Lekarz – specjalista onkologii klinicznej – kod zawodu ZUS, PKD, obowiązki

Kod zawodu ZUS – 221249

Kody PKD (Polska Klasyfikacja Działalności):

• PKD 86.10.Z – działalność szpitali,
• PKD 86.22.Z – praktyka lekarska specjalistyczna,
• PKD 86.21.Z – praktyka lekarska ogólna,
• PKD 86.90.D – działalność paramedyczna.

Czym zajmuje się onkolog kliniczny?

Onkolog kliniczny to specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, różnicowaniem i leczeniem systemowym chorych na nowotwory złośliwe, z uwzględnieniem łączenia terapii z innymi metodami oraz planowaniem rehabilitacji i profilaktyki.

Onkolog kliniczny prowadzi kompleksową opiekę nad pacjentem – od diagnozy, przez dobór i koordynację terapii, po rehabilitację. To relatywnie młoda, odrębna specjalizacja (od 2002 r.), która dynamicznie się rozwija.

Główne obszary działalności

Do kluczowych zadań onkologa klinicznego należą:

• Kwalifikacja do leczenia systemowego – kwalifikowanie chorych do chemioterapii, terapii celowanych, hormonoterapii i immunoterapii;
• Prowadzenie leczenia – dobór najkorzystniejszego schematu w pierwszym rzucie oraz w kolejnych rzutach w razie nawrotu lub progresji choroby;
• Opieka pooperacyjna i monitorowanie – kontrola stanu pacjenta po terapii, wsparcie w przypadku powikłań lub nawrotu;
• Współpraca multidyscyplinarna – ścisła współpraca z chirurgami onkologicznymi, radioterapeutami, patomorfologami, psychoonkologami i innymi specjalistami podczas konsyliów.

Szczegółowy zakres obowiązków

Diagnostyka i ocena stanu zdrowia

Do kluczowych czynności diagnostycznych należą:

• przeprowadzanie badania podmiotowego i przedmiotowego ukierunkowanego na rozpoznawanie chorób nowotworowych, ze szczególnym uwzględnieniem badania okulistycznego, laryngologicznego i neurologicznego,
• ocena i interpretacja wyników badań laboratoryjnych istotnych dla diagnostyki nowotworów (morfologia krwi, badania biochemiczne, koagulogeneza, posiewy, poziom markerów surowiczych, badania radiologiczne, immunologiczne, scyntygraficzne, cytologiczne i histopatologiczne),
• pobieranie materiału do badań cytologicznych i histologicznych, szpiku, wykonywanie nakłuć jam ciała i nakłucia lędźwiowego,
• przeprowadzanie diagnostyki różnicowej chorób nowotworowych.

Leczenie i terapia

W ramach leczenia onkolog kliniczny realizuje m.in.:

• planowanie leczenia systemowego wraz z elementami leczenia skojarzonego, z uwzględnieniem indywidualnej modyfikacji – szczególnie w aspekcie działań niepożądanych,
• wykonywanie nakłuć odbarczających oraz podawanie leków miejscowo i dokanałowo,
• udzielanie doraźnej pomocy oraz prowadzenie restytucji w stanach nagłego zagrożenia zdrowia i życia.

Rehabilitacja i jakość życia

Po zakończeniu leczenia obowiązki obejmują:

• planowanie i nadzorowanie rehabilitacji chorych po leczeniu systemowym, z uwzględnieniem jakości życia pacjentów,
• kierowanie do leczenia uzdrowiskowego i szpitalnego.

Orzecznictwo i dokumentacja medyczna

W obszarze formalno-prawnym onkolog zajmuje się:

• orzekaniem o niezdolności do pracy, potrzebie rehabilitacji, niezdolności do pracy zarobkowej lub w gospodarstwie rolnym, uszczerbku na zdrowiu oraz niepełnosprawności,
• prowadzeniem dokumentacji lekarskiej oraz wypisywaniem recept, skierowań i zwolnień lekarskich,
• opracowywaniem orzeczeń, opinii i świadectw lekarskich.

Działania konsultacyjne i edukacyjne

W ramach współpracy i profilaktyki onkolog kliniczny prowadzi:

• konsultacje lekarskie dla innych specjalności medycznych,
• działania z zakresu promocji zdrowia i zapobiegania chorobom nowotworowym,
• profilaktykę pierwotną i wtórną chorób nowotworowych.

Zadania kierownicze i organizacyjne (dla doświadczonych specjalistów)

Do kompetencji menedżerskich należą m.in.:

• kierowanie oddziałem lub przychodnią onkologiczną,
• kierowanie zespołem pracowników medycznych i sprawowanie nad nimi nadzoru,
• pełnienie funkcji kierownika specjalizacji dla lekarzy specjalizujących się w onkologii klinicznej,
• organizowanie pracy w klinice, oddziale, przychodni lub poradni (planowanie dyżurów, konsultacji, zabiegów),
• pełnienie dyżurów specjalistycznych oraz udzielanie konsultacji telefonicznych i wideokonsultacji.

Działalność naukowa i rozwojowa

Rozwój naukowy obejmuje:

• doskonalenie wiedzy i umiejętności przez uczestnictwo w podyplomowym kształceniu ustawicznym,
• prowadzenie badań naukowych i publikowanie ich wyników,
• szkolenie innych pracowników medycznych,
• udział w ustalaniu zasad walki z nowotworami w Polsce oraz w tworzeniu sieci placówek onkologicznych.

Ścieżka edukacyjna i wymagania kwalifikacyjne

Etap 1 – studia medyczne i staż podyplomowy

Pierwszym krokiem jest ukończenie studiów medycznych, odbycie obowiązkowego 13‑miesięcznego stażu podyplomowego i zdanie Lekarskiego Egzaminu Końcowego.

Już na tym etapie warto odbywać praktyki na oddziałach onkologicznych, działać w kołach naukowych i angażować się w projekty badawcze.

Etap 2 – specjalizacja – część I (3 lata)

Kolejnym krokiem jest złożenie wniosku o szkolenie specjalizacyjne. Pierwszy moduł obejmuje staż w zakresie chorób wewnętrznych przez 3 lata.

W tym okresie przyszli onkolodzy kliniczni odbywają praktyki m.in. na oddziałach:

• kardiologii,
• pulmonologii,
• nefrologii,
• endokrynologii.

Wiedza ogólnomedyczna jest kluczowa, bo pacjenci onkologiczni często mają choroby współistniejące, a terapie mogą powodować działania niepożądane.

Etap 3 – specjalizacja – część II (3 lata)

Po zaliczeniu pierwszej części rozpoczyna się szkolenie w zakresie onkologii klinicznej (3 lata).

Rezydenci odbywają kursy w obszarach:

• onkologii klinicznej,
• patologii nowotworów,
• genetyki,
• biologii molekularnej,
• hematologii,
• psychoonkologii,
• diagnostyki obrazowej,
• zasad opieki paliatywnej.

Poza teorią zaliczają staże kierunkowe w oddziałach:

• onkologii klinicznej,
• radioterapii,
• chirurgii,
• ginekologii onkologicznej,
• hematologii.

Całkowity czas specjalizacji: 6 lat.

Dla przejrzystości poniżej zestawienie czasu trwania szkolenia specjalizacyjnego:

Etap 4 – egzamin specjalistyczny

Aby uzyskać tytuł specjalisty, należy zdać Państwowy Egzamin Specjalistyczny obejmujący test pisemny, część ustną i zajęcia praktyczne. Onkologia kliniczna rozwija się dynamicznie, dlatego niezbędne jest śledzenie aktualnych zaleceń i publikacji naukowych.

Ciągły rozwój zawodowy

By skutecznie pomagać pacjentom, onkolodzy nieustannie podnoszą kwalifikacje – uczestniczą w konferencjach, prowadzą badania kliniczne i aktualizują wiedzę o nowych terapiach.

Wymagania osobowościowe i kompetencje

Opieka nad pacjentem onkologicznym wymaga wyjątkowych predyspozycji. Pożądane cechy to:

• Empatia i umiejętności komunikacyjne – zdolność do wsparcia pacjentów w trudnym okresie;
• Analityczne myślenie – umiejętność analizy złożonych przypadków klinicznych;
• Pedantyczność – dbałość o szczegóły w diagnostyce i planowaniu leczenia;
• Umiejętności kooperacyjne – praca w zespołach multidyscyplinarnych;
• Gotowość do uczenia się – podążanie za postępem w onkologii;
• Odpowiedzialność – świadomość wagi decyzji terapeutycznych.

Miejsca zatrudnienia i sektory działalności

Sektor publiczny

W podmiotach publicznych onkolog kliniczny najczęściej pracuje w:

• szpitalach onkologicznych i oddziałach onkologicznych szpitali wielospecjalistycznych,
• klinikach uniwersyteckich i akademickich,
• specjalistycznych poradniach onkologicznych,
• instytutach onkologii,
• publicznych placówkach medycznych w ramach systemu opieki zdrowotnej.

Sektor prywatny

W ochronie zdrowia niepublicznej onkolog może pracować w:

• prywatnych klinikach onkologicznych,
• prywatnych szpitalach i centrach medycznych,
• prywatnych poradniach specjalistycznych,
• centrach zdrowia oferujących usługi onkologiczne.

Praktyka indywidualna

Możliwe są również formy samodzielne:

• praktyka lekarska specjalistyczna prowadzona indywidualnie,
• praktyka w ramach współpracy z innymi specjalistami.

Rola akademicka i naukowa

Rozwój dydaktyczny i naukowy obejmuje pracę w:

• uniwersytetach medycznych (nauczanie studentów),
• instytutach badawczych,
• ośrodkach prowadzących badania kliniczne,
• wydawnictwach medycznych (rola ekspercka).

Organizacje pozarządowe

Współpraca z NGO może dotyczyć:

• organizacji zajmujących się profilaktyką nowotworów,
• fundacji wspierających pacjentów onkologicznych,
• programów edukacyjnych w zakresie zdrowia i prewencji.

Ścieżka kariery i perspektywy zawodowe

Początkowa ścieżka kariery

Absolwent specjalizacji zazwyczaj rozpoczyna pracę jako:

• lekarz specjalista na oddziale onkologicznym,
• lekarz w poradni onkologicznej,
• lekarz prowadzący pacjentów w zespole multidyscyplinarnym.

Rozwój zawodowy

Z czasem lekarz może:

• specjalizować się w wybranej gałęzi onkologii (np. onkologia ginekologiczna, onkologia płuc, onkologia hematologiczna),
• przejąć kierownictwo oddziału lub przychodni,
• koordynować pracę zespołów medycznych,
• zostać kierownikiem specjalizacji dla młodych lekarzy,
• rozwinąć działalność badawczą i naukową.

Perspektywy zawodowe

Perspektywy zatrudnienia dla onkologów klinicznych są bardzo dobre ze względu na:

• stale rosnące zapotrzebowanie na onkologów,
• dynamiczny rozwój nowych metod leczenia,
• inwestycje państwa w onkologię (programy zdrowotne, sieci onkologiczne),
• międzynarodowy rynek ochrony zdrowia (możliwość pracy za granicą),
• wzrastającą liczbę pacjentów wymagających specjalistycznej opieki.

Dalsze specjalizacje i umiejętności

Onkolog kliniczny może pogłębiać wiedzę w zakresie:

• onkologii molekularnej,
• opieki paliatywnej,
• psychoonkologii,
• onkologii pediatrycznej,
• telemedycyny w onkologii.

Funkcje kierownicze i odpowiedzialność

Lekarz – specjalista onkologii klinicznej ma pełne uprawnienia do samodzielnego podejmowania decyzji terapeutycznych, w tym do kierowania oddziałem. Doświadczeni specjaliści mogą pełnić funkcje:

• Kierownik oddziału onkologicznego – zarządzanie pracą całego zespołu medycznego;
• Kierownik poradni specjalistycznej – organizowanie pracy poradni i nadzór nad personelem;
• Kierownik specjalizacji – szkolenie i nadzór nad lekarzami w trakcie specjalizacji;
• Konsultant wojewódzki – doradztwo dla placówek medycznych w regionie;
• Członek komisji – udział w gremiach ds. chorób nowotworowych i standardów leczenia.

Stowarzyszenia zawodowe i organizacje

Lekarze specjaliści onkologii klinicznej mogą należeć do:

• Polskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej (PTOK) – organizuje posiedzenia i zjazdy naukowe, prowadzi kursy i wykłady dla członków oraz lekarzy innych specjalności,
• europejskich i światowych towarzystw onkologicznych,
• profesjonalnych organizacji specjalistycznych promujących najnowsze standardy leczenia.