Kod zawodu ZUS dla kontrolera państwowego to 242215. Pasujące kody PKD to 84.11.Z, 84.12.Z, 84.13.Z oraz 84.23.Z.
Dla przejrzystości zebraliśmy kluczowe kody i ich znaczenie w jednym miejscu:
| Kod | Klasyfikacja | Opis |
|---|---|---|
| 242215 | Kod zawodu ZUS | kontroler państwowy |
| 84.11.Z | PKD | kierowanie podstawowymi rodzajami działalności publicznej |
| 84.12.Z | PKD | kierowanie w zakresie ochrony zdrowia, edukacji, kultury i pozostałych usług społecznych (z wyłączeniem zabezpieczeń społecznych) |
| 84.13.Z | PKD | kierowanie w zakresie efektywności gospodarowania |
| 84.23.Z | PKD | wymiar sprawiedliwości |
Kontroler państwowy to specjalista odpowiedzialny za niezależny nadzór nad działalnością jednostek sektora publicznego, w tym organów administracji rządowej, Narodowego Banku Polskiego, państwowych osób prawnych i innych państwowych jednostek organizacyjnych.
Przeprowadza kontrole, formułuje opinie o funkcjonowaniu podmiotów oraz przedstawia wnioski i rekomendacje – w tym analizy wykonania budżetu państwa i realizacji ustaw.
Czym zajmuje się kontroler państwowy?
Kontroler państwowy bada legalność, rzetelność, zgodność z zasadami dobrej administracji, a także wydajność i oszczędność działań kontrolowanych podmiotów.
Kontrole są podejmowane na zlecenie Sejmu i jego organów lub z własnej inicjatywy, obejmując wykonanie budżetu państwa, realizację ustaw i aktów prawnych w ujęciu finansowym, gospodarczym oraz organizacyjno‑administracyjnym.
W praktyce praca obejmuje pozyskiwanie dokumentacji, jej wnikliwą analizę, logiczne wnioskowanie oraz sporządzanie dokumentów podsumowujących wyniki kontroli. Kontrolerzy badają gospodarkę, majątek, finanse, zobowiązania i działalność administracyjną państwa, resortów rządowych, przedsiębiorstw państwowych, instytucji oraz władz lokalnych.
Dodatkowo rozpatrują skargi obywateli dotyczące jednostek organizacyjnych, działając czasem jako komisarz do spraw skarg publicznych, oraz wykonują zadania powierzone ustawą, pozostając niezależni od rządu i odpowiedzialni wyłącznie przed parlamentem (w polskim kontekście przed Sejmem).
Zakres obowiązków kontrolera państwowego
Obowiązki kontrolera państwowego są precyzyjnie określone i obejmują:
- podejmowanie kontroli – zlecanych przez Sejm i jego organy lub z własnej inicjatywy;
- prowadzenie czynności kontrolnych – w tym badanie wykonania budżetu państwa i realizacji ustaw w sferze finansowej, gospodarczej oraz organizacyjno‑administracyjnej;
- przedkładanie Sejmowi analiz – dotyczących wykonania budżetu państwa, założeń polityki pieniężnej oraz opinii w sprawie absolutorium dla Rady Ministrów;
- informowanie o wynikach kontroli – wraz z wnioskami w sprawie zadań publicznych oraz wystąpieniami z zarzutami wobec rządu i innych podmiotów;
- wydawanie opinii i formułowanie wniosków – o funkcjonowaniu kontrolowanych jednostek;
- gromadzenie i analizę dokumentacji – pozyskiwanie materiałów, przygotowywanie protokołów i sprawozdań oraz archiwizację;
- udział w audytach międzynarodowych – np. Komisji Europejskiej czy Europejskiego Trybunału Obrachunkowego.
Kontrolerzy muszą niezwłocznie uzyskiwać informacje, dokumenty i wyjaśnienia od kontrolowanych jednostek.
Wymagania i kwalifikacje
Aby zostać kontrolerem państwowym, wymagane jest wyższe wykształcenie – najczęściej w dziedzinach ekonomii, prawa, administracji lub finansów – oraz doświadczenie w kontroli lub audycie. W naborach do instytucji takich jak Najwyższa Izba Kontroli (NIK) szczególnie cenione są umiejętności analityczne, logiczne wnioskowanie i biegłość w sporządzaniu raportów.
Wymagania zdrowotne nie są specyficzne, jednak praca wymaga precyzji i odporności na stres związany z odpowiedzialnością publiczną. Kluczowe kompetencje to rzetelność, skrupulatność oraz bardzo dobra znajomość prawa administracyjnego i finansów publicznych.
Ścieżka kariery i rozwój zawodowy
Kariera zwykle zaczyna się od stanowisk juniorskich w administracji publicznej (np. asystent kontroli), prowadząc do roli kontrolera w instytucjach takich jak NIK.
Rozwój obejmuje nabory otwarte, specjalistyczne szkolenia z audytu i kontroli oraz awanse na stanowiska kierownicze, np. w izbach administracji skarbowej.
Kariera wymaga ciągłego doskonalenia wiedzy z prawa i finansów publicznych, często poprzez studia podyplomowe lub certyfikaty audytorskie.
Gdzie pracuje kontroler państwowy – firmy i branże
Kontrolerzy państwowi pracują głównie w sektorze publicznym, w instytucjach takich jak:
- Najwyższa Izba Kontroli (NIK) – centralny organ kontroli państwowej;
- Izby administracji skarbowej i urzędy skarbowe – kontrola finansów publicznych i środków unijnych;
- Organy administracji rządowej, NBP oraz państwowe osoby prawne – instytucje odpowiedzialne za gospodarowanie majątkiem i środkami publicznymi;
- Jednostki z sekcji PKD 84 – m.in. wymiar sprawiedliwości i zarządzanie efektywnością gospodarowania.
Branże to administracja publiczna, finanse publiczne, wymiar sprawiedliwości oraz usługi społeczne (zdrowie, edukacja, kultura). Praca odbywa się w urzędach, podczas kontroli terenowych i misji zagranicznych, z naciskiem na podmioty dysponujące środkami publicznymi.
To zawód łączący wysoką odpowiedzialność publiczną z realnym wpływem na efektywność państwa i stabilnością zatrudnienia w administracji rządowej.
Zobacz też:
Kaletnik, Kamieniarz, Kapelusznik-czapnik, Kapitan portu morskiego, Kapitan statku morskiego, Kapitan żeglugi przybrzeżnej, Kapitan żeglugi śródlądowej, Karmelarz, Kartograf, Kasjer bankowy, Kasjer biletowy, Kasjer handlowy, Kasjer w zakładzie pracy, Kasjer walutowy, Kaskader filmowy, Kaskader filmowy – koordynator, Kelner, Kierowca autobusu, Kierowca autocysterny, Kierowca ciągnika rolniczego, Kierowca ciągnika siodłowego, Kierowca drezyny i wózka motorowego, Kierowca lokomotywy spalinowej, Kierowca mechanik, Kierowca operator wózków jezdniowych (widłowych), Kierowca pojazdu uprzywilejowanego, Kierowca samochodu ciężarowego, Kierowca samochodu dostawczego, Kierowca samochodu osobowego, Kierowca trolejbusu, Kierownik / właściciel stacji paliw, Kierownik / właściciel szkoły jazdy, Kierownik / właściciel zakładu usługowego, Kierownik agencji do spraw usług sportowych / turystycznych / kulturalnych, Kierownik agencji doradztwa finansowego, Kierownik agencji filmowej / telewizyjnej, Kierownik agencji ochrony mienia i osób, Kierownik agencji reklamowej, Kierownik agencji ubezpieczeniowej, Kierownik apteki, Kierownik archiwum, Kierownik biblioteki, Kierownik biura, Kierownik biura podroży, Kierownik biura rachunkowego, Kierownik biura tłumaczeń, Kierownik budowy, Kierownik centrum handlowego, Kierownik centrum konferencyjnego, Kierownik centrum obsługi telefonicznej (kierownik call center), Kierownik centrum rozrywki dla dzieci, Kierownik do spraw handlu zagranicznego, Kierownik do spraw kateringu, Kierownik do spraw kontroli jakości, Kierownik do spraw marketingu, Kierownik do spraw marketingu internetowego, Kierownik do spraw marketingu sieciowego (wielopoziomowego), Kierownik do spraw optymalizacji zasobów, Kierownik do spraw rozwoju produktu, Kierownik do spraw sprzedaży, Kierownik do spraw strategii i planowania, Kierownik do spraw transportu rurociągowego, Kierownik do spraw windykacji, Kierownik do spraw zarządzania flotą samochodową, Kierownik domu aukcyjnego, Kierownik domu kultury, Kierownik domu pomocy społecznej, Kierownik domu spokojnej starości, Kierownik działu administracyjno-gospodarczego, Kierownik działu badawczo-rozwojowego, Kierownik działu finansowego, Kierownik działu informatyki, Kierownik działu kadr i płac, Kierownik działu logistyki, Kierownik działu operacji finansowych, Kierownik działu reklamy / promocji / public relations, Kierownik działu ruchu zakładu górniczego lub zakładu, Kierownik działu szkoleń, Kierownik działu transportu, Kierownik działu w handlu detalicznym, Kierownik działu w handlu hurtowym, Kierownik działu w hotelu, Kierownik działu w instytucjach pomocy społecznej, Kierownik działu w lokalu gastronomicznym, Kierownik działu w przedsiębiorstwie telekomunikacyjnym, Kierownik działu zakupów, Kierownik działu zarządzania zasobami ludzkimi, Kierownik firmy audytorskiej, Kierownik firmy sprzątającej, Kierownik galerii sztuki, Kierownik gospodarstwa hodowli drobiu, Kierownik gospodarstwa ogrodniczego, Kierownik gospodarstwa produkcji roślinnej i zwierzęcej, Kierownik gospodarstwa produkcji zwierzęcej, Kierownik gospodarstwa sadowniczego, Kierownik gospodarstwa upraw mieszanych, Kierownik gospodarstwa upraw polowych, Kierownik hospicjum, Kierownik hostelu / motelu, Kierownik hotelu, Kierownik hurtowni, Kierownik jednostki ratownictwa górniczego, Kierownik kancelarii prawnej, Kierownik kancelarii tajnej, Kierownik kas, Kierownik kasyna, Kierownik kempingu, Kierownik kina, Kierownik klubu fitness, Kierownik klubu sportowego, Kierownik komórki organizacyjnej podmiotu leczniczego, Kierownik lokalu gastronomicznego, Kierownik magazynu, Kierownik małego przedsiębiorstwa budowlanego, Kierownik małego przedsiębiorstwa w przemyśle przetwórczym, Kierownik małego przedsiębiorstwa w przemyśle wydobywczym, Kierownik muzeum, Kierownik obiektu sportowego, Kierownik ogrodu zoologicznego, Kierownik ośrodka pomocy rodzinie, Kierownik parku rozrywki / cyrku, Kierownik pensjonatu, Kierownik placówki bankowej, Kierownik placówki wsparcia dziennego, Kierownik planu filmowego, Kierownik pociągu, Kierownik podmiotu leczniczego, Kierownik prac podwodnych, Kierownik praktycznej nauki zawodu, Kierownik produkcji filmowej / telewizyjnej / radiowej, Kierownik produkcji w przedsiębiorstwie hodowlanym, Kierownik produkcji w przedsiębiorstwie ogrodniczym, Kierownik produkcji w przedsiębiorstwie rolnym, Kierownik produkcji w przemyśle, Kierownik produkcji w zakładach akwakultury, Kierownik projektu, Kierownik przedsiębiorstwa informatycznego, Kierownik przedsiębiorstwa spedycyjnego, Kierownik przedsiębiorstwa świadczącego usługi osobiste i porządkowe, Kierownik przedsiębiorstwa świadczącego usługi z zakresu marketingu i sprzedaży, Kierownik przedsiębiorstwa świadczącego usługi z zakresu obsługi biznesu, Kierownik przedsiębiorstwa świadczącego usługi z zakresu zarządzania zasobami ludzkimi, Kierownik przedsiębiorstwa telekomunikacyjnego, Kierownik przedsiębiorstwa transportowego, Kierownik przedsiębiorstwa usługowego związanego z leśnictwem, Kierownik przedsiębiorstwa w rybołówstwie, Kierownik przedszkola, Kierownik punktu skupu, Kierownik rewiru / posterunku policji, Kierownik rozwoju technologii informatycznych, Kierownik rozwoju technologii telekomunikacyjnych, Kierownik ruchu zakładu górniczego lub zakładu, Kierownik sali sprzedaży, Kierownik salonu odnowy biologicznej, Kierownik salonu pielęgnacji urody, Kierownik sieci informatycznych, Kierownik sieci sklepów, Kierownik siłowni, Kierownik sklepu / supermarketu, Kierownik stoiska w markecie, Kierownik szkoły tańca, Kierownik szkółki jeździeckiej, Kierownik utrzymania ruchu, Kierownik w gospodarce leśnej, Kierownik warsztatów szkolnych, Kierownik wydawnictwa, Kierownik zakładu bukmacherskiego / kolektury / loterii, Kierownik żłobka / klubu dziecięcego, Kierujący tramwajem (motorniczy), Kinooperator, Kioskarz, Klasyfikator dziczyzny i ptactwa, Klasyfikator gruntów, Klasyfikator grzybów, Klasyfikator jaj, drobiu i pierza, Klasyfikator ryb, Klasyfikator skór, Klasyfikator wyrobów przemysłowych, Klaun (clown), Klimatolog, Kodowacz (koder), Kolporter, Kołodziej, Kombajnista (kierowca kombajnu), Komendant policji (powiatowy, miejski, rejonowy, komisariatu), Komendant powiatowy / miejski państwowej straży pożarnej, Komendant straży gminnej / miejskiej, Komentator sportowy, Komik, Kominiarz, Komornik sądowy, Kompozytor, Komputerowy składacz tekstu, Konduktor, Konduktor kolei linowej, Konfekcjoner wyrobów gumowych, Konferansjer, Konserwator budynków i stanu technicznego pomieszczeń, Konserwator części / sprzętu, Konserwator dzieł sztuki, Konserwator sieci i systemów komputerowych, Konserwator skór surowych, Konserwator zabytków architektury, Konstruktor form wtryskowych, Konstruktor odzieży, Konstruktor rozkładów jazdy, Konsultant do spraw kariery, Konsultant do spraw systemów teleinformatycznych, Konsultant komitetu technicznego, Konsultant/agent sprzedaży bezpośredniej, Kontroler (sterowniczy) procesów przeróbki ropy naftowej i gazu, Kontroler (sterowniczy) procesów w produkcji nawozów sztucznych, Kontroler (sterowniczy) reaktorów chemicznych, Kontroler (sterowniczy) robotów przemysłowych, Kontroler (sterowniczy) urządzeń destylacyjnych i rektyfikacyjnych, Kontroler (sterowniczy) urządzeń do ciągnienia i tłoczenia metali, Kontroler (sterowniczy) urządzeń do obróbki cieplnej chemikaliów, Kontroler (sterowniczy) urządzeń do produkcji papieru, Kontroler (sterowniczy) urządzeń do wytopu metali, Kontroler (sterowniczy) urządzeń filtrujących i oddzielających, Kontroler (sterowniczy) urządzeń koksowniczych, Kontroler (sterowniczy) urządzeń obróbki cieplnej metali, Kontroler (sterowniczy) urządzeń odlewniczych, Kontroler (sterowniczy) urządzeń walcowniczych, Kontroler biletów, Kontroler finansowy, Kontroler higieny mięsa, Kontroler jakości połączeń spawanych, Kontroler jakości produktów spożywczych, Kontroler jakości wyrobów przemysłowych, Kontroler kolejowy, Kontroler pocztowy, Kontroler rozliczeń pieniężnych, Kontroler rozliczeń podatkowych, Kontroler ruchu lotniczego, Kontroler stanu technicznego pojazdów, Konwojent (konduktor) wagonów specjalnych, Koordynator badań klinicznych, Koordynator pobierania i przeszczepiania tkanek i narządów, Koordynator projektów unijnych, Koordynator rodzinnej pieczy zastępczej, Kopacz, Korektor (naprawiacz) instrumentów muzycznych, Korektor i stroiciel instrumentów muzycznych, Korektor tekstu, Korepetytor, Koronkarka, Kosmetolog, Kosmetyczka, Kostiumograf, Kosztorysant budowlany, Koszykarz-plecionkarz, Kościelny, Kowal, Kowal wyrobów zdobniczych, Kożusznik, Krajacz materiałów budowlanych, Krajacz szkła, Krawiec, Kremator, Krojczy, Krupier, Kryminolog, Krytyk artystyczny, Krytyk kulinarny, Księgowy, Kucharz, Kulturoznawca, Kurator sądowy, Kurier, Kurier motocyklowy, Kuśnierz, Kynoterapeuta (dogoterapeuta)
