Kod zawodu ZUS: 313503. Pasujące kody PKD to 24.10.Z (produkcja surówki, żelazostopów, żeliwa i stali oraz wyrobów hutniczych) oraz 24.44.Z (produkcja miedzi).
Kontroler (sterowniczy) urządzeń obróbki cieplnej metali nadzoruje procesy termiczne zmieniające właściwości fizyczne i chemiczne metali, takie jak hartowanie czy wyżarzanie, kontrolując parametry, takie jak temperatura, czas i sposób chłodzenia, zgodnie z dokumentacją technologiczną. Zawód ten wymaga wysokiej precyzji, znajomości metaloznawstwa oraz sprawnej obsługi paneli sterowniczych, z naciskiem na bezpieczeństwo w warunkach wysokich temperatur.
Czym się zajmuje kontroler urządzeń obróbki cieplnej metali?
Osoba na tym stanowisku kontroluje pracę urządzeń, takich jak piece gazowe, elektryczne, próżniowe, agregaty indukcyjne oraz wanny hartownicze. Głównym celem jest zapewnienie jakości produkcji, utrzymanie wydajności urządzeń i ciągły nadzór techniczny, aby zapobiegać wadom materiałowym (np. pęknięciom czy deformacjom).
Poniżej przedstawiono przykładowe urządzenia i ich typowe zastosowania:
| Urządzenie | Typowe zastosowanie | Medium/atmosfera |
|---|---|---|
| Piec gazowy | wyżarzanie, normalizowanie, nagrzewanie do hartowania | atmosfera ochronna lub powietrze |
| Piec elektryczny oporowy | wyżarzanie, odpuszczanie elementów precyzyjnych | powietrze lub gazy obojętne |
| Piec próżniowy | hartowanie i odpuszczanie stali narzędziowych | próżnia/gazy obojętne |
| Agregat indukcyjny | hartowanie powierzchniowe | woda, olej, polimery |
| Wanna hartownicza | chłodzenie po nagrzewaniu | woda, olej, sole |
Procesy obróbki cieplnej
Do podstawowych procesów obróbki cieplnej i cieplno-chemicznej w tym zawodzie należą:
- hartowanie, odpuszczanie, wyżarzanie (normalizujące zupełne/niezupełne, izotermiczne, zmiękczające, odprężające, przeciwpłatkowe) oraz przesycanie,
- obróbka cieplno-chemiczna, hartowanie indukcyjne narzędzi ze stali szybkotnących, oksydowanie i zabezpieczanie przed nawęglaniem,
- piaskowanie detali po obróbce.
Kontroler przygotowuje wsad (np. ładowanie do koszy, zabezpieczanie przed deformacjami), steruje transportem (suwnice), reguluje kąpiele hartownicze (woda, olej) i monitoruje stan techniczny urządzeń.
Obowiązki i zadania zawodowe
Obowiązki dzielą się na operacyjne, kontrolne i administracyjne. Kontroler musi bezwzględnie przestrzegać zasad BHP i PPOŻ oraz używać właściwego sprzętu ochronnego.
Główne zadania
Do kluczowych obowiązków na stanowisku kontrolera należą:
- obsługiwanie urządzeń grzewczych zgodnie z instrukcją technologiczną,
- kontrolowanie stanu technicznego pieców (gazowych poziomych/pionowych/wgłębnych, elektrycznych oporowych, elektrodowo-solnych, tyglowych z atmosferami ochronnymi, próżniowych, indukcyjnych); zapalanie, wygaszanie, włączanie/wyłączanie,
- przygotowywanie, ładowanie i kierowanie transportem wsadu do pieców i wanien hartowniczych,
- prowadzenie wyżarzania odprężającego odlewów oraz zmiękczającego odkuwek,
- uruchamianie przepływu kąpieli hartowniczych i regulacja temperatur,
- wypełnianie dokumentacji produkcyjnej: zapisy czasu, temperatury i parametrów procesu,
- konserwacja urządzeń, udział w przeglądach, remontach i usuwaniu awarii,
- szkolenie nowo zatrudnionych oraz przygotowywanie zaleceń na wypadek sytuacji zagrożenia.
Dodatkowe zadania
Do zadań uzupełniających należą:
- diagnozowanie usterek i szybkie reagowanie na odchylenia procesu,
- komunikacja ze służbami utrzymania ruchu i współpraca z technologami,
- korygowanie parametrów procesów w celu uniknięcia wad materiałowych.
Wymagania i kwalifikacje
Wykształcenie i umiejętności
Najczęściej wymagane są:
- średnie techniczne (preferowane profile metalurgiczne, mechaniczne lub pokrewne) lub kursy kwalifikacyjne (np. SEP dla urządzeń ciśnieniowych i pieców gazowych),
- wiedza z zakresu metaloznawstwa (przemiany fazowe metali) i technologii obróbki cieplnej,
- biegłość w obsłudze paneli sterowniczych cyfrowych oraz aparatury kontrolno-pomiarowej.
Cechy osobowościowe
W pracy szczególnie przydają się:
- precyzja i odpowiedzialność,
- analityczne myślenie i spostrzegawczość,
- odporność na stres i konsekwencja działania,
- zdolność pracy w środowisku o podwyższonych temperaturach.
Uprawnienia
Najczęściej oczekiwane uprawnienia to:
- orzeczenia lekarskie i szkolenia z zakresu BHP,
- badania psychotechniczne,
- aktualne certyfikaty BHP/PPOŻ.
Ścieżka kariery i rozwój zawodowy
Początek kariery
Start kariery zwykle odbywa się na stanowisku asystenta operatora lub stażysty w hucie, z możliwością awansu po ukończeniu kursów i zdaniu egzaminów kwalifikacyjnych.
Średni szczebel
Kontroler pracuje samodzielnie, często sprawuje nadzór nad zespołem (kod 313503), odpowiada za jakość i terminowość realizacji zleceń.
Zaawansowany rozwój
Możliwe kierunki rozwoju w kolejnych latach to:
- kierownik zmiany lub mistrz oddziału,
- specjalista ds. technologii termicznych lub inżynier mechanik urządzeń cieplno-mechanicznych (kod 214402),
- kursy: automatyka pieców, programowanie sterowników PLC, Lean Manufacturing.
Możliwości doskonalenia
Warto rozważyć następujące szkolenia:
- szkolenia UDT,
- szkolenia SEP,
- szkolenia branżowe (np. u producentów takich jak Nabertherm na nowoczesne systemy sterowania).
Branże i firmy zatrudniające
Zawód występuje przede wszystkim w przemyśle metalurgicznym i hutniczym. Przykładowe gałęzie to:
- huty stali i żelaza (PKD 24.10.Z),
- produkcja miedzi i stopów (PKD 24.44.Z),
- zakłady obróbki metali: automotive, lotnictwo, przemysł maszynowy (np. produkcja narzędzi i odlewów).
Przykładowi pracodawcy
W branży często zatrudniają m.in.:
- ArcelorMittal,
- Huta Stalowa Wola,
- KGHM,
- firmy odlewnicze,
- podwykonawcy motoryzacji.
Warunki pracy
Praca odbywa się w halach przemysłowych, w systemie zmian ciągłych, z ekspozycją na ciepło i hałas, co zwykle jest rekompensowane dodatkami za trudne warunki.
Perspektywy zatrudnienia i zarobki
Rynek pracy jest stabilny dzięki nieustannemu zapotrzebowaniu na obróbkę metali w przemyśle ciężkim. Mediana zarobków wynosi 5000–8000 zł brutto (junior–senior), a w dużych hutach stawki bywają wyższe. Automatyzacja procesów zwiększa popyt na specjalistów od sterowania cyfrowego.
Inne nazwy stanowiska
Osoba kontrolująca procesy cieplne, specjalista ds. operacji termicznych metali.
Zawód łączy tradycję hutniczą z nowoczesną technologią, oferując stabilność w kluczowej gałęzi gospodarki.
Zobacz też:
Kaletnik, Kamieniarz, Kapelusznik-czapnik, Kapitan portu morskiego, Kapitan statku morskiego, Kapitan żeglugi przybrzeżnej, Kapitan żeglugi śródlądowej, Karmelarz, Kartograf, Kasjer bankowy, Kasjer biletowy, Kasjer handlowy, Kasjer w zakładzie pracy, Kasjer walutowy, Kaskader filmowy, Kaskader filmowy – koordynator, Kelner, Kierowca autobusu, Kierowca autocysterny, Kierowca ciągnika rolniczego, Kierowca ciągnika siodłowego, Kierowca drezyny i wózka motorowego, Kierowca lokomotywy spalinowej, Kierowca mechanik, Kierowca operator wózków jezdniowych (widłowych), Kierowca pojazdu uprzywilejowanego, Kierowca samochodu ciężarowego, Kierowca samochodu dostawczego, Kierowca samochodu osobowego, Kierowca trolejbusu, Kierownik / właściciel stacji paliw, Kierownik / właściciel szkoły jazdy, Kierownik / właściciel zakładu usługowego, Kierownik agencji do spraw usług sportowych / turystycznych / kulturalnych, Kierownik agencji doradztwa finansowego, Kierownik agencji filmowej / telewizyjnej, Kierownik agencji ochrony mienia i osób, Kierownik agencji reklamowej, Kierownik agencji ubezpieczeniowej, Kierownik apteki, Kierownik archiwum, Kierownik biblioteki, Kierownik biura, Kierownik biura podroży, Kierownik biura rachunkowego, Kierownik biura tłumaczeń, Kierownik budowy, Kierownik centrum handlowego, Kierownik centrum konferencyjnego, Kierownik centrum obsługi telefonicznej (kierownik call center), Kierownik centrum rozrywki dla dzieci, Kierownik do spraw handlu zagranicznego, Kierownik do spraw kateringu, Kierownik do spraw kontroli jakości, Kierownik do spraw marketingu, Kierownik do spraw marketingu internetowego, Kierownik do spraw marketingu sieciowego (wielopoziomowego), Kierownik do spraw optymalizacji zasobów, Kierownik do spraw rozwoju produktu, Kierownik do spraw sprzedaży, Kierownik do spraw strategii i planowania, Kierownik do spraw transportu rurociągowego, Kierownik do spraw windykacji, Kierownik do spraw zarządzania flotą samochodową, Kierownik domu aukcyjnego, Kierownik domu kultury, Kierownik domu pomocy społecznej, Kierownik domu spokojnej starości, Kierownik działu administracyjno-gospodarczego, Kierownik działu badawczo-rozwojowego, Kierownik działu finansowego, Kierownik działu informatyki, Kierownik działu kadr i płac, Kierownik działu logistyki, Kierownik działu operacji finansowych, Kierownik działu reklamy / promocji / public relations, Kierownik działu ruchu zakładu górniczego lub zakładu, Kierownik działu szkoleń, Kierownik działu transportu, Kierownik działu w handlu detalicznym, Kierownik działu w handlu hurtowym, Kierownik działu w hotelu, Kierownik działu w instytucjach pomocy społecznej, Kierownik działu w lokalu gastronomicznym, Kierownik działu w przedsiębiorstwie telekomunikacyjnym, Kierownik działu zakupów, Kierownik działu zarządzania zasobami ludzkimi, Kierownik firmy audytorskiej, Kierownik firmy sprzątającej, Kierownik galerii sztuki, Kierownik gospodarstwa hodowli drobiu, Kierownik gospodarstwa ogrodniczego, Kierownik gospodarstwa produkcji roślinnej i zwierzęcej, Kierownik gospodarstwa produkcji zwierzęcej, Kierownik gospodarstwa sadowniczego, Kierownik gospodarstwa upraw mieszanych, Kierownik gospodarstwa upraw polowych, Kierownik hospicjum, Kierownik hostelu / motelu, Kierownik hotelu, Kierownik hurtowni, Kierownik jednostki ratownictwa górniczego, Kierownik kancelarii prawnej, Kierownik kancelarii tajnej, Kierownik kas, Kierownik kasyna, Kierownik kempingu, Kierownik kina, Kierownik klubu fitness, Kierownik klubu sportowego, Kierownik komórki organizacyjnej podmiotu leczniczego, Kierownik lokalu gastronomicznego, Kierownik magazynu, Kierownik małego przedsiębiorstwa budowlanego, Kierownik małego przedsiębiorstwa w przemyśle przetwórczym, Kierownik małego przedsiębiorstwa w przemyśle wydobywczym, Kierownik muzeum, Kierownik obiektu sportowego, Kierownik ogrodu zoologicznego, Kierownik ośrodka pomocy rodzinie, Kierownik parku rozrywki / cyrku, Kierownik pensjonatu, Kierownik placówki bankowej, Kierownik placówki wsparcia dziennego, Kierownik planu filmowego, Kierownik pociągu, Kierownik podmiotu leczniczego, Kierownik prac podwodnych, Kierownik praktycznej nauki zawodu, Kierownik produkcji filmowej / telewizyjnej / radiowej, Kierownik produkcji w przedsiębiorstwie hodowlanym, Kierownik produkcji w przedsiębiorstwie ogrodniczym, Kierownik produkcji w przedsiębiorstwie rolnym, Kierownik produkcji w przemyśle, Kierownik produkcji w zakładach akwakultury, Kierownik projektu, Kierownik przedsiębiorstwa informatycznego, Kierownik przedsiębiorstwa spedycyjnego, Kierownik przedsiębiorstwa świadczącego usługi osobiste i porządkowe, Kierownik przedsiębiorstwa świadczącego usługi z zakresu marketingu i sprzedaży, Kierownik przedsiębiorstwa świadczącego usługi z zakresu obsługi biznesu, Kierownik przedsiębiorstwa świadczącego usługi z zakresu zarządzania zasobami ludzkimi, Kierownik przedsiębiorstwa telekomunikacyjnego, Kierownik przedsiębiorstwa transportowego, Kierownik przedsiębiorstwa usługowego związanego z leśnictwem, Kierownik przedsiębiorstwa w rybołówstwie, Kierownik przedszkola, Kierownik punktu skupu, Kierownik rewiru / posterunku policji, Kierownik rozwoju technologii informatycznych, Kierownik rozwoju technologii telekomunikacyjnych, Kierownik ruchu zakładu górniczego lub zakładu, Kierownik sali sprzedaży, Kierownik salonu odnowy biologicznej, Kierownik salonu pielęgnacji urody, Kierownik sieci informatycznych, Kierownik sieci sklepów, Kierownik siłowni, Kierownik sklepu / supermarketu, Kierownik stoiska w markecie, Kierownik szkoły tańca, Kierownik szkółki jeździeckiej, Kierownik utrzymania ruchu, Kierownik w gospodarce leśnej, Kierownik warsztatów szkolnych, Kierownik wydawnictwa, Kierownik zakładu bukmacherskiego / kolektury / loterii, Kierownik żłobka / klubu dziecięcego, Kierujący tramwajem (motorniczy), Kinooperator, Kioskarz, Klasyfikator dziczyzny i ptactwa, Klasyfikator gruntów, Klasyfikator grzybów, Klasyfikator jaj, drobiu i pierza, Klasyfikator ryb, Klasyfikator skór, Klasyfikator wyrobów przemysłowych, Klaun (clown), Klimatolog, Kodowacz (koder), Kolporter, Kołodziej, Kombajnista (kierowca kombajnu), Komendant policji (powiatowy, miejski, rejonowy, komisariatu), Komendant powiatowy / miejski państwowej straży pożarnej, Komendant straży gminnej / miejskiej, Komentator sportowy, Komik, Kominiarz, Komornik sądowy, Kompozytor, Komputerowy składacz tekstu, Konduktor, Konduktor kolei linowej, Konfekcjoner wyrobów gumowych, Konferansjer, Konserwator budynków i stanu technicznego pomieszczeń, Konserwator części / sprzętu, Konserwator dzieł sztuki, Konserwator sieci i systemów komputerowych, Konserwator skór surowych, Konserwator zabytków architektury, Konstruktor form wtryskowych, Konstruktor odzieży, Konstruktor rozkładów jazdy, Konsultant do spraw kariery, Konsultant do spraw systemów teleinformatycznych, Konsultant komitetu technicznego, Konsultant/agent sprzedaży bezpośredniej, Kontroler (sterowniczy) procesów przeróbki ropy naftowej i gazu, Kontroler (sterowniczy) procesów w produkcji nawozów sztucznych, Kontroler (sterowniczy) reaktorów chemicznych, Kontroler (sterowniczy) robotów przemysłowych, Kontroler (sterowniczy) urządzeń destylacyjnych i rektyfikacyjnych, Kontroler (sterowniczy) urządzeń do ciągnienia i tłoczenia metali, Kontroler (sterowniczy) urządzeń do obróbki cieplnej chemikaliów, Kontroler (sterowniczy) urządzeń do produkcji papieru, Kontroler (sterowniczy) urządzeń do wytopu metali, Kontroler (sterowniczy) urządzeń filtrujących i oddzielających, Kontroler (sterowniczy) urządzeń koksowniczych, Kontroler (sterowniczy) urządzeń odlewniczych, Kontroler (sterowniczy) urządzeń walcowniczych, Kontroler biletów, Kontroler finansowy, Kontroler higieny mięsa, Kontroler jakości połączeń spawanych, Kontroler jakości produktów spożywczych, Kontroler jakości wyrobów przemysłowych, Kontroler kolejowy, Kontroler państwowy, Kontroler pocztowy, Kontroler rozliczeń pieniężnych, Kontroler rozliczeń podatkowych, Kontroler ruchu lotniczego, Kontroler stanu technicznego pojazdów, Konwojent (konduktor) wagonów specjalnych, Koordynator badań klinicznych, Koordynator pobierania i przeszczepiania tkanek i narządów, Koordynator projektów unijnych, Koordynator rodzinnej pieczy zastępczej, Kopacz, Korektor (naprawiacz) instrumentów muzycznych, Korektor i stroiciel instrumentów muzycznych, Korektor tekstu, Korepetytor, Koronkarka, Kosmetolog, Kosmetyczka, Kostiumograf, Kosztorysant budowlany, Koszykarz-plecionkarz, Kościelny, Kowal, Kowal wyrobów zdobniczych, Kożusznik, Krajacz materiałów budowlanych, Krajacz szkła, Krawiec, Kremator, Krojczy, Krupier, Kryminolog, Krytyk artystyczny, Krytyk kulinarny, Księgowy, Kucharz, Kulturoznawca, Kurator sądowy, Kurier, Kurier motocyklowy, Kuśnierz, Kynoterapeuta (dogoterapeuta)
