Etnograf – kod zawodu ZUS, PKD, obowiązki

Kod zawodu ZUS dla etnografa to 263202. Pasujące kody PKD obejmują działalność badawczą, muzealną i edukacyjną w obszarze nauk społecznych i humanistycznych.

Najważniejsze kody ZUS i PKD powiązane z zawodem etnografa:

Etnograf to specjalista od kultur ludowych i grup etnicznych, który prowadzi badania terenowe, dokumentuje ginące tradycje oraz popularyzuje wiedzę o różnorodności kulturowej.

Kim jest etnograf i czym się zajmuje?

Etnograf (zwany też etnologiem) bada i opisuje ginące formy kultury ludowej oraz odrębności kulturowe różnych społeczności – plemiennych, etnicznych czy zawodowych. Zabezpiecza, kultywuje i popularyzuje twórczość ludową: literaturę, muzykę, zwyczaje, obrzędy oraz sztukę, a także prowadzi działalność dydaktyczną i naukową.

Praca etnografa skupia się na analizie historii, zwyczajów, wierzeń, hierarchii społecznej oraz wytworów materialnych danej grupy – od narzędzi codziennego użytku po rękodzieło i sztukę nieprofesjonalną. Etnografia pełni funkcję empiryczną – dokumentuje życie codzienne, relacje społeczne i symbole kulturowe poprzez bezpośredni kontakt z badaną społecznością. Współcześnie etnograf nie odkrywa nowych kultur, lecz dogłębnie je analizuje, badając zarówno kulturę duchową (obrządy, wierzenia), jak i kulturę materialną (budynki, ubiór, narzędzia).

Obowiązki i zadania zawodowe etnografa

Etnograf łączy badania naukowe, pracę muzealną i edukację. Główne obowiązki obejmują:

• prowadzenie badań i studiów porównawczych nad kulturą ludów na różnych etapach rozwoju historycznego,
• opisywanie ginących, tradycyjnych form kultury ludowej: twórczości literackiej, muzycznej, tanecznej, zwyczajów, obrzędów oraz wiedzy ludowej,
• weryfikowanie teorii procesów migracji i rozprzestrzeniania się kultur metodą historyczno-porównawczą,
• pozyskiwanie zabytków etnograficznych z różnych kontynentów: wytworów życia codziennego oraz twórczości literackiej, muzycznej i plastycznej,
• gromadzenie kolekcji zabytków z określonego regionu oraz ocenianie ich wartości, wieku i pochodzenia,
• inwentaryzację zabytków w urzędach konserwatorskich, muzeach i galeriach oraz nadzór nad konserwacją,
• opracowywanie zbiorów muzealnych, organizację stałych i czasowych wystaw etnograficznych oraz przygotowywanie katalogów,
• opracowywanie publikacji etnograficznych i materiałów w bibliotekach oraz czytelniach,
• współpracę z placówkami produkującymi sztukę ludową i dostarczanie wzorów twórcom ludowym,
• kierowanie folklorystycznymi zespołami pieśni i tańca,
• prowadzenie działalności naukowej i dydaktycznej, publikowanie opracowań oraz popularyzację wiedzy o kulturze ludowej w mediach,
• wycenianie wartości sztuki etnograficznej w galeriach i muzeach.

Praca często wymaga wyjazdów terenowych, nienormowanego czasu oraz intensywnych kontaktów z ludźmi – od obserwacji po pogłębione wywiady i analizę.

Wymagania edukacyjne i umiejętności

Aby zostać etnografem, konieczne jest wykształcenie wyższe na kierunku etnografia, etnologia, antropologia kulturowa lub pokrewnym – zwykle magisterskie lub doktoranckie. Studia humanistyczne rozwijają umiejętności badawcze, takie jak analiza porównawcza i dokumentacja: opisowa, fotograficzna, filmowa.

Kluczowe cechy i kompetencje to:

• dokładność i precyzja w obserwacji oraz dokumentowaniu,
• umiejętność pracy w terenie, empatia i otwartość na inne kultury,
• znajomość języków obcych – szczególnie w badaniach międzynarodowych,
• zdolności organizacyjne (wystawy, konferencje) oraz dydaktyczne.

Doświadczenie zdobywa się przede wszystkim poprzez praktyki terenowe oraz pracę w muzeach i instytucjach kultury.

Ścieżka kariery i rozwój zawodowy

Ścieżka kariery etnografa zaczyna się od studiów humanistycznych, po których absolwent zdobywa doświadczenie w terenie lub instytucjach muzealnych. Początkowe stanowiska to zwykle asystent badawczy lub dokumentalista, z czasem możliwy jest awans na kuratora wystaw, kierownika kolekcji czy pracownika naukowo-dydaktycznego.

Rozwój obejmuje:

• publikacje naukowe i regularny udział w konferencjach,
• realizację projektów grantowych w badaniach naukowych (PKD 72.20.Z),
• specjalizację, np. w kulturach konkretnego regionu lub pracy w skansenach (odtwarzanie historycznego budownictwa),
• przejście do edukacji (szkoły, PKD 85.xx) lub mediów popularyzujących folklor.

Kariera często wiąże się z wyjazdami i nadgodzinami, ale daje dużą satysfakcję z ochrony i upowszechniania dziedzictwa kulturowego.

Gdzie pracuje etnograf – branże i miejsca zatrudnienia

Etnografowie znajdują zatrudnienie głównie w sektorach naukowym i kulturalnym:

• Muzea i skanseny – gromadzenie, konserwacja i eksponowanie zabytków;
• Uczelnie i instytuty badawcze – działalność dydaktyczna i naukowa (PKD 72.20.Z);
• Urzędy konserwatorskie i galerie – inwentaryzacja i wycena;
• Szkoły i placówki edukacyjne (PKD 85.20.Z, 85.31.B, 85.32.A) – nauczanie o kulturach;
• Zespoły folklorystyczne i media – popularyzacja tradycji;
• Firmy i organizacje zajmujące się sztuką ludową – współpraca przy produkcji.

Zawód jest niszowy, z ograniczoną liczbą ofert, ale stabilny w instytucjach publicznych i projektach finansowanych ze środków publicznych.