Ekonomista – kod zawodu ZUS, PKD, obowiązki

Ekonomista to zawód specjalistyczny o kodzie zawodu 263102, klasyfikowany w Polskiej Klasyfikacji Zawodów i Specjalności (KZiS). Pasującym kodem PKD dla działalności gospodarczej jest 74.90.Z – pozostała działalność profesjonalna, naukowa i techniczna (m.in. doradztwo ekonomiczne i działalność analityczna).

Ekonomista analizuje systemy gospodarcze oraz wspiera decyzje w biznesie i sektorze publicznym poprzez wnioski, modele i rekomendacje strategiczne. Zawód łączy solidną bazę teoretyczną z praktycznymi analizami rynkowymi, wymagając wysokiej precyzji, biegłej pracy z danymi i umiejętności prognozowania.

Dla przejrzystości poniżej zebrano najważniejsze kody i klasyfikacje związane z tym zawodem:

Czym zajmuje się ekonomista?

Ekonomista prowadzi analizę porównawczą systemów ekonomicznych, bada ich mechanizmy, efektywność oraz konsekwencje dla polityki gospodarczej. Ocenia cele i narzędzia polityki makro-, mezo- i sektorowej oraz efektywność instytucji publicznych i prywatnych.

Kluczowe obszary analizy obejmują:

• czynniki kształtujące popyt, podaż i ceny dóbr oraz usług wraz z ich współzależnościami,
• sytuacje na rynkach czynników produkcji (pracy, kapitału, nieruchomości) oraz na rynkach towarów i usług,
• kompleksowe analizy funkcjonowania podmiotów gospodarczych z wnioskami o opłacalności, potrzebie restrukturyzacji czy alternatywnych rozwiązaniach organizacyjno-finansowych,
• opracowywanie strategii działania: konkurencyjnej, przedsiębiorczej, marketingowej i rozwojowej.

W kontekście polskiej gospodarki ekonomista skupia się m.in. na wyzwaniach transformacji: bezrobociu, inflacji, dekoniunkturze, deficycie budżetowym i długu publicznym.

Obowiązki i zadania zawodowe

Obowiązki ekonomisty obejmują zarówno analizy makroekonomiczne, jak i mikroekonomiczne. Najczęstsze zadania to:

• badanie związków między teoriami ekonomicznymi a polityką państwa, w tym analiza kluczowych problemów gospodarki rynkowej i narzędzi ich rozwiązywania,
• analiza uwarunkowań rozwoju społeczno-ekonomicznego państwa i samorządu oraz wpływu czynników międzynarodowych (organizacyjno-instytucjonalnych, integracyjnych, finansowych, technologicznych, politycznych),
• formułowanie celów polityki (makro-, mezo-, regionalnej, strukturalnej, społecznej, sektorowej) oraz doboru narzędzi realizacji (instytucjonalnych, ekonomicznych, prawnych, administracyjnych),
• ocena skuteczności instrumentów państwa (ekonomicznych, administracyjnych, prawnych), w tym skutków regulacji i deregulacji,
• analiza związków między polityką społeczno-ekonomiczną a efektywnością przedsiębiorstw oraz instytucji publicznych i prywatnych,
• tworzenie i rozwój systemów informacji rynkowej: popyt, czynniki kształtujące, otoczenie konkurencyjne, ceny, konkurenci,
• dobór, obliczanie i interpretacja wskaźników kondycji ekonomicznej (PKB, PNB, PKB/PNB per capita, wskaźniki dobrobytu, zysk; analiza finansowa przedsiębiorstw i samorządu),
• opracowywanie planów kosztów (syntetycznych i analitycznych), budżetów oraz projektów poprawy struktury kosztów,
• analiza czynników produkcji, wydajności pracy i projektowanie systemów motywacyjnych (rekrutacja, ocena pracowników),
• ocena usług publicznych i socjalnych, analiza sektora publicznego pod kątem sprawności, porównań regionalnych i międzynarodowych,
• sprawowanie nadzoru i kontroli oraz opracowywanie raportów i ekspertyz.

W praktyce ekonomista łączy metody ilościowe z wiedzą o instytucjach i regulacjach, by przekładać dane na konkretne, mierzalne rekomendacje.

Do dodatkowych zadań należą prowadzenie badań naukowych i doradztwo eksperckie oraz opracowywanie planów rozwoju dla przedsiębiorstw, samorządów i instytucji publicznych (w tym projektów umów, zarządzeń, rozporządzeń i ustaw).

Wymagania edukacyjne i kwalifikacje

Aby zostać ekonomistą, zazwyczaj wymagane jest wyższe wykształcenie ekonomiczne (ekonomia, finanse, zarządzanie, ekonometria). Kluczowe kompetencje obejmują zaawansowaną wiedzę z makro- i mikroekonomii, statystyki, ekonometrii oraz biegłość w narzędziach analitycznych, takich jak Excel, R, Python czy oprogramowanie statystyczne.

Najważniejsze umiejętności i atuty kandydata to:

• analityczne myślenie oraz sprawna interpretacja danych,
• znajomość polskiego prawa gospodarczego i regulacji UE,
• umiejętności komunikacyjne do prezentacji raportów, modeli i strategii,
• certyfikaty: ACCA, CFA, CIMA (w obszarze finansów) oraz doświadczenie w badaniach rynkowych.

Wysoka biegłość w pracy z danymi i narzędziami analitycznymi istotnie zwiększa szanse na zatrudnienie i szybszy awans.

Ścieżka kariery i rozwój zawodowy

Początek kariery – asystent w dziale analiz, technik ekonomista (kod 331403) lub pracownik statystyki (kod 431201). Średnio po 2–3 latach możliwy awans na stanowisko ekonomisty.

Przykładowa ścieżka rozwoju wygląda następująco:

1. ekonomista–analityk w firmie lub instytucji.
2. starszy ekonomista, kierownik zespołu analiz.
3. dyrektor ds. ekonomicznych, strategicznych lub finansowych.
4. ekspert/doradca w think tankach, administracji, banku centralnym; kariera akademicka.

Rozwój wspierają kursy specjalistyczne (ekonometria, analiza danych), studia MBA oraz publikacje naukowe. Rynek pracy jest konkurencyjny, dlatego przewagę daje specjalizacja (np. ekonomia behawioralna, finanse zrównoważone, analityka danych).

Miejsca pracy i branże

Ekonomiści znajdują zatrudnienie w wielu sektorach. Najczęstsze miejsca pracy to:

• Sektor publiczny – ministerstwa (finansów, rozwoju), GUS, NBP, urzędy marszałkowskie i samorządy;
• Prywatny biznes – banki, ubezpieczyciele, korporacje (analizy finansowe, strategie), firmy consultingowe (PwC, Deloitte);
• Nauka i badania – uczelnie, instytuty (PAN), think tanki;
• NGO i międzynarodowe – organizacje UE, ONZ, fundacje rozwojowe;
• Inne – agencje ratingowe, giełdy, start-upy technologiczne (analizy rynkowe).

Branże o największym zapotrzebowaniu: finanse, handel, administracja publiczna, usługi profesjonalne (PKD 74.90.Z).

Perspektywy i zarobki

Zawód oferuje stabilność, ale wymaga ciągłego doskonalenia kompetencji oraz aktualizacji wiedzy o rynku i regulacjach. W Polsce mediana zarobków ekonomistów wynosi około 7–12 tys. zł brutto (junior–senior), przy czym w korporacjach i w stolicy stawki bywają wyższe.

Perspektywy rosną wraz z cyfryzacją i integracją z UE – na wartości zyskują kompetencje w pracy z dużymi zbiorami danych i narzędziami AI, a także umiejętność łączenia analizy ilościowej z rozumieniem procesów instytucjonalnych i społecznych.

Ekonomista to kluczowy gracz w kształtowaniu polityki i biznesu – od prognoz makroekonomicznych po optymalizację wyników firm.