Kod zawodu ZUS dla flisaka‑retmana to 835001. Pasującym kodem PKD jest 46.73.Z – Sprzedaż hurtowa drewna, materiałów budowlanych i wyposażenia sanitarnego.
Flisak‑retman to starszy flisak odpowiedzialny za kierowanie tratwą, załogą i bezpieczeństwo spławu rzecznego drewna. W imieniu właściciela drewna nadzoruje tratwę podczas spławu i postoju, planuje trasę i dba o żeglugę oraz formalności.
Czym zajmuje się flisak‑retman?
Flisak‑retman przewozi drewno rzeką za pomocą tratw, co wymaga dużego wysiłku fizycznego i specjalistycznych umiejętności.
Kieruje tratwą i załogą, steruje ruchem jednostki, nadzoruje formowanie tratwy, a także prowadzi i przechowuje dokumenty podróży. Odpowiada za bezpieczeństwo żeglugi, przewidując zagrożenia, takie jak nagłe zmiany pogody, zjawiska lodowe czy wąskie przejścia pod mostami.
Historycznie retman zawierał umowy z kupcami, dobierał flisaków i prowadził spław po rzekach takich jak Wisła, San, Bug czy Niemen. W cechu retmańskim, działającym w XIX wieku w ośrodkach m.in. Kamieńczyk czy Stare Budy, był odpowiednikiem kapitana. Współcześnie rola ta ewoluowała w kontekście żeglugi rzecznej, zachowując tradycję spławu towarów, w tym drewna.
Obowiązki flisaka‑retmana
Główne zadania obejmują:
- kierowanie tratwą i załogą – w imieniu właściciela drewna i zgodnie z planem spławu;
- sterowanie tratwą – używanie pychów (długich drągów) i wioseł do odpychania, wiosłowania i kontrolowania kursu;
- nadzór nad formowaniem i bezpieczeństwem tratwy – podczas spławu i postoju, z uwzględnieniem warunków nurtu i brzegu;
- planowanie trasy i obserwacja warunków – analiza symptomów meteorologicznych (kolor nieba, kierunki wiatrów, poziom wody) oraz zagrożeń hydrologicznych;
- prowadzenie dokumentów podróży – oraz bezwzględne przestrzeganie przepisów żeglugowych;
- organizacja wacht i postojów – wyznaczanie strażników, sygnalizowanie zagrożeń (np. czółna na czele konwoju) i koordynacja manewrów;
- zapewnienie bezpieczeństwa załogi – przewidywanie zjawisk lodowych (zaśryżenie, zalodzenie) i szybkie reagowanie na zmiany sytuacji.
Praca często trwa od świtu do zmroku, z przerwami na posiłki, i wymaga wysokich predyspozycji psychofizycznych.
Wymagania i kwalifikacje
Zawód wymaga doświadczenia praktycznego zdobytego pod okiem starszych flisaków – od okresu „frycowskiego” (nauki) po pasowanie na pełnoprawnego flisaka. Kluczowe umiejętności to:
- wiedza o locji rzecznej, meteorologii i hydrologii – rozpoznawanie nurtów, bystrzy i stanów wody;
- manewrowanie tratwą – m.in. obrót o 180° przed przeszkodami oraz precyzyjne dobijanie do brzegu;
- kondycja fizyczna – wytrzymałość i siła niezbędne przy pchaniu, cumowaniu i asekuracji;
- znajomość BHP i oceny ryzyka – zapobieganie upadkom do wody, przeciążeniom i wychłodzeniu.
Brak formalnych studiów; kwalifikacje pochodzą głównie z praktyki, czasem uzupełnianej szkoleniami we flotyllach rzecznych (np. nauka prowadzenia łodzi pychowej).
Ścieżka kariery i rozwój
Kariera zwykle zaczyna się od prostego flisaka lub marynarza rzecznego:
- Początek – praktyka jako majtek lub flisak‑spławnik, nauka robót pokładowych i obserwacji pogody;
- Awans – po 1–2 latach na starszego marynarza lub bosmana dzięki rzetelności i dyscyplinie;
- Sternik/retman – po 2–3 latach praktyki oraz wykazaniu talentu nawigacyjnego i przywództwa;
- Kapitan – nobilitujące stanowisko po wyróżniającej służbie i zaufaniu armatora.
Rozwój następuje poprzez doświadczenie w rejsach i szkoleniach (np. w Marynarce Wojennej RP), a współcześnie także na kursach żeglugi rzecznej i BHP.
Gdzie pracować jako flisak‑retman – firmy i branże
Zawód występuje w branży leśnej i żeglugi rzecznej, głównie przy spławie drewna. Przykładowe miejsca zatrudnienia to:
- firmy zajmujące się hurtową sprzedażą drewna (PKD 46.73.Z),
- przedsiębiorstwa żeglugi rzecznej i flotylle transportujące towary rzekami (Wisła, San, Bug, Biebrza),
- organizacje prowadzące spływy tratwami dla turystów, gdzie retman steruje i dba o bezpieczeństwo,
- jednostki Lasów Państwowych oraz prywatni właściciele drewna.
Ryzyka zawodowe i bezpieczeństwo
Praca obarczona jest istotnymi zagrożeniami: upadkami do wody, przeciążeniem i zmęczeniem, zjawiskami lodowymi oraz trudnymi, wąskimi przejściami pod mostami. Wymagana jest systematyczna ocena ryzyka (wg PN‑N‑18002), wdrażanie działań korygujących oraz stosowanie właściwych narzędzi i środków asekuracyjnych (m.in. liny, pychy, kamizelki wypornościowe). Retman odpowiada za egzekwowanie zasad bezpieczeństwa i koordynację pracy załogi.
Zobacz też:
Fajkarz, Fakturzystka, Farmaceuta, Farmaceuta – specjalista analityki farmaceutycznej, Farmaceuta – specjalista bromatologii, Farmaceuta – specjalista farmacji aptecznej, Farmaceuta – specjalista farmacji klinicznej, Farmaceuta – specjalista farmacji przemysłowej, Farmaceuta – specjalista farmacji szpitalnej, Farmaceuta – specjalista farmakologii, Farmaceuta – specjalista leku roślinnego, Farmaceuta – specjalista mikrobiologii i biotechnologii farmaceutycznej, Farmaceuta – specjalista toksykologii, Farmaceuta – specjalista zdrowia publicznego, Farmaceuta – specjalista zdrowia środowiskowego, Felczer, Filolog języka nowożytnego, Filolog klasyczny, Filolog polski, Filozof, Fizjolog, Fizjoterapeuta, Fizjoterapeuta koni, Fizyk, Fizyk medyczny, Florysta, Formierz odlewnik, Formierz wyrobów z kompozytów polimerowych, Formowacz ortopedycznych wyrobów z tworzyw, Formowacz ściernic, Formowacz wyrobów ceramicznych, Formowacz wyrobów szklanych, Fotoedytor, Fotograf, Fotograf poligraficzny, Fotograf w drukarni filmowej, Fotoreporter, Fotosista, Fototechnik, Frezer, Frezer drewna, Fryzjer, Fryzjer damski, Fryzjer męski (barber), Fryzjer zwierząt (groomer), Funkcjonariusz celny, Funkcjonariusz służb specjalnych, Funkcjonariusz Służby Celno-Skarbowej, Funkcjonariusz służby ochrony, Funkcjonariusz Służby Ochrony Państwa, Funkcjonariusz służby penitencjarnej, Funkcjonariusz straży granicznej, Funkcjonariusz straży ochrony kolei
