Kod zawodu ZUS dla konserwatora dzieł sztuki to 265105. Poniżej znajdują się najczęściej stosowane kody PKD powiązane z tą działalnością:
| Kod PKD | Opis |
|---|---|
| 33.14.Z | Naprawa i konserwacja urządzeń elektrycznych |
| 33.17.Z | Naprawa i konserwacja pozostałego sprzętu transportowego |
| 91.03.Z | Działalność historycznych miejsc i budynków oraz podobnych atrakcji turystycznych |
| 91.02.Z | Działalność muzeów |
Konserwator dzieł sztuki zabezpiecza i odnawia obrazy, grafiki, druki, książki, akta, rzeźby, tkaniny zabytkowe, witraże i inne obiekty, przywracając im pierwotny wygląd i stabilność techniczną z użyciem specjalistycznych narzędzi, technologii i środków chemicznych.
Czym zajmuje się konserwator dzieł sztuki?
Konserwator dzieł sztuki odpowiada za ochronę, konserwację i restaurację obiektów o wartości artystycznej i historycznej, przywracając ich autentyzm i walory estetyczne. Pracuje nad zapobieganiem zniszczeniom, usuwa skutki upływu czasu, dewastacji i błędnych napraw, a także dba o warunki przechowywania, transport i ekspozycję w muzeach, galeriach oraz zbiorach prywatnych.
Kluczowe cele obejmują konserwację prewencyjną i interwencyjną. Prewencja koncentruje się na mikroklimacie, standardach pakowania i bezpiecznym transporcie. Interwencja to m.in. oczyszczanie, usuwanie werniksu i przemalowań, odsalanie, odkwaszanie, dezynfekcja oraz dezynsekcja.
Obowiązki i zadania zawodowe
Najważniejsze zadania konserwatora obejmują:
- ocenianie zakresu prac konserwatorsko-restauracyjnych – na podstawie oględzin, badań i dokumentacji fotograficznej;
- ustalanie materiałów, narzędzi i środków chemicznych – dobór bezpiecznych, odwracalnych procedur i preparatów;
- prowadzenie dokumentacji konserwatorskiej – karty obiektu, raporty stanu, wywiady, archiwum fotograficzne;
- nadzorowanie warunków mikroklimatycznych – kontrola temperatury, wilgotności, oświetlenia i skażeń oraz zabezpieczenie przed czynnikami zewnętrznymi;
- konserwację i restaurację – oczyszczanie, wzmacnianie struktury, uzupełnianie ubytków, retusz, naprawa uszkodzeń mechanicznych;
- nadzorowanie właściwego użytkowania obiektów – rekomendacje dla instytucji i właścicieli, kontrola ekspozycji i transportu;
- projektowanie konserwatorskie – rozpoznanie obiektu, diagnoza, harmonogram prac, zasada odwracalności i poszanowanie autentyku.
Dodatkowe zadania często obejmują:
- kopiowanie dzieł sztuki – na potrzeby dokumentacji, ekspozycji lub badań;
- wykonywanie ekspertyz – dla galerii, muzeów i prywatnych kolekcjonerów;
- działalność naukową i dydaktyczną – prowadzenie badań, publikacje i popularyzację metod konserwatorskich;
- opracowywanie wytycznych – w zakresie pakowania, transportu, ekspozycji oraz współpracy przy akwizycji i projektach edukacyjnych.
Kodeks etyki w zawodzie konserwatora wymaga:
- bycia bezstronnym,
- dokumentowania każdego działania,
- ujawniania metod i materiałów dla dobra wiedzy publicznej,
- podejmowania działań ratunkowych w sytuacjach zagrożenia.
Wymagania i kwalifikacje
Aby wykonywać ten zawód, niezbędne są specjalistyczne kwalifikacje akademickie z zakresu konserwacji-restauracji dzieł sztuki, uzyskiwane na uniwersytetach i akademiach artystycznych. Dyplomowani konserwatorzy-restauratorzy zgodnie z ustawą o ochronie zabytków mogą kierować pracami przy zabytkach.
Niezbędne kompetencje obejmują:
- znajomość materiałów i technologii artystycznych,
- wiedzę z chemii konserwatorskiej,
- znajomość historii sztuki i historii technik,
- umiejętności manualne, precyzję i wyczucie estetyczne,
- umiejętność pracy badawczej i analitycznego myślenia.
Kluczowe cechy etosu zawodowego to:
- szacunek dla autentyku,
- bezstronność i transparentność,
- stosowanie metod odwracalnych,
- skrupulatna dokumentacja procesu.
W Polsce istotny jest wpis na listę Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.
Ścieżka kariery i rozwój zawodowy
Początek ścieżki to studia kierunkowe (np. konserwacja malarstwa, rzeźby, tkanin, witraży) oraz praktyki w muzeach i pracowniach. Młodsi specjaliści rozpoczynają pod nadzorem, wykonując badania i podstawowe zabiegi.
Rozwój kariery może obejmować:
- specjalizację w wybranych dziedzinach (np. malarstwo, rzeźba, witraże),
- awans na kierownika pracowni, koordynatora projektów lub eksperta ds. ekspertyz,
- karierę naukową: doktorat, publikacje i dydaktykę,
- zdobywanie certyfikatów oraz udział w konferencjach i szkoleniach,
- założenie własnej działalności gospodarczej.
Gdzie pracować? Firmy i branże
Konserwatorzy znajdują zatrudnienie w muzeach i galeriach, instytucjach kultury oraz przy opiece nad zabytkowymi budynkami i ekspozycjami. Często współpracują też z kolekcjonerami prywatnymi.
Typowe miejsca pracy to:
- muzea, galerie i instytucje kultury,
- pracownie prywatne i firmy restauratorskie,
- archiwa oraz biblioteki specjalne,
- kościoły, klasztory, zamki i pałace,
- domy aukcyjne i galerie sztuki współczesnej.
Branże: kultura i sztuka (PKD 91.02.Z, 91.03.Z) oraz naprawa specjalistyczna dla obiektów z elementami technicznymi (PKD 33.14.Z, 33.17.Z). Możliwa jest także stała współpraca z domami aukcyjnymi i galeriami.
Zawód łączy pasję do sztuki z precyzyjną pracą badawczą, realnie przyczyniając się do ochrony dziedzictwa kulturowego.
Zobacz też:
Kaletnik, Kamieniarz, Kapelusznik-czapnik, Kapitan portu morskiego, Kapitan statku morskiego, Kapitan żeglugi przybrzeżnej, Kapitan żeglugi śródlądowej, Karmelarz, Kartograf, Kasjer bankowy, Kasjer biletowy, Kasjer handlowy, Kasjer w zakładzie pracy, Kasjer walutowy, Kaskader filmowy, Kaskader filmowy – koordynator, Kelner, Kierowca autobusu, Kierowca autocysterny, Kierowca ciągnika rolniczego, Kierowca ciągnika siodłowego, Kierowca drezyny i wózka motorowego, Kierowca lokomotywy spalinowej, Kierowca mechanik, Kierowca operator wózków jezdniowych (widłowych), Kierowca pojazdu uprzywilejowanego, Kierowca samochodu ciężarowego, Kierowca samochodu dostawczego, Kierowca samochodu osobowego, Kierowca trolejbusu, Kierownik / właściciel stacji paliw, Kierownik / właściciel szkoły jazdy, Kierownik / właściciel zakładu usługowego, Kierownik agencji do spraw usług sportowych / turystycznych / kulturalnych, Kierownik agencji doradztwa finansowego, Kierownik agencji filmowej / telewizyjnej, Kierownik agencji ochrony mienia i osób, Kierownik agencji reklamowej, Kierownik agencji ubezpieczeniowej, Kierownik apteki, Kierownik archiwum, Kierownik biblioteki, Kierownik biura, Kierownik biura podroży, Kierownik biura rachunkowego, Kierownik biura tłumaczeń, Kierownik budowy, Kierownik centrum handlowego, Kierownik centrum konferencyjnego, Kierownik centrum obsługi telefonicznej (kierownik call center), Kierownik centrum rozrywki dla dzieci, Kierownik do spraw handlu zagranicznego, Kierownik do spraw kateringu, Kierownik do spraw kontroli jakości, Kierownik do spraw marketingu, Kierownik do spraw marketingu internetowego, Kierownik do spraw marketingu sieciowego (wielopoziomowego), Kierownik do spraw optymalizacji zasobów, Kierownik do spraw rozwoju produktu, Kierownik do spraw sprzedaży, Kierownik do spraw strategii i planowania, Kierownik do spraw transportu rurociągowego, Kierownik do spraw windykacji, Kierownik do spraw zarządzania flotą samochodową, Kierownik domu aukcyjnego, Kierownik domu kultury, Kierownik domu pomocy społecznej, Kierownik domu spokojnej starości, Kierownik działu administracyjno-gospodarczego, Kierownik działu badawczo-rozwojowego, Kierownik działu finansowego, Kierownik działu informatyki, Kierownik działu kadr i płac, Kierownik działu logistyki, Kierownik działu operacji finansowych, Kierownik działu reklamy / promocji / public relations, Kierownik działu ruchu zakładu górniczego lub zakładu, Kierownik działu szkoleń, Kierownik działu transportu, Kierownik działu w handlu detalicznym, Kierownik działu w handlu hurtowym, Kierownik działu w hotelu, Kierownik działu w instytucjach pomocy społecznej, Kierownik działu w lokalu gastronomicznym, Kierownik działu w przedsiębiorstwie telekomunikacyjnym, Kierownik działu zakupów, Kierownik działu zarządzania zasobami ludzkimi, Kierownik firmy audytorskiej, Kierownik firmy sprzątającej, Kierownik galerii sztuki, Kierownik gospodarstwa hodowli drobiu, Kierownik gospodarstwa ogrodniczego, Kierownik gospodarstwa produkcji roślinnej i zwierzęcej, Kierownik gospodarstwa produkcji zwierzęcej, Kierownik gospodarstwa sadowniczego, Kierownik gospodarstwa upraw mieszanych, Kierownik gospodarstwa upraw polowych, Kierownik hospicjum, Kierownik hostelu / motelu, Kierownik hotelu, Kierownik hurtowni, Kierownik jednostki ratownictwa górniczego, Kierownik kancelarii prawnej, Kierownik kancelarii tajnej, Kierownik kas, Kierownik kasyna, Kierownik kempingu, Kierownik kina, Kierownik klubu fitness, Kierownik klubu sportowego, Kierownik komórki organizacyjnej podmiotu leczniczego, Kierownik lokalu gastronomicznego, Kierownik magazynu, Kierownik małego przedsiębiorstwa budowlanego, Kierownik małego przedsiębiorstwa w przemyśle przetwórczym, Kierownik małego przedsiębiorstwa w przemyśle wydobywczym, Kierownik muzeum, Kierownik obiektu sportowego, Kierownik ogrodu zoologicznego, Kierownik ośrodka pomocy rodzinie, Kierownik parku rozrywki / cyrku, Kierownik pensjonatu, Kierownik placówki bankowej, Kierownik placówki wsparcia dziennego, Kierownik planu filmowego, Kierownik pociągu, Kierownik podmiotu leczniczego, Kierownik prac podwodnych, Kierownik praktycznej nauki zawodu, Kierownik produkcji filmowej / telewizyjnej / radiowej, Kierownik produkcji w przedsiębiorstwie hodowlanym, Kierownik produkcji w przedsiębiorstwie ogrodniczym, Kierownik produkcji w przedsiębiorstwie rolnym, Kierownik produkcji w przemyśle, Kierownik produkcji w zakładach akwakultury, Kierownik projektu, Kierownik przedsiębiorstwa informatycznego, Kierownik przedsiębiorstwa spedycyjnego, Kierownik przedsiębiorstwa świadczącego usługi osobiste i porządkowe, Kierownik przedsiębiorstwa świadczącego usługi z zakresu marketingu i sprzedaży, Kierownik przedsiębiorstwa świadczącego usługi z zakresu obsługi biznesu, Kierownik przedsiębiorstwa świadczącego usługi z zakresu zarządzania zasobami ludzkimi, Kierownik przedsiębiorstwa telekomunikacyjnego, Kierownik przedsiębiorstwa transportowego, Kierownik przedsiębiorstwa usługowego związanego z leśnictwem, Kierownik przedsiębiorstwa w rybołówstwie, Kierownik przedszkola, Kierownik punktu skupu, Kierownik rewiru / posterunku policji, Kierownik rozwoju technologii informatycznych, Kierownik rozwoju technologii telekomunikacyjnych, Kierownik ruchu zakładu górniczego lub zakładu, Kierownik sali sprzedaży, Kierownik salonu odnowy biologicznej, Kierownik salonu pielęgnacji urody, Kierownik sieci informatycznych, Kierownik sieci sklepów, Kierownik siłowni, Kierownik sklepu / supermarketu, Kierownik stoiska w markecie, Kierownik szkoły tańca, Kierownik szkółki jeździeckiej, Kierownik utrzymania ruchu, Kierownik w gospodarce leśnej, Kierownik warsztatów szkolnych, Kierownik wydawnictwa, Kierownik zakładu bukmacherskiego / kolektury / loterii, Kierownik żłobka / klubu dziecięcego, Kierujący tramwajem (motorniczy), Kinooperator, Kioskarz, Klasyfikator dziczyzny i ptactwa, Klasyfikator gruntów, Klasyfikator grzybów, Klasyfikator jaj, drobiu i pierza, Klasyfikator ryb, Klasyfikator skór, Klasyfikator wyrobów przemysłowych, Klaun (clown), Klimatolog, Kodowacz (koder), Kolporter, Kołodziej, Kombajnista (kierowca kombajnu), Komendant policji (powiatowy, miejski, rejonowy, komisariatu), Komendant powiatowy / miejski państwowej straży pożarnej, Komendant straży gminnej / miejskiej, Komentator sportowy, Komik, Kominiarz, Komornik sądowy, Kompozytor, Komputerowy składacz tekstu, Konduktor, Konduktor kolei linowej, Konfekcjoner wyrobów gumowych, Konferansjer, Konserwator budynków i stanu technicznego pomieszczeń, Konserwator części / sprzętu, Konserwator sieci i systemów komputerowych, Konserwator skór surowych, Konserwator zabytków architektury, Konstruktor form wtryskowych, Konstruktor odzieży, Konstruktor rozkładów jazdy, Konsultant do spraw kariery, Konsultant do spraw systemów teleinformatycznych, Konsultant komitetu technicznego, Konsultant/agent sprzedaży bezpośredniej, Kontroler (sterowniczy) procesów przeróbki ropy naftowej i gazu, Kontroler (sterowniczy) procesów w produkcji nawozów sztucznych, Kontroler (sterowniczy) reaktorów chemicznych, Kontroler (sterowniczy) robotów przemysłowych, Kontroler (sterowniczy) urządzeń destylacyjnych i rektyfikacyjnych, Kontroler (sterowniczy) urządzeń do ciągnienia i tłoczenia metali, Kontroler (sterowniczy) urządzeń do obróbki cieplnej chemikaliów, Kontroler (sterowniczy) urządzeń do produkcji papieru, Kontroler (sterowniczy) urządzeń do wytopu metali, Kontroler (sterowniczy) urządzeń filtrujących i oddzielających, Kontroler (sterowniczy) urządzeń koksowniczych, Kontroler (sterowniczy) urządzeń obróbki cieplnej metali, Kontroler (sterowniczy) urządzeń odlewniczych, Kontroler (sterowniczy) urządzeń walcowniczych, Kontroler biletów, Kontroler finansowy, Kontroler higieny mięsa, Kontroler jakości połączeń spawanych, Kontroler jakości produktów spożywczych, Kontroler jakości wyrobów przemysłowych, Kontroler kolejowy, Kontroler państwowy, Kontroler pocztowy, Kontroler rozliczeń pieniężnych, Kontroler rozliczeń podatkowych, Kontroler ruchu lotniczego, Kontroler stanu technicznego pojazdów, Konwojent (konduktor) wagonów specjalnych, Koordynator badań klinicznych, Koordynator pobierania i przeszczepiania tkanek i narządów, Koordynator projektów unijnych, Koordynator rodzinnej pieczy zastępczej, Kopacz, Korektor (naprawiacz) instrumentów muzycznych, Korektor i stroiciel instrumentów muzycznych, Korektor tekstu, Korepetytor, Koronkarka, Kosmetolog, Kosmetyczka, Kostiumograf, Kosztorysant budowlany, Koszykarz-plecionkarz, Kościelny, Kowal, Kowal wyrobów zdobniczych, Kożusznik, Krajacz materiałów budowlanych, Krajacz szkła, Krawiec, Kremator, Krojczy, Krupier, Kryminolog, Krytyk artystyczny, Krytyk kulinarny, Księgowy, Kucharz, Kulturoznawca, Kurator sądowy, Kurier, Kurier motocyklowy, Kuśnierz, Kynoterapeuta (dogoterapeuta)
