Grzyboznawca – kod zawodu ZUS, PKD, obowiązki

Kod zawodu ZUS – 751501

Właściwe kody PKD – PKD 02.30.Z – pozyskiwanie dziko rosnących produktów leśnych, z wyłączeniem drewna, PKD 01.70.Z – łowiectwo i pozyskiwanie zwierząt łownych, włączając działalność usługową.

Czym zajmuje się grzyboznawca?

Grzyboznawca to specjalista odpowiedzialny za ocenę bezpieczeństwa grzybów przeznaczonych do sprzedaży i przetwórstwa. Dokonuje oceny zarówno grzybów świeżych rosnących w warunkach naturalnych, jak i grzybów suszonych – w celu dopuszczenia lub niedopuszczenia ich do obrotu oraz produkcji przetworów i środków spożywczych zawierających grzyby.

Po wnikliwym sprawdzeniu grzyboznawca ocenia, czy grzyby są zdrowe i jadalne, a następnie wystawia atest potwierdzający, że można je bezpiecznie spożywać.

Główne obowiązki zawodowe

Grzyboznawca odpowiada za wykonywanie następujących zadań związanych z oceną surowca grzybowego i bezpieczeństwem konsumentów:

Ocena grzybów świeżych

W ramach oceny grzybów świeżych specjalista sprawdza m.in.:

• gatunek grzybów i zgodność gatunkową,
• stopień rozdrobnienia,
• występowanie zapleśnienia,
• ślady zaczerwienia oraz obecność szkodników,
• zanieczyszczenia organiczne i mineralne,
• spełnianie wymagań określonych w aktach prawnych.

Ocena grzybów suszonych

W ocenie partii suszu grzybowego grzyboznawca weryfikuje w szczególności:

• gatunek grzybów i zgodność gatunkową,
• występowanie zapleśnienia,
• ślady zaczerwienia oraz obecność szkodników,
• stopień zawilgocenia,
• spełnianie wymagań określonych w aktach prawnych.

Dokumentacja i oznakowanie

Sprawdza prawidłowość oznakowania opakowań jednostkowych grzybów suszonych przeznaczonych do sprzedaży konsumentowi finalnemu.

Wystawia atest na grzyby świeże lub suszone w przypadku ich pozytywnej oceny.

Zadania dodatkowe

Udziela informacji grzybiarzom i pomaga w ocenie ich zbiorów w celu wyeliminowania grzybów trujących lub niejadalnych.

Grzyboznawca analizuje także jakość produktów – m.in. stopień rozdrobnienia, obecność śladów pleśni, zanieczyszczeń i szkodników.

Wymagania edukacyjne i kwalifikacyjne

Aby uzyskać uprawnienia grzyboznawcy, osoba musi spełnić następujące warunki:

1. Być pełnoletnia
2. Posiadać co najmniej wykształcenie średnie lub średnie branżowe
3. Ukończyć kurs specjalistyczny dla kandydatów na grzyboznawców
4. Zdać egzamin przed komisją egzaminacyjną powołaną przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego działającego z upoważnienia Głównego Inspektora Sanitarnego

Wymagana jest zarówno wiedza teoretyczna, jak i praktyczna, potwierdzona zdanym egzaminem. Samo doświadczenie i znajomość gatunków jadalnych, niejadalnych i trujących nie wystarczają.

Kompetencje i umiejętności zawodowe

Grzyboznawca musi posiadać solidną, specjalistyczną wiedzę obejmującą poniższe obszary:

• budowę grzybów kapeluszowych – podstawowe cechy morfologiczne i warunki wzrostu;
• identyfikację gatunków – rozróżnianie grzybów jadalnych, niejadalnych i trujących;
• techniki zbioru grzybów – metody zapewniające niezniszczenie grzybni i zachowanie jakości surowca;
• rozpoznawanie zarodników – analiza mikroskopowa świeżych grzybów;
• identyfikację grzybów uprawianych – m.in. pieczarki, boczniaki;
• wiedzę o przetwórstwie – półprodukty i gotowe produkty: grzyby solone, blanszowane, marynowane, sterylizowane, suszone;
• dodatki do przetworów – substancje dodatkowe poprawiające smak i trwałość;
• działanie toksyn – wpływ toksyn poszczególnych gatunków na organizm człowieka;
• najczęstsze przyczyny zatruć – profilaktyka i reagowanie;
• nadzór sanitarny – zasady kontroli sprzedaży na targowiskach i w zakładach żywienia zbiorowego;
• wiedzę o przepisach – które gatunki można wprowadzać do obrotu, a które – nawet jeśli są jadalne – powinny pozostać w lesie.

Szkolenie i ścieżka kwalifikacyjna

Kurs specjalistyczny dla kandydatów na grzyboznawców łączy część teoretyczną z praktyczną. Przygotowuje do rozpoznawania gatunków oraz przekazuje aktualne regulacje prawne dotyczące handlu grzybami.

Osoba, która ukończy wszystkie wymagane szkolenia i zda egzamin, otrzymuje certyfikat potwierdzający uprawnienia.

Gdzie pracuje grzyboznawca?

Zakłady przetwórcze zajmujące się przerobem grzybów są zobowiązane zatrudniać grzyboznawcę.

Poza tym specjaliści znajdują zatrudnienie w wielu miejscach związanych z obrotem i kontrolą jakości grzybów:

• punkty skupu grzybów,
• targowiska i placówki handlu detalicznego,
• zakłady żywienia zbiorowego,
• inspektoraty sanitarne,
• laboratoria kontroli jakości.

Grzyboznawca może również prowadzić własną działalność, udzielając porad grzybiarzom.

Różnica między grzyboznawcą a klasyfikatorem grzybów

Poniższa tabela zestawia kluczowe różnice w uprawnieniach i wymaganiach edukacyjnych:

Perspektywy zawodowe i rozwojowe

Handel grzybami jest ściśle regulowany, a atesty dopuszczające grzyby do sprzedaży mogą wystawiać wyłącznie grzyboznawcy i klasyfikatorzy grzybów. Wraz ze wzrostem znaczenia bezpieczeństwa żywności rośnie zapotrzebowanie na rzetelnych specjalistów.

W ramach rozwoju zawodowego grzyboznawca może pogłębiać wiedzę w obszarach takich jak:

• bezpieczeństwo żywności,
• regulacje prawne dotyczące obrotu grzybami,
• certyfikacja produktów,
• nadzór sanitarny.