Górnik odkrywkowej eksploatacji złóż – kod zawodu ZUS, PKD, obowiązki

Profil zawodu i kody klasyfikacyjne

Kod zawodu ZUS: 811102. Górnik odkrywkowej eksploatacji złóż to specjalista odpowiedzialny za prace w kopalniach odkrywkowych, gdzie usuwa nadkład, aby dotrzeć do złóż kopalin. Zawód wymaga precyzji, znajomości sprzętu ciężkiego i bezwzględnego przestrzegania rygorystycznych norm bezpieczeństwa w trudnych warunkach zewnętrznych.

Powiązane kody PKD

Poniżej zestawienie najczęściej spotykanych kodów PKD dla tego zawodu:

Czym zajmuje się górnik odkrywkowej eksploatacji złóż?

Głównym zadaniem jest eksploatacja złóż metodą odkrywkową, co obejmuje udostępnianie, urabianie i wydobywanie surowców z powierzchni ziemi bez podziemnych wyrobisk. Poniżej najważniejsze prace wykonywane na stanowisku:

• zabezpieczenie skarp na poziomach eksploatacyjnych oraz nadkładu odkrywki,
• usuwanie nawisów skalnych, urabianie głazów narzutowych i wtrąceń skalnych,
• zabezpieczanie wyrobisk przed wdarciem wody,
• obsługa sprzętu wiertniczego, materiałów wybuchowych, sprzętu strzałowego oraz narzędzi ręcznych (kilof, łopata, łom), jak również stosowanie lin i pasów bezpieczeństwa.

Dodatkowe zadania obejmują transport urobku, zwałowanie nadkładu, składowanie kopaliny, przeróbkę mechaniczną, odwadnianie wyrobisk i zwałowisk, rekultywację terenów pogórniczych oraz ochronę środowiska. W pracy wykorzystuje się maszyny do robót ziemnych, koparki wielonaczyniowe, ładowarki i wozidła technologiczne.

Przykładowo, w systemie zabierkowym nadkład urabiany jest ładowarką i transportowany na zwałowisko zewnętrzne, przy wydobyciu ok. 800 000 m³ kruszywa rocznie na dwie zmiany po 8 godzin.

Obowiązki zawodowe

Obowiązki dzielą się na zadania praktyczne i monitorujące. Do kluczowych należą:

• przygotowywanie terenu pod roboty górnicze, w tym klasyfikacja systemów eksploatacji odkrywkowej (np. leje górnicze),
• udostępnianie i urabianie złoża oraz interpretacja schematów wyrobisk i układów technologicznych,
• dobór maszyn i narzędzi do odwadniania górotworu, udostępniania, wydobywania i transportu urobku,
• wykonywanie robót z użyciem maszyn górniczych, robót strzałowych lub pod lustrem wody,
• zwałowanie, składowanie kopaliny i rekultywacja terenów,
• monitorowanie realizacji planu pracy, analiza dokumentacji mierniczo-geologicznej oraz działania z zakresu ochrony środowiska.

Pracownik musi znać i stosować zasady BHP, ochrony przeciwpożarowej oraz ergonomii na każdym etapie prac.

Wymagania i kwalifikacje

Aby pracować w zawodzie, potrzebne są kwalifikacje GIW.03 – Eksploatacja złóż metodą odkrywkową (wcześniej MG.10/M.10). Uzyskuje się je po zdaniu egzaminu OKE w formie pisemnej i praktycznej, potwierdzonego świadectwem lub dyplomem.

Egzamin sprawdza następujące umiejętności:

• rozróżnianie systemów eksploatacji i dobór metod do warunków złożowych,
• przygotowanie terenu i organizację bezpiecznego frontu robót,
• obsługę i nadzór nad sprzętem górniczym oraz urządzeniami odwadniającymi,
• interpretację schematów technologicznych i dokumentacji technicznej.

Zdawalność w 2019 r. wynosiła ok. 50–85% w zależności od sesji i formy (absolwenci, eksterni, kursanci).

Wymagana jest zdolność do pracy fizycznej w warunkach zewnętrznych, odporność na zmienne warunki pogodowe i gotowość do pracy zmianowej. Konieczne są badania lekarskie górnicze oraz przeszkolenie z zakresu bezpieczeństwa.

Kwalifikacyjny Kurs Zawodowy (KKZ) online kończy się zaświadczeniem MEN, które umożliwia podjęcie pracy w zawodzie.

Ścieżka kariery i rozwój zawodowy

Zawód otwiera drzwi do pracy w kopalniach odkrywkowych. Typowa ścieżka wygląda następująco:

• Początek kariery – po kursie lub szkole branżowej; stanowiska: operator maszyn, pomocnik górnika;
• Poziom średni – górnik z kwalifikacjami GIW.03, samodzielna obsługa sprzętu i odpowiedzialność za odcinek robót;
• Poziom zaawansowany – brygadzista, nadsztygar, specjalista ds. rekultywacji lub bezpieczeństwa;
• Dalszy rozwój – kursy na szefa zmianowego, studia górnicze (np. AGH), specjalizacje w automatyzacji i telemetrii maszyn.

Możliwe jest także przekwalifikowanie na operatora sprzętu ciężkiego poza górnictwem.

Gdzie pracować – firmy i branże

Zawód jest poszukiwany w sektorze wydobywczym, szczególnie w kopalniach węgla brunatnego, kruszyw, rud metali i minerałów. Przykładowe miejsca pracy i profil działalności prezentują poniższe zestawienia:

Perspektywy zatrudnienia są w Polsce stabilne dzięki zasobom surowcowym, choć zależą od koniunktury energetycznej i polityki ekologicznej.

Zawód łączy tradycję z nowoczesnością i oferuje stabilność w kluczowej gałęzi gospodarki.