Kod zawodu ZUS: 814202. Pasujące kody PKD: 26.20.Z – produkcja komputerów i urządzeń peryferyjnych; 32.50.Z – produkcja urządzeń, instrumentów oraz wyrobów medycznych (włącznie z dentystycznymi).
Formowacz ortopedycznych wyrobów z tworzyw to specjalista, który na urządzeniach maszynowo‑ręcznych (półautomatach) formuje z tworzyw sztucznych wyroby ortopedyczne: protezy, leje protetyczne, elementy ortez (gorsety, kołnierze) oraz wkładki ortopedyczne. Jego zadaniem jest wykonanie indywidualnie dopasowanych elementów, które dokładnie odwzorowują anatomię pacjenta i wspierają proces leczenia.
Czym się zajmuje formowacz ortopedycznych wyrobów z tworzyw?
Zawód łączy wiedzę z inżynierii, technologii tworzyw sztucznych i podstaw medycyny ortopedycznej. Formowanie odbywa się metodami laminowania lub formowania na gorąco, z dbałością o precyzyjne dopasowanie do kształtów ciała pacjenta. Ścisła współpraca z lekarzami i technikami ortopedycznymi zapewnia wysoką funkcjonalność i bezpieczeństwo wyrobów.
Obowiązki i zadania zawodowe
Obowiązki formowacza są precyzyjne i obejmują cały proces – od przygotowania po kontrolę jakości. Kluczowe zadania obejmują:
- ocenianie przydatności tworzyw – dobór materiałów termoplastycznych i innych do formowania wyrobów ortopedycznych;
- sprawdzanie jakości narzędzi i form – kontrola form, przedform oraz urządzeń mechanicznych przed użyciem;
- opracowywanie dokumentacji technicznej – przygotowanie opisów wyrobów, elementów z tworzyw i szkiców montażowych aparatów ortopedycznych;
- uwzględnianie anatomii i fizjologii – praca z uwzględnieniem schorzeń, rodzajów amputacji i zasad korekty zniekształceń we współpracy z lekarzem;
- pobieranie miar i wykonywanie modeli – tworzenie form i modeli (np. z gipsu, drewna, pianki) odwzorowujących kształt kończyny lub fragmentu ciała;
- przygotowanie materiału i formowanie – przygotowanie tworzyw (termoplastycznych lub substratów) oraz przeprowadzenie procesu zgodnie ze specyfikacją;
- przymiarki i ostateczne dopasowanie – korekty zapewniające stabilność, komfort i funkcjonalność wyrobów;
- kontrola jakości – weryfikacja zgodności z normami i wdrażanie działań korygujących w razie odchyleń;
- czyszczenie i konserwacja – utrzymanie sprawności urządzeń i narzędzi oraz wykonywanie drobnych napraw;
- kosztorysowanie i rozliczanie zleceń – przygotowanie kosztorysów oraz prowadzenie dokumentacji wewnątrzzakładowej;
- organizacja bezpiecznego procesu pracy – przestrzeganie zasad BHP, ochrony ppoż. i środowiska.
Dodatkowe zadania na wyższych stanowiskach
Na wyższych stanowiskach pracownik może pełnić rolę brygadzisty zespołu formowaczy oraz instruktora nadzorującego sposób wykonywania czynności i wdrażanie standardów pracy.
Wymagania i predyspozycje
Aby wykonywać ten zawód, potrzebne jest wykształcenie branżowe I stopnia (np. w kierunku ortopedycznym lub technologii tworzyw sztucznych) oraz bardzo dobra sprawność manualna. Precyzja, odpowiedzialność i koncentracja bezpośrednio wpływają na komfort i bezpieczeństwo pacjenta.
Najważniejsze wymagania i predyspozycje to:
- wykształcenie branżowe I stopnia – kierunki ortopedyczne lub technologie tworzyw sztucznych;
- sprawność fizyczna – praca o charakterze średnio ciężkim, wymagająca dobrej kondycji;
- zmysły i precyzja – dobry wzrok i słuch oraz dokładność ruchów rąk i palców;
- kompetencje poznawcze – zdolności analityczne, podejmowanie decyzji i umiejętność utrzymania koncentracji;
- doświadczenie techniczne – obsługa maszyn do formowania tworzyw i narzędzi warsztatowych;
- dodatkowe atuty – wysokie zdolności manualne oraz doświadczenie przy formowaniu tworzyw.
Ścieżka kariery i rozwoju zawodowego
Wejście do zawodu najczęściej następuje po szkole branżowej I stopnia i okresie wdrożeniowym w zakładzie ortopedycznym. Kariera może prowadzić od operatora maszyn przez brygadzistę aż do projektanta sprzętu ortopedycznego lub technika ortopedy.
Przykładowa ścieżka rozwoju wygląda następująco:
- start w zawodzie – po szkole branżowej I stopnia (kierunki ortopedyczne/technologie tworzyw) i szkoleniach stanowiskowych;
- rozwój stanowiskowy – od operatora półautomatów do brygadzisty lub projektanta elementów ortotycznych;
- doskonalenie zawodowe – kursy z technologii tworzyw, BHP i podstaw ortopedii;
- awans i specjalizacja – stanowiska technika ortopedy lub specjalisty ds. produkcji medycznej; certyfikaty z oceny ryzyka (np. PN‑N‑18002) zwiększają konkurencyjność na rynku.
Miejsca pracy i perspektywy zatrudnienia
Sektor medyczny zapewnia stabilne zatrudnienie, a rosnące zapotrzebowanie na zaopatrzenie ortopedyczne sprzyja rozwojowi tego zawodu. Formowacze mają duże szanse zatrudnienia w:
- zakładach indywidualnego zaopatrzenia ortopedycznego,
- przedsiębiorstwach produkujących wyroby z tworzyw sztucznych i polimerów,
- firmach z branży medycznej i protetycznej (ortezy, protezy).
Praca jest fizyczna i wymaga dużej precyzji, zwłaszcza przy produkcji wkładek oraz elementów ortez i protez. Starzejące się społeczeństwo i postęp technologiczny dodatkowo zwiększają zapotrzebowanie na wyroby ortopedyczne najwyższej jakości.
Zobacz też:
Fajkarz, Fakturzystka, Farmaceuta, Farmaceuta – specjalista analityki farmaceutycznej, Farmaceuta – specjalista bromatologii, Farmaceuta – specjalista farmacji aptecznej, Farmaceuta – specjalista farmacji klinicznej, Farmaceuta – specjalista farmacji przemysłowej, Farmaceuta – specjalista farmacji szpitalnej, Farmaceuta – specjalista farmakologii, Farmaceuta – specjalista leku roślinnego, Farmaceuta – specjalista mikrobiologii i biotechnologii farmaceutycznej, Farmaceuta – specjalista toksykologii, Farmaceuta – specjalista zdrowia publicznego, Farmaceuta – specjalista zdrowia środowiskowego, Felczer, Filolog języka nowożytnego, Filolog klasyczny, Filolog polski, Filozof, Fizjolog, Fizjoterapeuta, Fizjoterapeuta koni, Fizyk, Fizyk medyczny, Flisak-retman, Florysta, Formierz odlewnik, Formierz wyrobów z kompozytów polimerowych, Formowacz ściernic, Formowacz wyrobów ceramicznych, Formowacz wyrobów szklanych, Fotoedytor, Fotograf, Fotograf poligraficzny, Fotograf w drukarni filmowej, Fotoreporter, Fotosista, Fototechnik, Frezer, Frezer drewna, Fryzjer, Fryzjer damski, Fryzjer męski (barber), Fryzjer zwierząt (groomer), Funkcjonariusz celny, Funkcjonariusz służb specjalnych, Funkcjonariusz Służby Celno-Skarbowej, Funkcjonariusz służby ochrony, Funkcjonariusz Służby Ochrony Państwa, Funkcjonariusz służby penitencjarnej, Funkcjonariusz straży granicznej, Funkcjonariusz straży ochrony kolei
