Kierownik ogrodu zoologicznego - kod zawodu ZUS, PKD, obowiązki

Kod zawodu ZUS – 143103.

Pozostałe kody – stanowisko kierownika ogrodu zoologicznego klasyfikuje się również w systemach PKD powiązanych z zarządzaniem ogrodami zoologicznymi i parkami naturalnymi.

Definicja i zakres odpowiedzialności

Kierownik ogrodu zoologicznego kieruje całokształtem działalności placówki, zapewnia jej właściwe funkcjonowanie i organizację oraz reprezentuje ją na zewnątrz.

Osoba na tym stanowisku dysponuje środkami określonymi w planie finansowym i ponosi odpowiedzialność za ich prawidłowe wykorzystanie. Stanowisko wymaga podejmowania kluczowych decyzji strategicznych i operacyjnych oraz skutecznego zarządzania ryzykiem i jakością.

Główne obowiązki i zadania zawodowe

Zarządzanie i kierowanie placówką

Do kluczowych zadań w tym obszarze należą:

kierowanie działalnością ogrodu zoologicznego – organizowanie, koordynowanie, nadzorowanie oraz planowanie długookresowego i bieżącego funkcjonowania placówki;
reprezentowanie ogrodu na zewnątrz – promowanie jego misji, wizji i wartości w kontaktach z mediami, partnerami i społecznością lokalną;
organizowanie bieżącej działalności – operacyjne planowanie pracy działów, ustalanie priorytetów i harmonogramów;
realizacja zadań statutowych – egzekwowanie zgodności działań z misją, statutem i regulaminami wewnętrznymi.

Nadzór nad opieką zwierząt

W zakresie dobrostanu i zdrowia zwierząt kierownik odpowiada za:

zapewnienie warunków zgodnych z wymogami biologii gatunku – właściwe wybiegi, żywienie, wzbogacanie środowiskowe;
nadzór nad opieką weterynaryjną – profilaktykę, diagnostykę i leczenie we współpracy z lekarzami weterynarii;
nadzorowanie hodowli – prowadzenie hodowli o znanym pochodzeniu jako bazy do badań, edukacji i ochrony przyrody.

Zarządzanie zasobami ludzkimi

W obszarze HR kluczowe są działania:

organizowanie, koordynowanie i nadzorowanie pracy zespołu – wyznaczanie celów, delegowanie zadań i monitorowanie wyników;
dbanie o rozwój zawodowy pracowników – szkolenia, ścieżki rozwoju i ocena okresowa;
kształtowanie polityki personalnej – standardy rekrutacji, wynagradzania i motywacji;
pełnienie funkcji pracodawcy – reprezentowanie placówki w sprawach pracowniczych i udzielanie pełnomocnictw;
uczestnictwo w rekrutacjach – definiowanie profili stanowisk i wybór kandydatów;
zapewnienie bezpiecznego środowiska pracy – nadzór nad ergonomią, BHP i procedurami bezpieczeństwa.

Współpraca edukacyjna i naukowa

Kierownik buduje relacje i programy edukacyjne poprzez:

nawiązywanie i utrzymywanie współpracy ze szkołami – edukacja przyrodnicza, ochrona przyrody i ekologia na wszystkich poziomach nauczania;
organizację prelekcji, konkursów, szkoleń i konferencji – na terenie ogrodu i poza nim;
organizację staży i praktyk zawodowych – dla studentów i absolwentów kierunków pokrewnych;
współpracę z uczelniami, instytucjami naukowymi i ogrodami zoologicznymi – także z parkami narodowymi w kraju i za granicą, szczególnie przy projektach badawczych.

Administracja i dokumentacja

W zakresie zarządzania formalno-prawnego do obowiązków należą:

wydawanie wewnętrznych aktów normatywnych – regulaminów, procedur i zarządzeń;
prowadzenie dokumentacji hodowlanej zwierząt – ewidencja, rejestry i raportowanie;
nadzór nad kontrolą zarządczą – identyfikacja, ocena i monitorowanie ryzyk w ogrodzie zoologicznym.

Współpraca z organami administracyjnymi

W tym obszarze kierownik odpowiada za nawiązywanie i utrzymywanie współpracy z właściwymi organami w sprawach ochrony przyrody oraz stosowanie przepisów prawa dotyczących ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska.

Wizerunek i rozwój placówki

Zadania obejmują budowanie i umacnianie pozytywnego wizerunku ogrodu zoologicznego oraz uczestnictwo w szkoleniach, spotkaniach branżowych i konferencjach tematycznych, w tym naukowych.

Wymogi etyczne i bezpieczeństwa

Na stanowisku obowiązuje przestrzeganie zasad etyki zawodowej i zachowanie tajemnicy służbowej oraz egzekwowanie Kodeksu Etyki wśród podległych pracowników.

Wymagania i kompetencje

Kompetencje zarządcze

Stanowisko wymaga umiejętności:

planowania strategicznego i operacyjnego,
zarządzania budżetem i zasobami finansowymi,
nadzoru nad rozwojem infrastruktury,
podejmowania decyzji w warunkach niepewności.

Kompetencje personalne

W tym obszarze istotne są m.in.:

zdolności przywódcze i naturalny autorytet,
umiejętność motywowania zespołu,
komunikatywność i umiejętność publicznego reprezentowania placówki,
odporność na stres i gotowość do ponoszenia odpowiedzialności,
orientacja na ludzi i wspieranie ich rozwoju.

Wiedza merytoryczna

Niezbędna jest także wiedza obejmująca:

biologię i etologię zwierząt,
wymogi opieki nad zwierzętami,
prawo ochrony zwierząt i przyrody,
międzynarodowe standardy zarządzania ogrodami zoologicznymi.

Cechy osobowościowe

Praca na tym stanowisku wymaga:

dyspozycyjności – zwierzęta wymagają opieki przez siedem dni w tygodniu, również w weekendy i święta,
zaangażowania i pasji do ochrony przyrody,
odpowiedzialności za życie i dobro zwierząt,
zdolności do współpracy z różnymi instytucjami i środowiskami.

Gdzie można pracować – potencjalni pracodawcy

Stanowisko kierownika ogrodu zoologicznego dostępne jest w następujących typach organizacji:

Ogrodach zoologicznych – instytucjach publicznych i prywatnych różnej wielkości;
Parkach tematycznych – obiektach o profilu zoologicznym z funkcjami edukacyjnymi i rozrywkowymi;
Rezerwatach przyrody – jednostkach z rozbudowaną funkcją edukacyjną i opiekuńczą;
Instytucjach ochrony przyrody – organizacjach zarządzających zbiorami zwierząt lub programami ochronnymi;
Ośrodkach rehabilitacji zwierząt – placówkach zajmujących się leczeniem i readaptacją zwierząt;
Ogrodach botaniczno-zoologicznych – jednostkach łączących kolekcje roślinne i zwierzęce.

Przykłady polskich ogrodów zoologicznych, gdzie można pracować na tym stanowisku:

Śląski Ogród Zoologiczny (Chorzów),
Gdański Ogród Zoologiczny,
Poznańskie Zoo,
Zoo Lublin,
Warszawskie Zoo.

Ścieżka kariery i rozwoju

Przygotowanie do stanowiska

Typowa ścieżka kariery obejmuje następujące etapy:

Edukacja formalna – studia na kierunkach związanych z biologią, ochroną przyrody lub zarządzaniem;
Praktyka zawodowa – praca w ogrodzie zoologicznym na stanowiskach niższego szczebla, m.in. na stanowiskach:
- opiekun zwierząt,
- kierownik sekcji,
- specjalista ds. dobrostanu zwierząt.
Pogłębianie kompetencji zarządczych – szkolenia z zakresu zarządzania, HR i finansów;
Stanowisko kierownika – objęcie roli kierownika ogrodu zoologicznego.

Możliwości rozwoju

Najczęstsze kierunki rozwoju obejmują:

Kierunek specjalizacyjny – pogłębianie wiedzy w konkretnych dziedzinach (np. hodowla gatunków zagrożonych, edukacja);
Ścieżkę naukową – prowadzenie badań, współautorstwo publikacji i projektów;
Wymiar międzynarodowy – współpracę z organizacjami i stowarzyszeniami ds. ochrony przyrody;
Mentoring – przekazywanie doświadczeń młodszym pracownikom i wolontariuszom;
Stanowiska w organach zarządczych – udział w radach nadzorczych i komisjach branżowych.

Wyzwania i specyfika zawodu

Aspekty trudne

Do największych wyzwań należą:

całoroczna dyspozycyjność – zwierzęta wymagają opieki każdego dnia, niezależnie od pory roku czy dnia tygodnia;
wysoka odpowiedzialność – podejmowane decyzje dotyczą życia i dobrostanu wielu istot żywych;
złożoność regulacji prawnych – konieczność stałego śledzenia zmian w prawie ochrony zwierząt i przyrody;
presja finansowa – zarządzanie ograniczonymi budżetami w zmiennym otoczeniu ekonomicznym;
konflikty interesów – równoważenie celów edukacyjnych, naukowych, ochronnych i finansowych.

Aspekty satysfakcjonujące

Praca na stanowisku kierowniczym w zoo daje m.in.:

bezpośredni wpływ na dobro zwierząt i ochronę gatunków zagrożonych,
współpracę w interdyscyplinarnym zespole specjalistów,
możliwość edukowania społeczeństwa w zakresie ochrony przyrody,
udział w projektach badawczych i konserwatorskich,
prowadzenie instytucji o istotnym znaczeniu społecznym.

Wymagania formalne

Typ zatrudnienia to zazwyczaj stanowisko kierownicze w instytucji publicznej lub prywatnej. Wymogami mogą być:

wykształcenie wyższe,
doświadczenie zawodowe w zarządzaniu lub ochronie przyrody,
certyfikaty lub szkolenia z zakresu bezpieczeństwa pracy,
prawo jazdy (w zależności od obowiązków),
biegła znajomość języka angielskiego (zwłaszcza przy współpracy międzynarodowej).

Trendy i perspektywy zawodu

Znaczenie roli kierownika zoo rośnie w kontekście:

globalnych inicjatyw ochrony przyrody – większego udziału ogrodów w programach ratowania gatunków zagrożonych;
edukacji o zmianach klimatycznych – rozwoju zoo jako nowoczesnych platform edukacyjnych;
badań naukowych – zacieśniania współpracy z uniwersytetami w obszarze biologii zachowania i genetyki populacji;
turystyki edukacyjnej – wzrostu zainteresowania ekoturystyką i edukacją przyrodniczą.

Zobacz też: