Kod zawodu ZUS: 221218
Kody PKD (Polska Klasyfikacja Działalności) – najczęściej powiązane z wykonywaniem zawodu:
| Kod PKD | Opis |
|---|---|
| 19.20.Z | wytwarzanie i przetwarzanie produktów rafinacji ropy naftowej |
| 20.14.Z | produkcja pozostałych podstawowych chemikaliów organicznych |
| 20.59.Z | produkcja pozostałych wyrobów chemicznych, gdzie indziej niesklasyfikowana |
| 21.10.Z | produkcja podstawowych substancji farmaceutycznych |
| 21.20.Z | produkcja leków i pozostałych wyrobów farmaceutycznych |
| 26.51.Z | produkcja instrumentów i przyrządów pomiarowych, kontrolnych i nawigacyjnych |
| 32.50.Z | produkcja urządzeń, instrumentów oraz wyrobów medycznych, włączając dentystyczne |
| 71.20.A | badania i analizy związane z jakością żywności |
| 71.20.B | pozostałe badania i analizy techniczne |
| 72.19.Z | badania naukowe i prace rozwojowe w dziedzinie pozostałych nauk przyrodniczych i technicznych |
Kim jest lekarz – specjalista diagnostyki laboratoryjnej?
Lekarz – specjalista diagnostyki laboratoryjnej to pracownik ochrony zdrowia, którego zawód jest regulowany Ustawą z dnia 15 września 2022 r. o medycynie laboratoryjnej. Stanowi kluczową postać w systemie diagnostyki medycznej – wykonuje i nadzoruje złożone badania laboratoryjne, które warunkują trafną diagnozę i skuteczne leczenie pacjentów.
Zawód ten ukształtował się formalnie ponad 20 lat temu, gdy w 2001 roku wprowadzono pierwszą Ustawę o diagnostyce laboratoryjnej, usystematyzowując standardy oraz warunki jego wykonywania.
Zakres obowiązków i zadań zawodowych
Badania laboratoryjne i interpretacja wyników
Do zadań w tym obszarze należą:
- wykonywanie lub nadzorowanie czynności związanych z pobieraniem i przechowywaniem materiału biologicznego do badań laboratoryjnych,
- przygotowywanie lub nadzorowanie przygotowania preparatów hematologicznych, bakteriologicznych i innych,
- wykonywanie lub nadzorowanie wykonania badań z zakresu chemii klinicznej, analityki ogólnej, hematologii, serologii, immunologii i bakteriologii,
- przeprowadzanie badań hematologicznych i serologicznych, w tym badań układu krzepnięcia i wykrywania konfliktu serologicznego,
- ocenianie i interpretowanie wyników badań oraz dobieranie odpowiednich badań w porozumieniu z klinicystą, na podstawie ich skuteczności diagnostycznej.
Kontrola jakości i odpowiedzialność
Obowiązki związane z jakością obejmują:
- prowadzenie kontroli jakości wyników badań laboratoryjnych oraz określanie zakresów wartości referencyjnych,
- nadzorowanie unieszkodliwiania użytego do badań materiału biologicznego,
- nadzorowanie wydawania wyników badań, sprawdzanie ich i uwierzytelnianie (podpisywanie),
- kontrolowanie przestrzegania przepisów BHP w laboratorium.
Administracja i dokumentacja
Do zadań administracyjnych należą:
- prowadzenie dokumentacji wykonanych badań z zastosowaniem systemów informatycznych,
- konsultowanie zleceń klinicystów, doradztwo diagnostyczne i interpretacja wyników badań laboratoryjnych,
- sprawowanie nadzoru nad innymi pracownikami medycznymi.
Zadania specjalistyczne i kierownicze
W obszarze zaawansowanych zadań specjalistycznych oraz zarządzania specjalista wykonuje m.in.:
- obsługiwanie komputerowych urządzeń do wieloparametrowej analizy płynów ustrojowych i aparatury pokrewnej,
- sprawowanie nadzoru nad aparaturą i odczynnikami chemicznymi oraz kontrolowanie ich przydatności,
- pełnienie dyżurów specjalistycznych i udzielanie konsultacji z wykorzystaniem łączności telefonicznej i wideofonicznej,
- pełnienie funkcji kierownika specjalizacji lekarzy specjalizujących się w diagnostyce laboratoryjnej,
- kierowanie zakładem lub pracownią diagnostyki laboratoryjnej,
- branie udziału w doskonaleniu zawodowym innych pracowników medycznych oraz prowadzenie badań naukowych i publikowanie ich wyników,
- doskonalenie swojej wiedzy i umiejętności poprzez uczestnictwo w podyplomowym kształceniu ustawicznym.
Odpowiedzialność zawodowa
Specjalista diagnostyki laboratoryjnej ponosi znaczną odpowiedzialność zawodową. Diagności laboratoryjni odpowiadają za zawinione, nienależyte wykonywanie czynności medycyny laboratoryjnej oraz za czyny sprzeczne z zasadami etyki zawodowej i przepisami dotyczącymi wykonywania tych czynności.
Podpis specjalisty na wyniku badania stanowi potwierdzenie, że cały proces – od pobrania, transportu próbki, przyjęcia, przechowywania, zastosowania metod badawczych, zapewnienia jakości, aż po prezentację i wydanie sprawozdania – został wykonany zgodnie z obowiązującymi standardami. Tylko lekarz – specjalista diagnostyki laboratoryjnej jest uprawniony do autoryzacji sprawozdań z badań, czyli wydania ostatecznego wyniku dla pacjenta.
Wymagania kwalifikacyjne i ścieżka edukacyjna
Prawo do samodzielnego wykonywania czynności diagnostyki laboratoryjnej określa Ustawa o medycynie laboratoryjnej.
Podstawowe wymagania edukacyjne obejmują:
- ukończenie studiów na kierunku biologia, biotechnologia, chemia, farmacja lub weterynaria z uzyskaniem tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego,
- ukończenie kształcenia podyplomowego w zakresie analityki medycznej, potwierdzone egzaminem, lub,
- rozpoczęcie szkolenia specjalizacyjnego w dziedzinie analityki klinicznej, diagnostyki laboratoryjnej, mikrobiologii lub toksykologii.
Zgodnie z przepisami przejściowymi, powyższe wymogi obowiązują do dnia 31 grudnia 2028 r.
Predyspozycje osobiste
Osoba podejmująca pracę w tym zawodzie powinna posiadać:
- ponadprzeciętne uzdolnienia analityczne,
- dokładność i precyzję w wykonywaniu zadań,
- cierpliwość i zaangażowanie,
- umiejętność obsługi specjalistycznej aparatury laboratoryjnej i sprzętu,
- zdolność do pracy w zespole,
- odpowiedzialność i skupienie na jakości.
Istotne jest także uświadomienie sobie, że praca odbywa się w potencjalnie szkodliwych warunkach – w obecności oparów substancji i odczynników.
Miejsca pracy i branże
Lekarz – specjalista diagnostyki laboratoryjnej może pracować w różnorodnych placówkach i branżach, w zależności od profilu kompetencji i specjalizacji:
Sektor ochrony zdrowia
Najczęstsze miejsca pracy obejmują:
- medyczne laboratoria diagnostyczne (MLD),
- szpitale i kliniki,
- poradnie specjalistyczne,
- przychodnie zdrowia.
Sektor badań i rozwoju
W obszarze B+R specjalista może pracować w:
- instytutach badawczych,
- uczelniach i instytucjach naukowych,
- laboratoriach uniwersyteckich.
Sektor przemysłowy
Miejsca związane z produkcją i kontrolą jakości to m.in.:
- fabryki farmaceutyczne,
- zakłady produkcji wyrobów medycznych,
- laboratoria kontroli jakości w przemyśle spożywczym,
- centra badań i rozwoju firm chemicznych.
Sektor publiczny
W sektorze publicznym możliwa jest praca w laboratoriach organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości oraz w jednostkach administracji publicznej zajmujących się zdrowiem publicznym.
Ścieżka kariery i rozwoju zawodowego
Stanowiska w laboratorium
Najczęściej spotykane szczeble stanowiskowe to:
- specjalista diagnostyki laboratoryjnej – stanowisko podstawowe,
- starszy specjalista diagnostyki laboratoryjnej,
- kierownik laboratorium lub pracowni diagnostyki laboratoryjnej.
Stanowiska naukowe i edukacyjne
Możliwości rozwoju w obszarze nauki i dydaktyki obejmują:
- prowadzenie działalności dydaktycznej w uczelniach prowadzących studia na kierunku analityka medyczna,
- prowadzenie badań naukowych i prac rozwojowych w dziedzinie nauk medycznych i nauk o zdrowiu,
- pełnienie funkcji kierownika specjalizacji lekarzy specjalizujących się w diagnostyce laboratoryjnej.
Specjalizacje zawodowe
Specjalizacje obejmują m.in. pogłębianie wiedzy w określonych dziedzinach (np. hematologia, serologia, bakteriologia, immunologia) oraz uzyskiwanie certyfikacji w zakresie metod badawczych.
Rozwój zawodowy
Ustawiczny rozwój zawodowy jest obowiązkowy. Specjalista powinien doskonalić swoją wiedzę i umiejętności poprzez:
- uczestnictwo w podyplomowym kształceniu ustawicznym,
- szkolenia specjalistyczne,
- uczestnictwo w konferencjach i seminariach naukowych,
- publikowanie wyników badań naukowych.
Rola w systemie ochrony zdrowia
Lekarz – specjalista diagnostyki laboratoryjnej ma kluczowy wpływ na wiarygodność wyników badań, które determinują proces diagnostyczny, dobór terapii i działania profilaktyczne.
Zawód jest regulowany aktem prawnym, a diagności laboratoryjni posiadają własny samorząd zawodowy, który m.in.:
- reprezentuje osoby wykonujące zawód,
- sprawuje pieczę nad należytym i sumiennym wykonywaniem zawodu w granicach interesu publicznego,
- ustanawia i upowszechnia zasady etyki zawodowej,
- przyznaje prawa wykonywania zawodu,
- opracowuje wytyczne czynności medycyny laboratoryjnej.
Zobacz też:
Laborant biochemiczny, Laborant budowlany, Laborant chemiczny, Laborant mikrobiologiczny, Laborant nasiennictwa, Laborant w hodowli roślin, Laborant w hodowli zwierząt, Laborant weterynaryjny, Lagowacz, Lakiernik, Lakiernik proszkowy, Lakiernik samochodowy, Lakiernik tworzyw sztucznych, Lakiernik wyrobów drzewnych, Latarnik, Legalizator, Legislator, Lekarz, Lekarz – specjalista alergologii, Lekarz – specjalista anestezjologii i intensywnej terapii, Lekarz – specjalista angiologii, Lekarz – specjalista audiologii i foniatrii, Lekarz – specjalista balneologii i medycyny fizykalnej, Lekarz – specjalista chirurgii dziecięcej, Lekarz – specjalista chirurgii klatki piersiowej, Lekarz – specjalista chirurgii naczyniowej, Lekarz – specjalista chirurgii ogólnej, Lekarz – specjalista chirurgii onkologicznej, Lekarz – specjalista chirurgii plastycznej, Lekarz – specjalista chirurgii szczękowo-twarzowej, Lekarz – specjalista chorób płuc, Lekarz – specjalista chorób płuc dzieci, Lekarz – specjalista chorób wewnętrznych, Lekarz – specjalista chorób zakaźnych, Lekarz – specjalista dermatologii i wenerologii, Lekarz – specjalista diabetologii, Lekarz – specjalista endokrynologii, Lekarz – specjalista endokrynologii ginekologicznej i rozrodczości, Lekarz – specjalista endokrynologii i diabetologii dziecięcej, Lekarz – specjalista epidemiologii, Lekarz – specjalista farmakologii klinicznej, Lekarz – specjalista gastroenterologii, Lekarz – specjalista gastroenterologii dziecięcej, Lekarz – specjalista genetyki klinicznej, Lekarz – specjalista geriatrii, Lekarz – specjalista ginekologii onkologicznej, Lekarz – specjalista hematologii, Lekarz – specjalista hipertensjologii, Lekarz – specjalista immunologii klinicznej, Lekarz – specjalista intensywnej terapii, Lekarz – specjalista kardiochirurgii, Lekarz – specjalista kardiologii, Lekarz – specjalista kardiologii dziecięcej, Lekarz – specjalista medycyny lotniczej, Lekarz – specjalista medycyny morskiej i tropikalnej, Lekarz – specjalista medycyny nuklearnej, Lekarz – specjalista medycyny paliatywnej, Lekarz – specjalista medycyny pracy, Lekarz – specjalista medycyny ratunkowej, Lekarz – specjalista medycyny rodzinnej, Lekarz – specjalista medycyny sądowej, Lekarz – specjalista medycyny sportowej, Lekarz – specjalista medycyny transportu, Lekarz – specjalista mikrobiologii lekarskiej, Lekarz – specjalista nefrologii, Lekarz – specjalista nefrologii dziecięcej, Lekarz – specjalista neonatologii, Lekarz – specjalista neurochirurgii, Lekarz – specjalista neurologii, Lekarz – specjalista neurologii dziecięcej, Lekarz – specjalista neuropatologii, Lekarz – specjalista okulistyki, Lekarz – specjalista onkologii i hematologii dziecięcej, Lekarz – specjalista onkologii klinicznej, Lekarz – specjalista ortopedii i traumatologii narządu ruchu, Lekarz – specjalista otorynolaryngologii, Lekarz – specjalista otorynolaryngologii dziecięcej, Lekarz – specjalista patomorfologii, Lekarz – specjalista pediatrii, Lekarz – specjalista pediatrii metabolicznej, Lekarz – specjalista perinatologii, Lekarz – specjalista położnictwa i ginekologii, Lekarz – specjalista psychiatrii, Lekarz – specjalista psychiatrii dzieci i młodzieży, Lekarz – specjalista radiologii i diagnostyki obrazowej, Lekarz – specjalista radioterapii onkologicznej, Lekarz – specjalista rehabilitacji medycznej, Lekarz – specjalista reumatologii, Lekarz – specjalista seksuologii, Lekarz – specjalista toksykologii klinicznej, Lekarz – specjalista transfuzjologii klinicznej, Lekarz – specjalista transplantologii klinicznej, Lekarz – specjalista urologii, Lekarz – specjalista urologii dziecięcej, Lekarz – specjalista zdrowia publicznego, Lekarz dentysta, Lekarz dentysta – specjalista chirurgii stomatologicznej, Lekarz dentysta – specjalista chirurgii szczękowo-twarzowej, Lekarz dentysta – specjalista epidemiologii, Lekarz dentysta – specjalista ortodoncji, Lekarz dentysta – specjalista periodontologii, Lekarz dentysta – specjalista protetyki stomatologicznej, Lekarz dentysta – specjalista stomatologii dziecięcej, Lekarz dentysta – specjalista stomatologii zachowawczej z endodoncją, Lekarz dentysta – specjalista zdrowia publicznego, lekarz dentysta ze specjalizacją I stopnia, Lekarz ordynator oddziału, Lekarz weterynarii, Lekarz weterynarii – specjalista chirurgii weterynaryjnej, Lekarz weterynarii – specjalista chorób drobiu i ptaków ozdobnych, Lekarz weterynarii – specjalista chorób koni, Lekarz weterynarii – specjalista chorób owadów użytkowych, Lekarz weterynarii – specjalista chorób przeżuwaczy, Lekarz weterynarii – specjalista chorób psów i kotów, Lekarz weterynarii – specjalista chorób ryb, Lekarz weterynarii – specjalista chorób trzody chlewnej, Lekarz weterynarii – specjalista chorób zwierząt futerkowych, Lekarz weterynarii – specjalista chorób zwierząt nieudomowionych, Lekarz weterynarii – specjalista epizootiologii i administracji weterynaryjnej, Lekarz weterynarii – specjalista higieny zwierząt rzeźnych i żywności pochodzenia zwierzęcego, Lekarz weterynarii – specjalista prewencji weterynaryjnej i higieny pasz, Lekarz weterynarii – specjalista radiologii weterynaryjnej, Lekarz weterynarii – specjalista rozrodu zwierząt, Lekarz weterynarii – specjalista użytkowania i patologii zwierząt laboratoryjnych, Lekarz weterynarii – specjalista weterynaryjnej diagnostyki laboratoryjnej, Lekarz ze specjalizacją I stopnia, Lektor dialogów filmowych i radiowych, Lektor języka obcego, Licytator, Liczarz, Likwidator szkód, Listonosz, Lobbysta, Logopeda, Ludwisarz, Lustrzarz, Lutowacz, Ładowacz, Ładowacz nieczystości płynnych, Ładowacz nieczystości stałych, Łazienkowa, Łubiankarz
