Elektromonter układów pomiarowych i automatyki zabezpieczeniowej – kod zawodu ZUS, PKD, obowiązki

Kod zawodu ZUS dla elektromontera układów pomiarowych i automatyki zabezpieczeniowej: 741219.

Pasujący kod PKD: 33.20.Z – instalowanie maszyn przemysłowych, sprzętu i wyposażenia.

Zawód ten polega na wykonywaniu precyzyjnych pomiarów elektrycznych oraz na montażu i regulacji obwodów automatyki zabezpieczeniowej w sieciach elektroenergetycznych. Specjaliści posługują się miernikami, osprzętem pomiarowym, przekaźnikami zabezpieczeniowymi, narzędziami ślusarskimi i elektromonterskimi, zapewniając bezpieczną eksploatację generatorów, linii, transformatorów i silników elektrycznych.

Czym się zajmuje elektromonter układów pomiarowych i automatyki zabezpieczeniowej?

To specjalizacja zawodu elektromontera skoncentrowana na systemach ochronnych w energetyce oraz pomiarch specjalistycznych w wysokich napięciach. Pracownik montuje, reguluje i testuje układy chroniące przed awariami (zwarcia, przeciążenia) w kluczowych elementach infrastruktury energetycznej. Działa zarówno w laboratorium, jak i w terenie: w elektrowniach, stacjach transformatorowych oraz na liniach przesyłowych.

W odróżnieniu od ogólnego elektromontera pracującego m.in. przy instalacjach budynkowych, ten specjalista koncentruje się na automatyce zabezpieczeniowej i pomiarach specjalistycznych, minimalizując ryzyko awarii sieci.

Obowiązki i zadania zawodowe

Zakres prac obejmuje pomiary, montaż i regulację układów zabezpieczeń. Kluczowe zadania to:

• wykonywanie pomiarów elektrycznych podstawowych i specjalistycznych, w tym badanie własności elektroizolacyjnych i wytrzymałości napięciowej kabli oraz uzwojeń maszyn elektrycznych,
• pomiar napięcia, prądu i mocy z wykorzystaniem przekładników prądowych i napięciowych,
• badanie parametrów linii elektroenergetycznych metodami statycznymi i impulsowymi (określanie przerw, upływności i zwarć),
• pomiar parametrów znamionowych transformatorów mocy i silników elektrycznych oraz dobór elementów kompensujących,
• montaż układów laboratoryjnych i probierczych do testowania przekaźników automatyki zabezpieczeniowej,
• montowanie obwodów wtórnych w rozdzielniach różnych napięć oraz regulacja poziomów i czasów zadziałania układów zabezpieczeniowych,
• tworzenie układów automatyki dla zabezpieczeń: zwarć doziemnych w liniach kablowych i napowietrznych, transformatorów, generatorów (np. od wzrostu napięcia), silników (np. od zwarć międzyfazowych, zaniku fazy i spadku napięcia) oraz szyn zbiorczych w elektrowniach,
• pomiar laboratoryjny sprzętu ochronnego pod kątem elektroizolacyjności i wytrzymałości napięciowej, z dopuszczaniem do użytku,
• stosowanie bezpiecznych metod pracy i bezwzględne przestrzeganie przepisów BHP i PPOŻ.

Dodatkowo elektromonter uczestniczy w diagnozowaniu usterek, usuwaniu awarii i rozruchu urządzeń zabezpieczeniowych.

Wymagania i kwalifikacje

Aby pracować na tym stanowisku, potrzebne są konkretne kompetencje techniczne i uprawnienia. Podstawowe wymagania to:

• wykształcenie zawodowe lub techniczne w kierunku elektryk lub pokrewnym, np. świadectwo kwalifikacji EE.05 – montaż, uruchamianie i konserwacja instalacji, maszyn i urządzeń elektrycznych,
• uprawnienia SEP grupy G1 (do 1 kV) lub wyższe w zakresie dozoru, eksploatacji, montażu i prac kontrolno-pomiarowych,
• znajomość dokumentacji technicznej, umiejętność montażu i regulacji układów automatyki, biegła obsługa mierników i przekaźników,
• dobra kondycja fizyczna – praca w ruchu, na wysokościach, w różnych warunkach atmosferycznych, z obciążeniem statycznym i dynamicznym.

Kluczowe cechy to precyzja, odpowiedzialność i orientacja na bezpieczeństwo, w tym świadomość ryzyka zwarć, napięć obcych i oddziaływania pól elektromagnetycznych.

Ścieżka kariery i rozwój zawodowy

Wejście do zawodu zwykle następuje po szkole branżowej lub technikum elektrycznym, często z egzaminem czeladniczym/mistrzowskim. Początkujący elektromonter zdobywa doświadczenie w firmach instalacyjnych, następnie specjalizuje się w energetyce.

Możliwa ścieżka:

1. Elektromonter ogólny → specjalista układów pomiarowych i zabezpieczeniowych.
2. Awans na technika elektroenergetyka, automatyka lub inżyniera nadzoru.
3. Rozwój poprzez kursy SEP, szkolenia BHP i specjalizacje w automatyce przemysłowej.

Perspektywy zatrudnienia rosną wraz z digitalizacją sieci (smart grid), oferując stabilność oraz możliwość pracy za granicą w energetyce.

Gdzie pracować? Firmy i branże

Zawód jest poszukiwany w sektorze energetycznym. Przykładowe miejsca zatrudnienia to:

• elektrownie, stacje elektroenergetyczne i operatorzy sieci przesyłowych (np. PSE, Tauron, PGE),
• firmy instalacyjne maszyn przemysłowych (PKD 33.20.Z),
• przedsiębiorstwa zajmujące się utrzymaniem i konserwacją linii, transformatorów i generatorów.

Praca odbywa się wewnątrz (rozdzielnie, laboratoria) lub na zewnątrz (linie napowietrzne), często w trybie zmianowym lub na kontraktach.

Ryzyko zawodowe i bezpieczeństwo

Praca niesie zagrożenia: porażenie prądem, upadek z wysokości, hałas, pola elektromagnetyczne oraz kontakt z substancjami żrącymi; wymaga ścisłego przestrzegania BHP, okresowych testów przekaźników i pracy zgodnej z procedurami w obwodach wtórnych.