Gięciarz drewna – kod zawodu ZUS, PKD, obowiązki

Kod zawodu ZUS dla gięciarza drewna to 752202. Pasujące kody PKD to: 16.21.Z, 16.24.Z oraz 46.73.Z.

Pełne zestawienie kodów wraz z opisem znajdziesz w poniższej tabeli:

Gięciarz drewna to specjalista zajmujący się plastyczną obróbką drewna poprzez gięcie elementów w różnych płaszczyznach – ręcznie lub z użyciem giętarek, przy zróżnicowanych promieniach krzywizny.

Powstające elementy trafiają przede wszystkim do meblarstwa i wyrobów z drewna. Najczęściej spotkasz je w:

• nogach mebli,
• oparciach i stawkach oparciowych krzeseł,
• obręczach i łukach o zmiennym promieniu,
• elementach kołodziejskich.

Czym zajmuje się gięciarz drewna?

Specjalista przygotowuje i wykonuje krzywoliniowe kształty, kluczowe m.in. w produkcji mebli giętych, opakowań oraz galanterii drzewnej. Proces obejmuje hydrotermiczną obróbkę (np. parowanie do wilgotności 25–30%), dobór materiału pod kątem uplastycznienia i gięcie na giętarkach lub w warsztacie giętarskim.

W praktyce stosuje się następujące techniki gięcia:

• gięcie swobodne – z dopuszczalnym wydłużaniem włókien elementu i kontrolą odkształceń;
• gięcie ograniczone – z użyciem taśm stalowych ograniczających rozciąganie i pęknięcia na zewnętrznej stronie łuku;
• gięcie z prasowaniem lub klejeniem – łączenie operacji w celu utrwalenia kształtu i poprawy stabilności wymiarowej.

Drewno po gięciu musi ściśle przylegać do form/wzorników i schnąć w nich do uzyskania trwałości kształtu. Przykłady: gięcie nóżek tylnych foteli, obręczy o zmiennym promieniu czy elementów krzeseł wiedeńskich.

Obowiązki gięciarza drewna

Główne zadania na stanowisku gięciarza obejmują:

• sprawdzanie stopnia uplastycznienia drewna i dobieranie materiału do rodzaju gięcia (gatunek, struktura, wady),
• przygotowywanie giętarek: zakładanie taśm, mocowanie form/wzorników, kontrola stanu urządzeń,
• wykonywanie gięcia w jednej lub wielu płaszczyznach, o małym lub dużym promieniu, ręcznie lub maszynowo (szybkość gięcia zwykle 35–80°/s; dla buku przy grubości 40 mm: ok. 34–56°/s),
• klamrowanie elementów po gięciu, weryfikacja trwałości wygięcia oraz ocena jakości (przyleganie do wzornika),
• kontrolę procesu: wilgotność drewna, czas parzenia oraz obróbkę wykończeniową elementów (ręcznie/maszynowo),
• rozbrajanie form po wysuszeniu, ręczną obróbkę krawędzi i finalne suszenie elementów.

Niezbędna jest znajomość hydrotermicznej obróbki, właściwości i wad gatunków drewna oraz zasad BHP przy pracy z giętarkami.

Wymagania i kwalifikacje

Aby podjąć pracę jako gięciarz drewna, przydają się umiejętności zdobywane w zawodach drzewnych (np. kategorie 2–4 w taryfikatorach kwalifikacyjnych). Kandydat powinien potrafić:

• rozpoznawać stopień uplastycznienia drewna do gięcia prostego (duże promienie) i złożonego (małe promienie),
• oceniać przydatność materiałów, dobierać formy oraz prowadzić gięcie zgodnie z instrukcją technologiczną,
• rozróżniać gatunki, wady i strukturę drewna oraz obsługiwać giętarki skrzydełkowe i warsztaty giętarskie.

Preferowane jest wykształcenie zawodowe (np. technik technologii drewna lub kursy stolarskie z modułem plastycznej obróbki drewna: 742.Z4.03). Wymagane są doświadczenie w obróbce drewna, znajomość ergonomii pracy i zasad BHP (ryzyko: urazy mechaniczne, wysoka temperatura). Certyfikaty oceny ryzyka zawodowego (ORZ 752202) są mile widziane.

Ścieżka kariery i rozwój zawodowy

Najczęstsze etapy rozwoju w zawodzie przedstawiają się następująco:

• pomocnik gięciarza – proste gięcia pod nadzorem, zwykle kategoria 2 wg taryfikatora;
• gięciarz samodzielny – realizacja złożonych elementów (w tym gięcia w obwodzie zamkniętym), kategoria 4;
• brygadzista/technolog/operator – nadzór nad procesem, planowanie produkcji, BHP, obsługa specjalistycznych maszyn i systemów CNC.

Rozwój kompetencji wspierają kursy w centrach kształcenia, praktyki w firmach drzewnych oraz szkolenia z automatyzacji giętarek (w tym gięcie z klejeniem i sterowanie CNC).

Gdzie pracować? Firmy i branże

Gięciarz drewna znajduje zatrudnienie w następujących sektorach:

• Przemysł meblarski – produkcja krzeseł giętych (np. wiedeńskich) i mebli z elementami krzywoliniowymi;
• Produkcja forniru i płyt (PKD 16.21.Z) – elementy gięte do zaawansowanych wyrobów drzewnych;
• Opakowania drewniane (PKD 16.24.Z) – m.in. beczki i obręcze;
• Hurtownie drewna i materiały budowlane (PKD 46.73.Z) – doradztwo i realizacja niestandardowych gięć;
• Inne branże – galanteria drzewna, sprzęt sportowy, kołodziejstwo.

Praca odbywa się głównie w halach produkcyjnych i warsztatach giętarskich, z największym zapotrzebowaniem w regionach o silnym przemyśle drzewnym (np. Mazury, Podhale).

Ryzyka zawodowe i bezpieczeństwo

Zawód wiąże się z ryzykiem urazów, wysoką temperaturą, pyłem i hałasem, dlatego rygorystyczne przestrzeganie BHP jest kluczowe. Do najczęstszych zagrożeń należą:

• urazy mechaniczne od elementów ruchomych giętarek,
• oparzenia parą wodną podczas parowania i gięcia,
• narażenie na pył drzewny i związane z nim dolegliwości,
• hałas na stanowiskach obróbczych.

Wymagana jest systematyczna ocena ryzyka (np. zgodnie z PN-N-18002), skuteczna wentylacja, dobór środków ochrony indywidualnej i przestrzeganie ergonomii pracy.