Kod zawodu ZUS dla garbarza skór: 753501. Pasujące kody PKD to przede wszystkim 15.11.Z – wyprawa skór, garbowanie; wyprawa i barwienie skór futerkowych.
Garbarz skór przetwarza surowe skóry zwierzęce w trwały, odporny na warunki atmosferyczne materiał. Zawód łączy wiedzę chemiczną i technologiczną z umiejętnościami manualnymi, a praca odbywa się w garbarniach lub warsztatach renowacyjnych.
Czym zajmuje się garbarz skór?
Zakres zadań obejmuje trzy główne etapy procesu wyprawiania skór:
- przygotowanie surowca – oczyszczanie z resztek tkanki, okrawanie, sortowanie oraz wstępna konserwacja, aby zapewnić jednolitość partii;
- obróbka chemiczna – prowadzenie kąpieli roboczych i procesów, takich jak rozmaczanie, wapnienie, odwapnianie, wytrawianie, piklowanie oraz garbowanie mineralne, roślinne lub kombinowane;
- obróbka mechaniczna – wygładzanie, szlifowanie, prasowanie i trocinowanie w celu uzyskania pożądanych właściwości i wykończenia powierzchni.
Dzięki tym operacjom gotowa skóra trafia do produkcji obuwia, galanterii, odzieży oraz tapicerki meblowej i samochodowej.
Obowiązki i zadania zawodowe
W codziennej pracy garbarz realizuje następujące, kluczowe zadania:
- Przygotowywanie surowca – rozpoznawanie surowców skórzanych, ocena przydatności asortymentowej, dobieranie skór surowych i półproduktów do partii produkcyjnych, konserwacja i magazynowanie z użyciem urządzeń;
- Obróbka chemiczna i garbowanie – sporządzanie roztworów chemicznych, kąpieli roboczych i zestawów wykańczalniczych; prowadzenie procesów rozmaczania, wapnienia, odwapniania, wytrawiania, piklowania i garbowania; obsługa reaktorów i urządzeń;
- Wykańczanie skór – nakładanie powłok kryjących, malowanie agregatami, prasowanie, natłuszczanie; uszlachetnianie tkanki skórnej i okrywy włosowej (np. czesanie, strzyżenie skór futerkowych); obróbka mechaniczna: szlifowanie, trocinowanie, wygładzanie;
- Renowacja wyrobów – identyfikacja rodzajów skór, ocena wad, dobieranie metod czyszczenia i odnawiania, sporządzanie kosztorysów renowacji wyrobów ze skór licowych i futerkowych;
- Obsługa maszyn i dokumentacja – praca z dokumentacją techniczną i instrukcjami, sporządzanie szkiców i rysunków technicznych, tworzenie schematów oraz korzystanie z programów wspomagających procesy;
- Magazynowanie i konserwacja – przygotowywanie stanowisk magazynowych, kontrola parametrów przechowywania wyrobów gotowych, zgłaszanie awarii maszyn;
- Bezpieczeństwo i środowisko – przestrzeganie zasad BHP i PPOŻ oraz ochrony środowiska, a także regularne czyszczenie i konserwacja maszyn i urządzeń.
Garbarz może prowadzić działalność gospodarczą w zakresie garbowania, konserwacji i renowacji skór.
Wymagania i predyspozycje
Aby zostać garbarzem, wymagane jest wykształcenie branżowe I stopnia lub technikum, zakończone egzaminem potwierdzającym kwalifikacje w zawodzie (symbol 753501). Absolwent powinien umieć rozpoznawać wady skór, obsługiwać agregaty i reaktory, prowadzić procesy chemiczne oraz oceniać jakość wyrobów.
Kluczowe predyspozycje
W zawodzie szczególnie cenione są następujące cechy i umiejętności:
- precyzja manualna – sprawne i dokładne wykonywanie czynności przy maszynach oraz podczas pracy z chemikaliami;
- wiedza chemiczna i technologiczna – rozumienie reakcji, receptur i parametrów procesowych;
- uwaga na szczegóły – trafna ocena wad, właściwe sortowanie i dobór skóry do partii;
- odporność na warunki pracy – akceptacja wilgotnego środowiska, hałasu i zapachów oraz pracy zmianowej.
Wymagany jest brak przeciwwskazań zdrowotnych do pracy z chemikaliami i w wilgotnym środowisku.
Warunki pracy i zagrożenia
Garbarz pracuje w zakładach garbarskich wyposażonych w beczki, agregaty malownicze, prasy i reaktory, a także korzysta z garbników, wapna i barwników.
Środowisko pracy wiąże się z ryzykiem podrażnień skóry i dróg oddechowych, a także oparzeń chemicznych. Charakterystyka stanowiska obejmuje wilgoć, hałas i intensywne zapachy, dlatego konieczne są środki ochrony indywidualnej oraz ścisłe przestrzeganie norm środowiskowych.
Branże i miejsca zatrudnienia
Specjaliści znajdują pracę przede wszystkim w następujących miejscach:
- garbarniach i zakładach wyprawiania skór (kod PKD 15.11.Z),
- firmach produkujących obuwie, galanterię i odzież skórzaną,
- pracowniach renowacji i konserwacji wyrobów skórzanych,
- dużych przedsiębiorstwach z tapicerką meblową lub samochodową,
- własnych warsztatach w ramach działalności gospodarczej.
Zapotrzebowanie utrzymuje się w przemyśle skórzanym, choć branża kurczy się na rzecz materiałów syntetycznych.
Ścieżka kariery i rozwój zawodowy
Początek kariery
Start obejmuje naukę w szkole branżowej I stopnia (2–3 lata), praktyki w garbarni oraz egzamin zawodowy.
Rozwój
Możliwe kierunki rozwoju po zdobyciu podstawowego doświadczenia:
- specjalizacja – np. garbarz skór bez włosia, w tym dodatkowe procesy jak dwojenie i uszlachetnianie;
- awans – brygadzista, technolog garbarski, kierownik produkcji;
- kwalifikacje dodatkowe – kursy BHP, chemii garbarskiej, szkolenia z oprogramowania do dokumentacji technicznej (CAD);
- biznes – założenie firmy renowacyjnej lub niewielkiej garbarni.
Perspektywy rozwoju zależą m.in. od innowacji ekologicznych (np. garbowanie bezchromowe) oraz eksportu skór.
Zobacz też:
Galwanizer, Garbarz skór bez włosa, Garderobiana, Garmażer, Garncarz, Gemmolog, Genetyk, Geofizyk, Geograf, Geolog, Gięciarz drewna, Giloszer poligraficzny, Giloszer szkła, Glazurnik, Gleboznawca, Główny księgowy, Główny menedżer bezpieczeństwa informacji (Chief information security officer), Główny technolog, Goniec, Gorseciarka, Gospodarz domu, Gospodyni, Górnik eksploatacji otworowej, Górnik eksploatacji podziemnej, Górnik odkrywkowej eksploatacji złóż, Górnik podziemnej eksploatacji kopalin innych niż węgiel kamienny, Grabarz, Grafik komputerowy DTP, Grafik komputerowy multimediów, Grafolog, Grawer, Grawer poligraficzny, Grawer szkła, Grzyboznawca
