Kod zawodu ZUS i kody PKD dla juhasa
Kod zawodu ZUS dla juhasa to 612108, klasyfikowany w grupie „Hodowcy wyspecjalizowanej produkcji zwierzęcej”. Pasujące kody PKD obejmują działalność związaną z chowem i hodowlą zwierząt gospodarskich.
Aby ułatwić dobór odpowiedniego wpisu w CEIDG, poniżej znajduje się zestawienie najczęściej stosowanych kodów PKD w pracy juhasa:
| Kod PKD | Opis |
|---|---|
| 01.62.Z | Działalność usługowa wspomagająca chów i hodowlę zwierząt gospodarskich |
| 01.41.Z | Chów i hodowla bydła mlecznego |
| 01.42.Z | Chów i hodowla pozostałego bydła i bawołów |
| 01.43.Z | Chów i hodowla koni i pozostałych zwierząt koniowatych |
| 01.44.Z | Chów i hodowla wielbłądów i zwierząt wielbłądowatych |
| 01.46.Z | Chów i hodowla świń |
| 01.47.Z | Chów i hodowla drobiu |
| 01.11.Z | Uprawa zbóż, roślin strączkowych i oleistych na nasiona (z wyłączeniem ryżu) |
| 01.19.Z | Pozostałe uprawy rolne inne niż wieloletnie |
| 01.63.Z | Działalność usługowa następująca po zbiorach |
Czym zajmuje się juhas?
Juhas to tradycyjny zawód o charakterze usługowo-produkcyjnym, skupiony na hodowli zwierząt gospodarskich, głównie wypasie kulturowym owiec w górach.
Głównym celem pracy jest prowadzenie wypasu, pozyskiwanie mleka oraz wyrób tradycyjnych serów, takich jak bundz.
Praca ma charakter sezonowy, trwający od kwietnia do października, i łączy elementy pasterstwa z ochroną środowiska naturalnego. Juhas dba o stan ekologiczny pastwisk, prowadzi wypas ekstensywny (niskointensywny, zgodny z naturą) i zna podstawowe siedliska przyrodnicze oraz gatunki roślin chronionych. Zawód kultywuje tradycję beskidzką, upowszechniając wzory postępowania wynikające z lokalnej kultury zarówno w pracy, jak i poza nią.
Nazwy zwyczajowe to owczarz lub pasterz. Zawód wpisano na listę klasyfikacji zawodów w 2010 r. dzięki programowi „Owca PLUS” Województwa Śląskiego, co umożliwia bacom i juhasom korzystanie ze świadczeń KRUS lub ZUS.
Obowiązki juhasa
Juhas wykonuje szeroki zakres zadań, łączących opiekę nad zwierzętami, produkcję i zarządzanie terenem wypasu. Kluczowe obowiązki to:
- przygotowywanie terenu wypasu i ustawianie koszorów (ogrodzeń),
- poznawanie i nadzorowanie zwierząt powierzonych na wypas,
- prowadzenie wypasu oraz ochrona zwierząt przed drapieżnikami,
- przystosowywanie psów pasterskich do pracy,
- dojenie oraz wykonywanie drobnych zabiegów sanitarnych na zwierzętach,
- wyrabianie serów: klaganie mleka, formowanie bundzu, wyciskanie masy serowej,
- prowadzenie dokumentacji procesu technologicznego,
- organizowanie pracy i stanowiska zgodnie z zasadami BHP, ochrony ppoż., ochrony środowiska, ergonomii oraz dobrostanu zwierząt.
Juhas musi przestrzegać zasad organizacji wypasu, w tym dojenia i wyrobu serów, oraz chronić bioróżnorodność hal górskich.
Wymagania i kwalifikacje
Aby zostać juhasem, nie jest potrzebne wyższe wykształcenie – wystarczy wykształcenie zasadnicze zawodowe w zawodach związanych z uprawą roli i hodowlą zwierząt. Zawód zdobywa się głównie poprzez przyuczenie na stanowisku pracy i gromadzenie doświadczenia. Pracodawcy preferują osoby z co najmniej dwuletnim stażem przy hodowli owiec.
Najważniejsze wymagania i formy rozwoju kwalifikacji to:
- wykształcenie – profil rolniczy lub hodowlany na poziomie szkoły branżowej I stopnia;
- doświadczenie – praktyka sezonowa przy stadach, znajomość pracy w terenie górskim i z psami pasterskimi;
- szkolenia i kursy – gospodarka szałaśnicza, pozyskiwanie i przerób mleka owczego, wyrób serów, ochrona parków i rezerwatów, rozpoznawanie roślin chronionych, tradycja wypasu w Beskidach, podstawy agroturystyki oraz higiena zwierząt;
- certyfikacja – egzaminy branżowe i zaświadczenia wydawane przez stowarzyszenia, Izby Rzemieślnicze i Powiatowe Zespoły Doradztwa Rolniczego.
Przykładowo, w 2009 r. kurs w Katowicach ukończyło 21 osób z Beskidów i Jury Krakowsko-Częstochowskiej, z dofinansowaniem z programu „Owca PLUS”.
Ścieżka kariery i rozwój zawodowy
Poniżej przedstawiono typowy przebieg rozwoju w tym zawodzie:
- wejście do zawodu – start od pracy przy hodowli owiec, przyuczenie i zdobywanie doświadczenia sezonowego; po ok. dwuletnim stażu możliwość ubiegania się o kursy kwalifikacyjne;
- rozwój – udział w szkoleniach branżowych pozwala na certyfikację i awans, np. na stanowisko bacy (kod 613001); możliwe kierunki to agroturystyka, prowadzenie zagród edukacyjnych czy specjalizacja w ochronie środowiska;
- perspektywy – zawód ma charakter tradycyjny i niszowy, jednak wpis na listę ZUS zwiększa dostęp do świadczeń i stabilności; stałe doskonalenie obejmuje kursy z BHP, dobrostanu zwierząt i ekologii.
Gdzie pracować jako juhas – firmy i branże
Juhas pracuje głównie w sektorze rolniczym (Sekcja A PKD: Rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo), w małych gospodarstwach rodzinnych, spółdzielniach pasterskich lub firmach hodowlanych w regionach górskich, takich jak Beskidy, Jura Krakowsko-Częstochowska czy inne obszary z tradycją wypasu owiec.
Najczęstsze kierunki współpracy i miejsca zatrudnienia to:
- Branże – hodowla zwierząt gospodarskich (owca, bydło, konie, świnie, drób), usługi wspomagające chów (np. wypas kulturowy), przetwórstwo mleka i serów, uprawy rolne wspomagające pastwiska;
- Firmy – gospodarstwa rolne, bacówki, parki krajobrazowe, organizacje ekologiczne i agroturystyka, a także firmy z kodami PKD 01.41.Z–01.47.Z oraz 01.62.Z;
- Lokalizacje – głównie góry Polski południowej, gdzie wypas kulturowy chroni bioróżnorodność.
