostyki laboratoryjnej, Lekarz – specjalista endokrynologii, Lekarz – specjalista endokrynologii ginekologicznej i rozrodczości, Lekarz – specjalista endokrynologii i diabetologii dziecięcej, Lekarz – specjalista epidemiologii, Lekarz – specjalista farmakologii klinicznej, Lekarz – specjalista gastroenterologii, Lekarz – specjalista gastroenterologii dziecięcej, Lekarz – specjalista genetyki klinicznej, Lekarz – specjalista geriatrii, Lekarz – specjalista ginekologii onkologicznej, Lekarz – specjalista hematologii, Lekarz – specjalista hipertensjologii, Lekarz – specjalista immunologii klinicznej, Lekarz – specjalista intensywnej terapii, Lekarz – specjalista kardiochirurgii, Lekarz – specjalista kardiologii, Lekarz – specjalista kardiologii dziecięcej, Lekarz – specjalista medycyny lotniczej, Lekarz – specjalista medycyny morskiej i tropikalnej, Lekarz – specjalista medycyny nuklearnej, Lekarz – specjalista medycyny paliatywnej, Lekarz – specjalista medycyny pracy, Lekarz – specjalista medycyny ratunkowej, Lekarz – specjalista medycyny rodzinnej, Lekarz – specjalista medycyny sądowej, Lekarz – specjalista medycyny sportowej, Lekarz – specjalista medycyny transportu, Lekarz – specjalista mikrobiologii lekarskiej, Lekarz – specjalista nefrologii, Lekarz – specjalista nefrologii dziecięcej, Lekarz – specjalista neonatologii, Lekarz – specjalista neurochirurgii, Lekarz – specjalista neurologii, Lekarz – specjalista neurologii dziecięcej, Lekarz – specjalista neuropatologii, Lekarz – specjalista okulistyki, Lekarz – specjalista onkologii i hematologii dziecięcej, Lekarz – specjalista onkologii klinicznej, Lekarz – specjalista ortopedii i traumatologii narządu ruchu, Lekarz – specjalista otorynolaryngologii, Lekarz – specjalista otorynolaryngologii dziecięcej, Lekarz – specjalista patomorfologii, Lekarz – specjalista pediatrii, Lekarz – specjalista pediatrii metabolicznej, Lekarz – specjalista perinatologii, Lekarz – specjalista położnictwa i ginekologii, Lekarz – specjalista psychiatrii, Lekarz – specjalista radiologii i diagnostyki obrazowej, Lekarz – specjalista radioterapii onkologicznej, Lekarz – specjalista rehabilitacji medycznej, Lekarz – specjalista reumatologii, Lekarz – specjalista seksuologii, Lekarz – specjalista toksykologii klinicznej, Lekarz – specjalista transfuzjologii klinicznej, Lekarz – specjalista transplantologii klinicznej, Lekarz – specjalista urologii, Lekarz – specjalista urologii dziecięcej, Lekarz – specjalista zdrowia publicznego, Lekarz dentysta, Lekarz dentysta – specjalista chirurgii stomatologicznej, Lekarz dentysta – specjalista chirurgii szczękowo-twarzowej, Lekarz dentysta – specjalista epidemiologii, Lekarz dentysta – specjalista ortodoncji, Lekarz dentysta – specjalista periodontologii, Lekarz dentysta – specjalista protetyki stomatologicznej, Lekarz dentysta – specjalista stomatologii dziecięcej, Lekarz dentysta – specjalista stomatologii zachowawczej z endodoncją, Lekarz dentysta – specjalista zdrowia publicznego, lekarz dentysta ze specjalizacją I stopnia, Lekarz ordynator oddziału, Lekarz weterynarii, Lekarz weterynarii – specjalista chirurgii weterynaryjnej, Lekarz weterynarii – specjalista chorób drobiu i ptaków ozdobnych, Lekarz weterynarii – specjalista chorób koni
