Formierz odlewnik (kod zawodu ZUS: 721102) to specjalista odpowiedzialny za przygotowywanie form odlewniczych, wlewanie ciekłego metalu oraz obróbkę odlewów, co jest niezbędne w produkcji metalowych komponentów dla wielu branż.
Pasujące kody PKD to m.in.:
| Kod PKD | Zakres działalności |
|---|---|
| 24.54.A | odlewnictwo miedzi i stopów miedzi |
| 25.11.Z | produkcja konstrukcji metalowych i ich części |
| 25.12.Z | produkcja metalowych elementów stolarki budowlanej |
| 25.50.Z | kucie, prasowanie, wytłaczanie i walcowanie metali; metalurgia proszków |
| 25.61.Z | obróbka metali i nakładanie powłok |
| 25.62.Z | obróbka mechaniczna elementów metalowych |
| 25.73.Z | produkcja narzędzi |
| 25.91.Z | produkcja pojemników metalowych |
| 28.41.Z | produkcja maszyn do obróbki metalu |
| 28.99.Z | produkcja pozostałych maszyn specjalnego przeznaczenia |
Czym zajmuje się formierz odlewnik?
Formierz odlewnik wykonuje formy odlewnicze – murowane, gipsowe, piaskowe lub z innych materiałów – służące do produkcji precyzyjnych elementów metalowych, takich jak części silników, korpusy maszyn czy elementy konstrukcyjne. Praca obejmuje zarówno działania samodzielne (np. formowanie w skrzynkach ręcznych, wykonywanie rdzeni), jak i zespołowe przy dużych formach wymagających suwnic czy podnośników.
Główne zadania to:
- zapoznanie się z rysunkiem technicznym, analiza projektu i zgłaszanie uwag,
- przygotowanie mas formierskich (piasek kwarcowy, glina, spoiwa) oraz surowców,
- uruchamianie i obsługa maszyn formierskich oraz wlewanie ciekłego metalu za pomocą łyżek, kadzi ręcznych lub dźwignicowych,
- wybijanie odlewów z form, oczyszczanie z masy formierskiej i rdzeniowej oraz usuwanie układów wlewowych i nadlewów – ręcznie lub mechanicznie,
- naprawa form, nakładanie powłok ochronnych, kontrola jakości oraz prowadzenie dokumentacji prac.
Dzięki tym działaniom powstają odlewy wykorzystywane w motoryzacji, maszynach przemysłowych i budownictwie.
Obowiązki formierza odlewnika
Obowiązki są precyzyjnie określone i zależą od skali produkcji:
- Przygotowanie form – zgodnie z dokumentacją techniczną, z uwzględnieniem kanałów wlewowych i nadlewów, by uniknąć defektów jak pęcherze powietrza;
- Wlewanie metalu – metodą ciśnieniową, grawitacyjną lub inną, w zależności od technologii;
- Obróbka odlewów – oczyszczanie, sortowanie, obsługa maszyn do rdzeni;
- Kontrola i utrzymanie – naprawy, zabezpieczanie form, przygotowanie maszyn;
- Dokumentacja – rejestracja procesów, raporty jakościowe.
W zmechanizowanych odlewniach wiele zadań wspomagają automaty, ale precyzja manualna pozostaje kluczowa.
Wymagania i wykształcenie
Minimalne wymaganie – wykształcenie zasadnicze zawodowe w profilu hutniczym lub pokrewnym. Polecane jest technikum odlewnicze (z maturą), gdzie uczy się organizacji procesów odlewniczych, obsługi maszyn i doboru materiałów.
Umiejętności i cechy
W zawodzie liczą się m.in.:
- dokładność i precyzja manualna,
- wyobraźnia przestrzenna do wizualizacji form z rysunków,
- cierpliwość i odporność na stres,
- wiedza o materiałach (np. dobór składników mas formierskich),
- odpowiedzialność za maszyny i bezpieczeństwo.
Brak doświadczenia można uzupełnić szkoleniami wewnętrznymi w odlewniach.
Warunki pracy
To praca fizyczna w halach produkcyjnych z wysokim hałasem, ciepłem i wysiłkiem. Narażenie na pyły, spaliny i ciężary wymaga odzieży ochronnej, okularów i masek. Zmiany bywają wielozmianowe, w tym nocne, ale nowoczesne zakłady minimalizują ryzyka dzięki automatyzacji i procedurom BHP.
Branże i firmy zatrudniające
Formierz odlewnik pracuje w odlewniach i zakładach metalowych o kodach PKD wskazanych powyżej, m.in. w następujących obszarach:
- odlewnie metali nieżelaznych (miedź i jej stopy),
- produkcja maszyn, narzędzi, konstrukcji stalowych i elementów stolarki,
- branże: motoryzacyjna (części silników), maszynowa (korpusy tokarek), budowlana i narzędziowa.
Przykłady pracodawców: Odlewnie LK, zakłady hutnicze, producenci maszyn specjalnych.
Ścieżka kariery i rozwoju
Ścieżka kariery może wyglądać następująco:
- Początek – zasadnicza szkoła zawodowa → praca jako pomocnik formierza;
- Rozwój – technikum → samodzielny formierz → technik odlewnik (nadzór procesów);
- Zaawansowany poziom – studia techniczne → kierownik odlewni (zarobki >5000 zł brutto);
- Możliwości – szkolenia z nowych technologii (automatyzacja, cyfrowe modelowanie), awans na mistrza, brygadzistę lub specjalistę ds. jakości.
Zobacz też:
Fajkarz, Fakturzystka, Farmaceuta, Farmaceuta – specjalista analityki farmaceutycznej, Farmaceuta – specjalista bromatologii, Farmaceuta – specjalista farmacji aptecznej, Farmaceuta – specjalista farmacji klinicznej, Farmaceuta – specjalista farmacji przemysłowej, Farmaceuta – specjalista farmacji szpitalnej, Farmaceuta – specjalista farmakologii, Farmaceuta – specjalista leku roślinnego, Farmaceuta – specjalista mikrobiologii i biotechnologii farmaceutycznej, Farmaceuta – specjalista toksykologii, Farmaceuta – specjalista zdrowia publicznego, Farmaceuta – specjalista zdrowia środowiskowego, Felczer, Filolog języka nowożytnego, Filolog klasyczny, Filolog polski, Filozof, Fizjolog, Fizjoterapeuta, Fizjoterapeuta koni, Fizyk, Fizyk medyczny, Flisak-retman, Florysta, Formierz wyrobów z kompozytów polimerowych, Formowacz ortopedycznych wyrobów z tworzyw, Formowacz ściernic, Formowacz wyrobów ceramicznych, Formowacz wyrobów szklanych, Fotoedytor, Fotograf, Fotograf poligraficzny, Fotograf w drukarni filmowej, Fotoreporter, Fotosista, Fototechnik, Frezer, Frezer drewna, Fryzjer, Fryzjer damski, Fryzjer męski (barber), Fryzjer zwierząt (groomer), Funkcjonariusz celny, Funkcjonariusz służb specjalnych, Funkcjonariusz Służby Celno-Skarbowej, Funkcjonariusz służby ochrony, Funkcjonariusz Służby Ochrony Państwa, Funkcjonariusz służby penitencjarnej, Funkcjonariusz straży granicznej, Funkcjonariusz straży ochrony kolei
