Kontroler (sterowniczy) procesów przeróbki ropy naftowej i gazu – kod zawodu ZUS, PKD, obowiązki

Podstawowe informacje

Kod zawodu ZUS – 313401

Zawód ten jest powiązany z następującymi obszarami działalności zgodnie z klasyfikacją PKD:

Charakterystyka zawodu

Kontroler (sterowniczy) procesów przeróbki ropy naftowej i gazu nadzoruje ciąg technologiczny przeróbki ropy i gazu, obsługuje oraz reguluje aparaty do destylacji, rafinacji i obróbki produktów ropopochodnych oraz gazu ziemnego, a także prowadzi bieżącą konserwację urządzeń.

To kluczowa rola w nowoczesnym przemyśle naftowo-gazowym, łącząca wiedzę techniczną z praktyczną obsługą skomputeryzowanych systemów sterowania i pracy z zaawansowanymi technologiami.

Główne obowiązki zawodowe

Kontroler zajmuje się szeregiem odpowiedzialnych zadań, mających bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo i jakość produkcji:

• obsługa skomputeryzowanego panelu sterowania – kontrolowanie i optymalizacja przebiegu procesów z poziomu centralnej sterowni, reagowanie na odchylenia parametrów w czasie rzeczywistym;
• nadzorowanie destylacji – regulowanie instalacji i aparatów destylacyjnych w celu wyodrębnienia frakcji: benzyny, nafty, oleju napędowego i mazutu, a także prowadzenie procesów krakingu i reformingu;
• obsługa procesów gazowych – nadzorowanie instalacji do rozdziału składników gazu ziemnego, w tym metanu, etanu, propanu, butanu i helu;
• oczyszczanie surowców – prowadzenie procesów usuwania zanieczyszczeń z ropy i gazu (np. H2S, woda, związki siarki) zgodnie z parametrami jakości;
• obsługa wyposażenia pomocniczego – nadzorowanie pracy zaworów, pomp, wymienników ciepła i urządzeń kontrolno-pomiarowych;
• zarządzanie procesami – bezpieczne uruchamianie i zatrzymywanie ciągów technologicznych według obowiązujących procedur;
• pobieranie próbek – pobieranie i zabezpieczanie próbek do kontroli laboratoryjnej zgodnie z instrukcjami poboru i identyfikacji;
• dokumentacja techniczna – sporządzanie zapisów z odczytów urządzeń pomiarowych, prowadzenie rejestru produkcji i raportowanie zmian;
• diagnostyka systemów – wczesne wykrywanie awarii, nieszczelności i nieprawidłowości pracy instalacji oraz zgłaszanie usterek.

Wymagane kwalifikacje i umiejętności

Kandydaci na to stanowisko powinni posiadać zestaw kompetencji technicznych i operacyjnych:

• wiedzę techniczną – rozumienie procesów destylacji, rafinacji i przetwarzania ropy oraz gazów procesowych;
• umiejętności obsługi urządzeń – doświadczenie w pracy ze skomputeryzowanymi systemami DCS/SCADA i panelami sterowania;
• zdolności analityczne – interpretacja trendów i alarmów z urządzeń pomiarowych oraz szybkie reagowanie na anomalie;
• znajomość przepisów bezpieczeństwa – praktyczna wiedza z zakresu BHP, p.poż. i procedur ATEX w strefach zagrożonych wybuchem;
• dokładność – skrupulatność w dokumentowaniu i weryfikacji parametrów jakości;
• sprawność manualna – biegła obsługa zaworów, pomp i urządzeń mechanicznych w warunkach przemysłowych;
• zaangażowanie w pracę zespołową – skuteczna komunikacja i współpraca z ekipami utrzymania ruchu, laboratoriów i operatorami linii.

Branże i sektory zatrudnienia

Specjaliści w tym zawodzie znajdują zatrudnienie w kluczowych dla gospodarki sektorach przetwórstwa surowców energetycznych i chemikaliów:

• rafineriach ropy naftowej – zakłady przerabiające surową ropę w paliwa i komponenty;
• zakładach petrochemicznych – przedsiębiorstwa produkujące chemikalia i półprodukty na bazie ropy i gazu;
• wydobyciu gazu ziemnego – spółki operujące instalacjami separacji i oczyszczania gazu;
• produkcji olejów i tłuszczów – zakłady przetwarzające produkty naftowe na oleje i tłuszcze płynne;
• produkcji koksu – instalacje węglochemiczne powiązane z sektorem energetycznym;
• produkcji nawozów i związków azotowych – wytwórnie wykorzystujące surowce i półprodukty petrochemiczne;
• produkcji barwników i pigmentów – zakłady chemiczne o profilach specjalistycznych.

Ścieżka kariery i rozwój zawodowy

Branża oferuje wyraźne możliwości awansu i specjalizacji technicznej:

• awans na wyższe stanowiska – ścieżka do ról brygadzisty, mistrza zmianowego lub kierownika obszaru produkcji;
• specjalizacja – pogłębianie kompetencji w obszarach takich jak destylacja, kraking, hydrorafinacja czy oczyszczanie gazu;
• certyfikacje zawodowe – uprawnienia do obsługi konkretnych instalacji i systemów sterowania, szkolenia producentów urządzeń;
• edukacja ustawiczna – kursy z automatyki, aparatownictwa i bezpieczeństwa procesowego;
• transfer do innych branż – zastosowanie umiejętności w chemii, energetyce, przemyśle gazowym i paliw alternatywnych;
• przejście do roli inżynierskiej – podnoszenie kwalifikacji i objęcie stanowisk typu inżynier procesu lub inżynier ds. optymalizacji.

Warunki pracy i wymagania zdrowotne

Środowisko pracy wymaga gotowości do działania w reżimie ciągłej produkcji i ścisłego przestrzegania zasad bezpieczeństwa:

• zdolności do pracy na zmianach – praca w systemie trzyzmianowym i w trybie ciągłym 24/7;
• wysoka odpowiedzialność – decyzje operacyjne wpływają na bezpieczeństwo procesowe ludzi, instalacji i środowiska;
• sprawność fizyczna – dobra kondycja do pracy w strefach przemysłowych, na wysokości i w zmiennych warunkach atmosferycznych;
• nastawienie na bezpieczeństwo – bezwzględne przestrzeganie procedur BHP, LOTO i standardów jakości.

Perspektywy zawodowe

Zapotrzebowanie na wykwalifikowanych kontrolerów pozostaje stabilne, a automatyzacja i modernizacja instalacji zwiększają wartość kompetencji w obsłudze zaawansowanych systemów sterowania.

Osoby z odpowiednim przygotowaniem technicznym, biegłością w systemach DCS/SCADA oraz zrozumieniem bezpieczeństwa procesowego mogą liczyć na atrakcyjne ścieżki rozwoju w dużych zakładach przemysłowych.