Elektromonter sieci trakcyjnej – kod zawodu ZUS, PKD, obowiązki

Kod zawodu ZUS dla elektromontera sieci trakcyjnej: 741305. To specjalista łączący kompetencje elektryczne, montażowe i budowlane, kluczowy dla sprawnego działania kolei i tramwajów.

Poniżej zebrano najczęściej stosowane kody PKD powiązane z tym zawodem wraz z krótkim opisem zakresu:

Czym zajmuje się elektromonter sieci trakcyjnej?

Elektromonter sieci trakcyjnej buduje, naprawia, konserwuje i utrzymuje infrastrukturę, która przekazuje energię z podstacji do pojazdów szynowych, umożliwiając ich bezpieczny ruch. Obejmuje to montaż fundamentów, konstrukcji wsporczych, osprzętu, podwieszeń, aparatury elektromechanicznej, uziemień oraz wywieszanie i regulację sieci jezdnej.

Praca odbywa się w terenie (na liniach kolejowych i tramwajowych) z użyciem ciężkiego sprzętu, takiego jak dźwigi, koparki czy podnośniki, i prowadzona jest przy napięciach do 3 kV prądu stałego lub 25 kV prądu przemiennego.

Prace pod napięciem powyżej 1 kV wymagają pisemnego polecenia oraz ważnego świadectwa kwalifikacyjnego.

Do codziennych zadań należą między innymi:

• inspekcje wizualne słupów, przewodów nośnych i kontaktowych,
• pomiary parametrów elektrycznych (np. rezystancji izolacji min. 1 MΩ dla U > 500 V, spadku napięcia, ciągłości obwodu powrotnego),
• testy po naprawach, w tym z użyciem pociągów testowych.

Główne obowiązki elektromontera sieci trakcyjnej

Zakres prac obejmuje pełny cykl od przygotowania miejsca pracy po uruchomienie i dokumentację. Kluczowe zadania to:

• organizacja stanowiska pracy – z uwzględnieniem BHP, ochrony ppoż., przeciwporażeniowej, środowiska i ergonomii;
• montaż infrastruktury – fundamentów, konstrukcji wsporczych, osprzętu sieciowego, uziemień oraz elementów trakcji elektrycznej;
• wywieszanie sieci jezdnej – wraz z montażem i kontrolą sieci powrotnej;
• demontaż elementów – bezpieczne zdejmowanie i wymiana zużytych części sieci trakcyjnej;
• regulacja geometrii sieci – ustawianie wysokości, naciągu i położenia przewodu jezdnego;
• przeglądy i oględziny – okresowe kontrole stanu technicznego i bezpieczeństwa;
• naprawy planowe i awaryjne – usuwanie usterek, także pod wysokim napięciem zgodnie z procedurami;
• czynności łączeniowe – wyłączanie i załączanie napięcia z blokadami i uziemieniami ochronnymi;
• pomiary diagnostyczne – rezystancji połączeń, izolacji i uziemień z protokołowaniem wyników.

Procesy są ściśle procedurowe: montaż zaczyna się od wytyczenia geodezyjnego, betonowania fundamentów i naciągania przewodów, a kończy testami napięciowymi; naprawa awarii przebiega od lokalizacji usterki, przez usunięcie przyczyny, po sporządzenie raportu i przywrócenie ruchu.

Wymagania i kwalifikacje

Do pracy dopuszcza się absolwentów szkół branżowych/zawodowych o profilu sieci i urządzenia elektroenergetyczne lub pokrewnym. Niezbędne są odpowiednie uprawnienia i predyspozycje:

• wykształcenie kierunkowe – szkoła branżowa I/II stopnia lub technikum w obszarze elektroenergetyki;
• uprawnienia SEP – świadectwo kwalifikacyjne do eksploatacji/montażu/konserwacji urządzeń i sieci powyżej 1 kV, wydane przez komisję kwalifikacyjną upoważnioną przez Prezesa URE;
• prawo jazdy i obsługa sprzętu – mobilność w terenie oraz mile widziane uprawnienia do pracy na podnośnikach i maszynach budowlanych;
• predyspozycje – dobra kondycja, odporność na pracę na wysokości i w nocy, gotowość do dyżurów awaryjnych;
• bezpieczeństwo pracy – rygorystyczne stosowanie środków ochrony indywidualnej i zbiorowej oraz znajomość procedur BHP.

Ścieżka kariery i rozwój zawodowy

Rozwój w zawodzie przebiega etapami – od nauki zawodu, przez praktykę i uprawnienia, po stanowiska nadzorujące i inżynierskie:

• start od kształcenia w szkole branżowej lub technikum oraz praktyk zawodowych,
• zdobywanie doświadczenia w brygadach utrzymaniowych i rozszerzanie uprawnień SEP,
• awans na brygadzistę, mistrza lub inspektora sieci trakcyjnej,
• po studiach kierunkowych (elektrotechnika, budownictwo kolejowe) – stanowiska inżynierskie i projektowe,
• specjalizacja w modernizacjach, pomiarach, nowych technologiach (np. monitoring sieci).

Gdzie pracować jako elektromonter sieci trakcyjnej?

Zapotrzebowanie dotyczy całego sektora kolejnictwa i transportu szynowego – od utrzymania po inwestycje i serwis:

• PKP Polskie Linie Kolejowe – utrzymanie, modernizacje i budowa sieci trakcyjnej na liniach kolejowych;
• Miejskie spółki tramwajowe (np. MPK) – eksploatacja, przeglądy i rozbudowa sieci tramwajowej;
• firmy wykonawcze infrastruktury – budowa linii trakcyjnych, podstacji i roboty liniowe (PKD 42.22.Z, 43.21.Z);
• producenci i serwis urządzeń trakcyjnych – wytwarzanie, montaż i naprawy osprzętu (PKD 33.14.Z).

Warunki pracy i perspektywy

Praca w terenie wiąże się z podwyższonym ryzykiem (wysokie napięcie, praca na wysokości, ruch pociągów), jednak przy rygorystycznym przestrzeganiu BHP pozostaje bezpieczna. Występują dyżury awaryjne oraz system zmianowy, w tym praca nocą. Obowiązkowa jest dokładna dokumentacja (raporty, protokoły) dla rozliczeń i kontroli.

Perspektywy są bardzo dobre – rozwój kolei dużych prędkości i elektryfikacja transportu zwiększają stałe zapotrzebowanie na wykwalifikowanych elektromonterów sieci trakcyjnej.