Funkcjonariusz celny – kod zawodu ZUS, PKD, obowiązki

Kod zawodu ZUS dla funkcjonariusza celnego to 335101. Kod ten stosuje się w dokumentach kadrowo-ubezpieczeniowych składanych do ZUS.

PKD dotyczy rodzaju działalności gospodarczej, a nie stanowiska w służbie. Poniższe kody PKD wskazują branże, z którymi funkcjonariusze najczęściej mają styczność podczas kontroli obrotu towarowego na granicach i w portach:

Funkcjonariusz celny (funkcjonariusz celno‑skarbowy) to członek państwowej Służby Celno‑Skarbowej w strukturach Krajowej Administracji Skarbowej.

Sprawuje dozór celny, kontroluje obrót towarowy z zagranicą, wymierza i pobiera należności celne, a także dopuszcza towary do obrotu na polskim obszarze celnym lub do wywozu. Działa również w obszarze ścigania przestępstw i wykroczeń skarbowych zgodnie z ustawą karną skarbową.

Czym się zajmuje funkcjonariusz celny?

Nadzoruje przepływ towarów i osób przez granice, zapobiega przemytowi i naruszeniom przepisów, w tym środowiskowych oraz dotyczących towarów strategicznych.

Pracuje w terenie (granice, porty, lotniska, składy celne) i biurowo, wykorzystując nowoczesne systemy informatyczne oraz psy służbowe.

W odróżnieniu od agenta celnego (prywatnego specjalisty reprezentującego przedsiębiorców w formalnościach), funkcjonariusz celny działa w imieniu państwa, egzekwując prawo.

Obowiązki funkcjonariusza celnego

Zakres zadań jest szeroki i zależy od miejsca pełnienia służby. Do podstawowych czynności należą:

• dokonywanie oględzin środków przewozowych, opakowań, zamknięć celnych i dokumentów,
• przeprowadzanie rewizji towarów i środków przewozowych oraz przeszukiwanie terenów, pomieszczeń i osób,
• badanie oraz weryfikacja dokumentów dotyczących obrotu towarowego z zagranicą,
• wymierzanie i pobieranie należności celnych, akcyzy, opłaty paliwowej i innych opłat importowo‑eksportowych,
• strzeżenie towarów celnych, miejsc odpraw, pomieszczeń i środków przewozowych; nakładanie zamknięć celnych,
• legitymowanie osób z towarami wskazującymi na działalność gospodarczą, także poza terenem odprawy,
• kontrola przestrzegania przepisów celnych, nadawanie towarom przeznaczenia celnego i kierowanie ruchem celnym,
• rozpoznawanie, wykrywanie i zwalczanie przestępstw oraz wykroczeń skarbowych wraz z prewencją i ściganiem sprawców,
• współpraca z organami celnymi innych państw i organizacjami międzynarodowymi; kontrola gier hazardowych, transportu drogowego oraz nadzór nad paliwami i lekami.

W praktyce służba obejmuje odprawy podróżnych i towarów, kontrolę pojazdów oraz obejmowanie towarów procedurami celnymi.

Wymagania i jak zostać funkcjonariuszem celnym

Nabór do Służby Celno‑Skarbowej jest wieloetapowy i obejmuje weryfikację formalną, testy oraz szkolenie wstępne.

Podstawowe wymagania formalne obejmują:

• obywatelstwo polskie,
• pełną zdolność do czynności prawnych,
• niekaralność,
• pozytywne zaliczenie testów wiedzy, sprawnościowych i psychologicznych.

Preferowane jest wykształcenie średnie lub wyższe (np. prawo, ekonomia, administracja, logistyka), choć nie zawsze jest obligatoryjne.

Kluczowe kompetencje to:

• znajomość języków obcych (zwłaszcza angielskiego),
• umiejętności analityczne i skrupulatność,
• odporność na stres oraz etyka służby publicznej,
• gotowość do pracy zmianowej, także w nocy i święta.

Rekrutacja prowadzona jest poprzez ogłoszenia na stronie Krajowej Administracji Skarbowej (KAS). Po pomyślnym przejściu etapów kandydat odbywa szkolenie wstępne w centrach szkoleniowych Służby Celno‑Skarbowej, a następnie jest mianowany na stopień szeregowego lub starszego szeregowego.

Ścieżka kariery i rozwój zawodowy

Karierę rozpoczyna się na stanowiskach wykonawczych, a awans zależy od doświadczenia, wyników i ukończonych szkoleń specjalistycznych.

Przykładowa ścieżka awansu wygląda następująco:

• szeregowy funkcjonariusz odpowiedzialny za kontrole graniczne,
• starszy funkcjonariusz pełniący złożone czynności kontrolne,
• aspirant i stanowiska inspektorskie,
• funkcje kierownicze w urzędach celno‑skarbowych lub izbach administracji skarbowej.

Rozwój zapewniają kursy z prawa celnego, kryminalistyki, obsługi systemów IT i współpracy międzynarodowej; możliwe są delegacje do struktur UE (np. OLAF).

To stabilna służba mundurowa z benefitami: dodatkami za służbę, emeryturą mundurową oraz dostępem do specjalistycznego wyposażenia.

Gdzie pracować jako funkcjonariusz celny?

Funkcjonariusze celni pełnią służbę wyłącznie w strukturach państwowych – w Służbie Celno‑Skarbowej (KAS). Pracują w następujących miejscach:

• urzędach celno‑skarbowych oraz izbach administracji skarbowej,
• placówkach granicznych, portach morskich, na lotniskach i w punktach odpraw wewnętrznych,
• jednostkach specjalistycznych ds. zwalczania przestępczości skarbowej.

Miejsca pełnienia służby często mają styczność z branżami transportowymi objętymi powyższymi kodami PKD, zwłaszcza przy imporcie i eksporcie. Nie jest to zawód dostępny w sektorze prywatnym – odróżnia go to od pracy agenta celnego w firmach logistycznych czy agencjach celnych.

Zawód funkcjonariusza celnego wymaga dyscypliny, odpowiedzialności i zaangażowania, a w zamian oferuje realny wpływ na bezpieczeństwo kraju i stabilną ścieżkę rozwoju.