Fizyk – kod zawodu ZUS, PKD, obowiązki

Kod zawodu ZUS dla fizyka to 211103. Pasujące kody PKD to 72.19.Z (Badania naukowe i prace rozwojowe w dziedzinie pozostałych nauk przyrodniczych i technicznych) oraz 84.12.Z (Kierowanie w zakresie działalności związanej z ochroną zdrowia, edukacją, kulturą oraz pozostałymi usługami społecznymi, z wyłączeniem zabezpieczeń społecznych).

Czym zajmuje się fizyk?

Fizyk bada teoretycznie i doświadczalnie właściwości materii i zjawiska w niej zachodzące, formułuje prawa oraz tworzy teorie, które pozwalają opisywać, przewidywać i weryfikować nowe zjawiska.

To zawód łączący pracę badawczą, analityczną i dydaktyczną, wymagający ciekawości świata, umiejętności matematycznych i logicznego myślenia. Fizycy badają wszystko – od mikroświata po makrokosmos – pracując z teorią, eksperymentami i ich praktycznym zastosowaniem.

Obowiązki i zadania zawodowe

Do kluczowych zadań fizyka należą:

• ulepszanie i rozwijanie teorii ogólnych, takich jak fizyka relatywistyczna, teoria grawitacji, fizyka statystyczna,
• tworzenie modeli, gdy brakuje teorii opisującej wyniki eksperymentów, oraz opracowywanie metod ich testowania,
• tworzenie matematycznych teorii do interpretacji wyników pomiarów w dziedzinach, takich jak mechanika, termodynamika, optyka, fizyka jądrowa, cząstek elementarnych, atomowa, molekularna i materii skondensowanej,
• opracowywanie nowych metod badania właściwości fizycznych materii oraz technik i przyrządów wykorzystujących zjawiska fizyczne lub modyfikujących parametry (np. temperatura, ciśnienie, pole elektromagnetyczne, promieniowanie jonizujące),
• adaptowanie technik pomiarowych z innych dziedzin, np. techniki jądrowej do badania kryształów,
• opracowywanie koncepcji i prowadzenie eksperymentów w celu rozszerzania wiedzy i weryfikacji teorii,
• prowadzenie prac technologicznych, np. hodowla kryształów, skraplanie gazów, modyfikacja półprzewodników promieniowaniem jądrowym lub laserowym,
• wykorzystywanie wiedzy fizycznej w nauce, technice, medycynie, badaniach kosmicznych i nawigacji,
• prowadzenie prac metrologicznych (pomiarowych),
• opracowywanie referatów naukowych i raportów,
• nadzorowanie innych pracowników.

Dodatkowe zadania obejmują:

• symulowanie procesów fizycznych z użyciem technik komputerowych,
• rozwijanie metod analitycznych i numerycznych, np. w kwantowej teorii pola czy nieliniowej teorii pola,
• prowadzenie prac z analizy obrazów i ich przetwarzania cyfrowego.

W kontekście edukacyjnym fizyk przygotowuje pytania egzaminacyjne, analizuje wyniki egzaminów, organizuje pracę egzaminatorów i prowadzi szkolenia. W fizyce medycznej kalibruje sprzęt diagnostyczny (np. rezonans magnetyczny) i planuje terapie nowotworowe. W sektorze prywatnym fizycy zajmują się m.in. bezpieczeństwem w firmach IT, Big Data, uczeniem maszynowym czy analizą materiałów (np. grafen).

Wymagania i predyspozycje

Fizykiem może zostać osoba z uzdolnieniami do nauk ścisłych, zwłaszcza matematyki i fizyki. Wymagana jest koncentracja, logiczne rozumowanie, dobra pamięć, spostrzegawczość, wyobraźnia, samodyscyplina, dokładność oraz gotowość do ciągłego doskonalenia wiedzy.

Podstawowe wykształcenie to studia wyższe na kierunku fizyka lub pokrewnym (np. fizyka medyczna). Praca wymaga wszechstronnej wiedzy z matematyki, chemii i biologii oraz ciągłego samodoskonalenia. W ofertach pracy oczekuje się także ukończonych form doskonalenia zawodowego, umiejętności analitycznych, dobrej organizacji pracy, komunikatywności i pracy zespołowej.

Ścieżka kariery i rozwoju

Kariera fizyka rozwija się głównie w sektorze nauki i badań: od doktoranta, przez adiunkta, po profesora lub kierownika zespołu badawczego. Absolwenci pracują jako wykładowcy, nauczyciele oraz naukowcy w instytutach PAN, laboratoriach i firmach technologicznych.

Możliwe stanowiska i ścieżki

Najczęściej wybierane kierunki rozwoju zawodowego to:

• Akademia i edukacja – nauczyciel w szkole, wykładowca na uczelni, egzaminator;
• Badania naukowe – pracownik instytutów badawczych (np. IF PAN), rozwój teorii i eksperymentów;
• Przemysł i technologia – firmy IT (bezpieczeństwo, automatyzacja), analiza materiałów, programowanie;
• Medycyna – fizyka medyczna w szpitalach;
• Inne – sektor kosmiczny, nawigacja, metrologia, organizacje proobronne.

Rozwój obejmuje zdobywanie grantów (np. NCN, UE), publikacje naukowe, oceny okresowe oraz elastyczne formy zatrudnienia w instytucjach PAN. Praca wiąże się z dużym wysiłkiem intelektualnym; osoby starsze mogą ją kontynuować, o ile spełniają wymagania zdrowotne i merytoryczne.

Miejsca pracy i branże

Fizycy najczęściej pracują w:

• Uczelnie wyższe i szkoły – dydaktyka i badania;
• Instytuty naukowo-badawcze (np. PAN) – eksperymenty i analiza danych;
• Laboratoria przemysłowe – rozwój technologii i metrologia;
• Szpitale i medycyna – fizyka medyczna;
• Firmy IT i technologiczne (np. Atos Poland) – bezpieczeństwo, Big Data, uczenie maszynowe;
• Sektor kosmiczny, nawigacja, obronność – zastosowania praktyczne.

Warunki pracy: fizyk teoretyk pracuje głównie w biurze i bibliotece, a doświadczalny – w laboratoriach z zaawansowaną aparaturą. To zawód wymagający intensywnej pracy umysłowej i ciągłego kontaktu z literaturą naukową.

Zarobki i perspektywy

W 2026 r. przykładowe wynagrodzenie w IF PAN wynosi 4806 zł brutto (stawka minimalna) za złożone zadania badawcze. Zarobki zależą od instytucji, doświadczenia i pozyskanych grantów; w sektorze prywatnym często są wyższe dzięki specjalistycznym umiejętnościom.