Kod zawodu ZUS: 313307. Pasujące kody PKD to 25.91.Z (produkcja pojemników metalowych), 25.92.Z (produkcja opakowań z metali) oraz 32.11.Z (produkcja monet), choć zawód ten przede wszystkim wiąże się z branżą koksowniczą i produkcją koksu.
Czym zajmuje się kontroler urządzeń koksowniczych?
Kontroler (sterowniczy) urządzeń koksowniczych nadzoruje i steruje całym przebiegiem procesu produkcyjnego koksu w koksowniach. Zawód obejmuje obsługę zaawansowanych instalacji przemysłowych – od przygotowania surowców po finalny produkt. Proces koksowania polega na pirolizie węgla kamiennego w warunkach beztlenowych w bateriach koksowniczych, co pozwala uzyskać koks metalurgiczny używany głównie w hutnictwie.
Kontroler monitoruje parametry technologiczne za pomocą systemów automatyki, reguluje temperaturę, czas i inne wskaźniki, zapewniając ciągłość produkcji i bezpieczeństwo. Pracuje w środowisku wysokiego ryzyka, z gazami łatwopalnymi, wysokimi temperaturami i pyłami, dlatego kluczowe jest przestrzeganie norm BHP, ppoż. i ochrony środowiska.
Obowiązki zawodowe
Obowiązki kontrolera są precyzyjnie zdefiniowane i obejmują codzienne nadzorowanie kluczowych etapów produkcji. Główne zadania to:
- kontrolowanie procesu komponowania i przygotowania mieszanki wsadowej do produkcji koksu, w tym obsługa zautomatyzowanych wag przenośnikowo-dozujących, przygotowywanie składu mieszanki węglowej i przekazywanie jej przenośnikami na wieże węglowe baterii koksowniczych,
- sprawdzanie stanu technicznego pieca i urządzeń pomocniczych przed wygrzewaniem, zapoznawanie się ze wsadem i materiałami do załadunku,
- kontrolowanie produkcji koksu w bateriach koksowniczych, obsługa komputerowych systemów sterowania procesem technologicznym i opalaniem,
- nadzór nad maszynami piecowymi: wypycharką koksu, wozem przelotowym, wozem zasypowym i elektrowozem specjalnym,
- kontrola systemów odpylania strony koksowej, układów mokrego gaszenia lub suchego chłodzenia koksu, sortowni koksu (przesiewacze, przenośniki, punkty załadunkowe) oraz załadunku do wagonów,
- monitorowanie stanu trzonu pieca, wymurówki otworów żużlowych (wgłębnych, komorowych lub kołpakowych),
- zabezpieczanie pieca i wyrobów w sytuacjach awaryjnych (brak gazu, energii elektrycznej itp.),
- czyszczenie i konserwacja pieców grzewczych oraz urządzeń pomocniczych,
- prowadzenie dokumentacji eksploatacyjno-ruchowej i produkcyjnej,
- posługiwanie się sprzętem ochrony osobistej, ppoż. oraz przestrzeganie przepisów BHP i ochrony środowiska.
Dodatkowe zadania obejmują obsługę i nadzór urządzeń do oczyszczania gazu koksowniczego, wyodrębniania składników z mediów płucznych (smoła surowa, benzol surowy, siarczan amonowy) oraz stacji sprężarek gazu koksowniczego.
Kontroler obsługuje urządzenia węglowni (wywrotnice wagonowe, zwałowarki-ładowarki, kruszarki młotkowe, wagi przenośnikowo-dozujące, przenośniki taśmowe, przesypy, próbopobieralniki), piecowni (układ grzewczy i odbieralnikowy baterii oraz urządzenia towarzyszące), chłodzenia koksu (suchego lub mokrego) oraz sortowni (przesiewacze, przenośniki, systemy sterujące załadunkiem i odpylaniem).
Dla szybkiego rozeznania, poniżej znajdziesz zestawienie głównych obszarów instalacji i przykładowych urządzeń:
| Obszar instalacji | Przykładowe urządzenia |
|---|---|
| Węglownia | wywrotnice wagonowe, zwałowarki-ładowarki, kruszarki młotkowe, wagi przenośnikowo-dozujące, przenośniki taśmowe, przesypy, próbopobieralniki |
| Piecownia | układ grzewczy i odbieralnikowy baterii, urządzenia towarzyszące, systemy sterowania opalaniem |
| Chłodzenie koksu | układy mokrego gaszenia lub suchego chłodzenia koksu |
| Sortownia | przesiewacze, przenośniki, systemy sterujące załadunkiem i odpylaniem |
Wymagania i kwalifikacje
Aby pracować jako kontroler urządzeń koksowniczych, potrzebne są specjalistyczne umiejętności techniczne i doświadczenie w przemyśle ciężkim. Wymagania obejmują:
- Wykształcenie – średnie techniczne (preferowane profile mechaniczne, chemiczne lub hutnicze) lub wyższe techniczne; często wymagane kursy SEP do 1 kV, kwalifikacje na obsługę suchego chłodzenia koksu oraz licencje na wózki widłowe i żurawie;
- Umiejętności – znajomość systemów automatyki przemysłowej, umiejętność monitorowania parametrów procesu (temperatura, ciśnienie, skład gazów), obsługa oprogramowania sterującego; kluczowa jest orientacja w technologii koksowania, BHP i przepisach środowiskowych;
- Certyfikaty – uprawnienia UDT na urządzenia transportowe, badania lekarskie (w tym psychologiczne), doświadczenie w koksowniach minimum 1–2 lata;
- Cechy osobowościowe – dokładność, odporność na stres, zdolność pracy zmianowej (w tym nocnej), dobra kondycja fizyczna ze względu na hałas, pył i ciepło.
Ryzyko zawodowe obejmuje oparzenia, zatrucia gazami i urazy mechaniczne, dlatego oceniane jest poprzez ORZ (ocenę ryzyka zawodowego).
Ścieżka kariery i rozwój zawodowy
Kariera zwykle zaczyna się od stanowisk pomocniczych w koksowni (np. pracownik produkcji w węglowni/piecowni), po czym następuje awans na kontrolera po zdobyciu kwalifikacji. Dalszy rozwój prowadzi do roli brygadzisty, mistrza zmianowego, a następnie kierownika baterii koksowniczej lub głównego technologa (kod ZUS 132101).
Możliwości rozwoju:
- szkolenia z automatyki i systemów SCADA,
- studia podyplomowe z inżynierii procesowej lub hutnictwa,
- awans w hierarchii: od kontrolera (313307) do kierownika produkcji przemysłowej (1321).
Pracownicy często korzystają z programów unijnych na podnoszenie kwalifikacji w przemyśle ciężkim.
Gdzie pracować – firmy i branże
Zawód występuje głównie w koksowniach i hutach, w firmach produkujących koks metalurgiczny, gaz koksowniczy i produkty uboczne (smoła, benzol). Przykładowe branże:
- górnictwo i hutnictwo (JSW S.A., ArcelorMittal, Koksownia Przyjaźń, Koksownia Zadra),
- przemysł chemiczny (produkcja nawozów, smoły),
- firmy z kodami PKD 19.33.Z (produkcja smoły i produktów pochodnych z węgla) lub 24.10.Z (produkcja żelaza), choć podane kody PKD wskazują szersze zastosowanie w metalurgii.
Oferty pracy pojawiają się w regionach Śląska, Zagłębia Dąbrowskiego i Małopolski, z wynagrodzeniami rzędu 6000–9000 zł brutto plus premie za zmiany i wyniki.
Perspektywy i wyzwania
Zawód jest stabilny dzięki zapotrzebowaniu na koks w hutnictwie, ale ulega automatyzacji, co wymaga ciągłego doskonalenia. Wyzwania to restrykcje środowiskowe (redukcja emisji) i transformacja energetyczna, promująca technologie niskoemisyjne. Mimo to, kontrolerzy pozostają niezastąpieni w nadzorze procesów krytycznych.
Zobacz też:
Kaletnik, Kamieniarz, Kapelusznik-czapnik, Kapitan portu morskiego, Kapitan statku morskiego, Kapitan żeglugi przybrzeżnej, Kapitan żeglugi śródlądowej, Karmelarz, Kartograf, Kasjer bankowy, Kasjer biletowy, Kasjer handlowy, Kasjer w zakładzie pracy, Kasjer walutowy, Kaskader filmowy, Kaskader filmowy – koordynator, Kelner, Kierowca autobusu, Kierowca autocysterny, Kierowca ciągnika rolniczego, Kierowca ciągnika siodłowego, Kierowca drezyny i wózka motorowego, Kierowca lokomotywy spalinowej, Kierowca mechanik, Kierowca operator wózków jezdniowych (widłowych), Kierowca pojazdu uprzywilejowanego, Kierowca samochodu ciężarowego, Kierowca samochodu dostawczego, Kierowca samochodu osobowego, Kierowca trolejbusu, Kierownik / właściciel stacji paliw, Kierownik / właściciel szkoły jazdy, Kierownik / właściciel zakładu usługowego, Kierownik agencji do spraw usług sportowych / turystycznych / kulturalnych, Kierownik agencji doradztwa finansowego, Kierownik agencji filmowej / telewizyjnej, Kierownik agencji ochrony mienia i osób, Kierownik agencji reklamowej, Kierownik agencji ubezpieczeniowej, Kierownik apteki, Kierownik archiwum, Kierownik biblioteki, Kierownik biura, Kierownik biura podroży, Kierownik biura rachunkowego, Kierownik biura tłumaczeń, Kierownik budowy, Kierownik centrum handlowego, Kierownik centrum konferencyjnego, Kierownik centrum obsługi telefonicznej (kierownik call center), Kierownik centrum rozrywki dla dzieci, Kierownik do spraw handlu zagranicznego, Kierownik do spraw kateringu, Kierownik do spraw kontroli jakości, Kierownik do spraw marketingu, Kierownik do spraw marketingu internetowego, Kierownik do spraw marketingu sieciowego (wielopoziomowego), Kierownik do spraw optymalizacji zasobów, Kierownik do spraw rozwoju produktu, Kierownik do spraw sprzedaży, Kierownik do spraw strategii i planowania, Kierownik do spraw transportu rurociągowego, Kierownik do spraw windykacji, Kierownik do spraw zarządzania flotą samochodową, Kierownik domu aukcyjnego, Kierownik domu kultury, Kierownik domu pomocy społecznej, Kierownik domu spokojnej starości, Kierownik działu administracyjno-gospodarczego, Kierownik działu badawczo-rozwojowego, Kierownik działu finansowego, Kierownik działu informatyki, Kierownik działu kadr i płac, Kierownik działu logistyki, Kierownik działu operacji finansowych, Kierownik działu reklamy / promocji / public relations, Kierownik działu ruchu zakładu górniczego lub zakładu, Kierownik działu szkoleń, Kierownik działu transportu, Kierownik działu w handlu detalicznym, Kierownik działu w handlu hurtowym, Kierownik działu w hotelu, Kierownik działu w instytucjach pomocy społecznej, Kierownik działu w lokalu gastronomicznym, Kierownik działu w przedsiębiorstwie telekomunikacyjnym, Kierownik działu zakupów, Kierownik działu zarządzania zasobami ludzkimi, Kierownik firmy audytorskiej, Kierownik firmy sprzątającej, Kierownik galerii sztuki, Kierownik gospodarstwa hodowli drobiu, Kierownik gospodarstwa ogrodniczego, Kierownik gospodarstwa produkcji roślinnej i zwierzęcej, Kierownik gospodarstwa produkcji zwierzęcej, Kierownik gospodarstwa sadowniczego, Kierownik gospodarstwa upraw mieszanych, Kierownik gospodarstwa upraw polowych, Kierownik hospicjum, Kierownik hostelu / motelu, Kierownik hotelu, Kierownik hurtowni, Kierownik jednostki ratownictwa górniczego, Kierownik kancelarii prawnej, Kierownik kancelarii tajnej, Kierownik kas, Kierownik kasyna, Kierownik kempingu, Kierownik kina, Kierownik klubu fitness, Kierownik klubu sportowego, Kierownik komórki organizacyjnej podmiotu leczniczego, Kierownik lokalu gastronomicznego, Kierownik magazynu, Kierownik małego przedsiębiorstwa budowlanego, Kierownik małego przedsiębiorstwa w przemyśle przetwórczym, Kierownik małego przedsiębiorstwa w przemyśle wydobywczym, Kierownik muzeum, Kierownik obiektu sportowego, Kierownik ogrodu zoologicznego, Kierownik ośrodka pomocy rodzinie, Kierownik parku rozrywki / cyrku, Kierownik pensjonatu, Kierownik placówki bankowej, Kierownik placówki wsparcia dziennego, Kierownik planu filmowego, Kierownik pociągu, Kierownik podmiotu leczniczego, Kierownik prac podwodnych, Kierownik praktycznej nauki zawodu, Kierownik produkcji filmowej / telewizyjnej / radiowej, Kierownik produkcji w przedsiębiorstwie hodowlanym, Kierownik produkcji w przedsiębiorstwie ogrodniczym, Kierownik produkcji w przedsiębiorstwie rolnym, Kierownik produkcji w przemyśle, Kierownik produkcji w zakładach akwakultury, Kierownik projektu, Kierownik przedsiębiorstwa informatycznego, Kierownik przedsiębiorstwa spedycyjnego, Kierownik przedsiębiorstwa świadczącego usługi osobiste i porządkowe, Kierownik przedsiębiorstwa świadczącego usługi z zakresu marketingu i sprzedaży, Kierownik przedsiębiorstwa świadczącego usługi z zakresu obsługi biznesu, Kierownik przedsiębiorstwa świadczącego usługi z zakresu zarządzania zasobami ludzkimi, Kierownik przedsiębiorstwa telekomunikacyjnego, Kierownik przedsiębiorstwa transportowego, Kierownik przedsiębiorstwa usługowego związanego z leśnictwem, Kierownik przedsiębiorstwa w rybołówstwie, Kierownik przedszkola, Kierownik punktu skupu, Kierownik rewiru / posterunku policji, Kierownik rozwoju technologii informatycznych, Kierownik rozwoju technologii telekomunikacyjnych, Kierownik ruchu zakładu górniczego lub zakładu, Kierownik sali sprzedaży, Kierownik salonu odnowy biologicznej, Kierownik salonu pielęgnacji urody, Kierownik sieci informatycznych, Kierownik sieci sklepów, Kierownik siłowni, Kierownik sklepu / supermarketu, Kierownik stoiska w markecie, Kierownik szkoły tańca, Kierownik szkółki jeździeckiej, Kierownik utrzymania ruchu, Kierownik w gospodarce leśnej, Kierownik warsztatów szkolnych, Kierownik wydawnictwa, Kierownik zakładu bukmacherskiego / kolektury / loterii, Kierownik żłobka / klubu dziecięcego, Kierujący tramwajem (motorniczy), Kinooperator, Kioskarz, Klasyfikator dziczyzny i ptactwa, Klasyfikator gruntów, Klasyfikator grzybów, Klasyfikator jaj, drobiu i pierza, Klasyfikator ryb, Klasyfikator skór, Klasyfikator wyrobów przemysłowych, Klaun (clown), Klimatolog, Kodowacz (koder), Kolporter, Kołodziej, Kombajnista (kierowca kombajnu), Komendant policji (powiatowy, miejski, rejonowy, komisariatu), Komendant powiatowy / miejski państwowej straży pożarnej, Komendant straży gminnej / miejskiej, Komentator sportowy, Komik, Kominiarz, Komornik sądowy, Kompozytor, Komputerowy składacz tekstu, Konduktor, Konduktor kolei linowej, Konfekcjoner wyrobów gumowych, Konferansjer, Konserwator budynków i stanu technicznego pomieszczeń, Konserwator części / sprzętu, Konserwator dzieł sztuki, Konserwator sieci i systemów komputerowych, Konserwator skór surowych, Konserwator zabytków architektury, Konstruktor form wtryskowych, Konstruktor odzieży, Konstruktor rozkładów jazdy, Konsultant do spraw kariery, Konsultant do spraw systemów teleinformatycznych, Konsultant komitetu technicznego, Konsultant/agent sprzedaży bezpośredniej, Kontroler (sterowniczy) procesów przeróbki ropy naftowej i gazu, Kontroler (sterowniczy) procesów w produkcji nawozów sztucznych, Kontroler (sterowniczy) reaktorów chemicznych, Kontroler (sterowniczy) robotów przemysłowych, Kontroler (sterowniczy) urządzeń destylacyjnych i rektyfikacyjnych, Kontroler (sterowniczy) urządzeń do ciągnienia i tłoczenia metali, Kontroler (sterowniczy) urządzeń do obróbki cieplnej chemikaliów, Kontroler (sterowniczy) urządzeń do produkcji papieru, Kontroler (sterowniczy) urządzeń do wytopu metali, Kontroler (sterowniczy) urządzeń filtrujących i oddzielających, Kontroler (sterowniczy) urządzeń obróbki cieplnej metali, Kontroler (sterowniczy) urządzeń odlewniczych, Kontroler (sterowniczy) urządzeń walcowniczych, Kontroler biletów, Kontroler finansowy, Kontroler higieny mięsa, Kontroler jakości połączeń spawanych, Kontroler jakości produktów spożywczych, Kontroler jakości wyrobów przemysłowych, Kontroler kolejowy, Kontroler państwowy, Kontroler pocztowy, Kontroler rozliczeń pieniężnych, Kontroler rozliczeń podatkowych, Kontroler ruchu lotniczego, Kontroler stanu technicznego pojazdów, Konwojent (konduktor) wagonów specjalnych, Koordynator badań klinicznych, Koordynator pobierania i przeszczepiania tkanek i narządów, Koordynator projektów unijnych, Koordynator rodzinnej pieczy zastępczej, Kopacz, Korektor (naprawiacz) instrumentów muzycznych, Korektor i stroiciel instrumentów muzycznych, Korektor tekstu, Korepetytor, Koronkarka, Kosmetolog, Kosmetyczka, Kostiumograf, Kosztorysant budowlany, Koszykarz-plecionkarz, Kościelny, Kowal, Kowal wyrobów zdobniczych, Kożusznik, Krajacz materiałów budowlanych, Krajacz szkła, Krawiec, Kremator, Krojczy, Krupier, Kryminolog, Krytyk artystyczny, Krytyk kulinarny, Księgowy, Kucharz, Kulturoznawca, Kurator sądowy, Kurier, Kurier motocyklowy, Kuśnierz, Kynoterapeuta (dogoterapeuta)
