Kod zawodu ZUS: 227214. Poniżej zebraliśmy najważniejsze kody powiązane z tą specjalizacją:
| Rodzaj | Kod | Opis |
|---|---|---|
| ZUS | 227214 | Diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej toksykologii sądowej |
| PKD | 71.20.A | badania i analizy związane z jakością żywności |
| PKD | 72.19.Z | badania naukowe i prace rozwojowe w dziedzinie pozostałych nauk przyrodniczych i technicznych |
Diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej toksykologii sądowej to wysoko wykwalifikowany ekspert, który prowadzi analizy toksykologiczne na potrzeby postępowań karnych, identyfikując substancje toksyczne w materiałach biologicznych i dowodach rzeczowych.
Odpowiada za dobór metod badawczych, przeprowadzanie analiz, interpretację wyników oraz przygotowywanie ekspertyz i opinii dla sądów, prokuratur i policji. Zakres badań obejmuje właściwości fizyczne, chemiczne i biologiczne płynów ustrojowych, wydzielin, wydalin oraz tkanek.
Czym się zajmuje ten zawód?
Specjalista działa na styku nauki, medycyny i prawa, dostarczając kluczowych dowodów w sprawach o zatrucia, wypadki pod wpływem substancji czy dochodzenia narkotykowe. Głównym celem jest identyfikacja i analiza ksenobiotyków w próbkach biologicznych, co pozwala ocenić stan trzeźwości, obecność trucizn i narkotyków w chwili zdarzenia.
Wyniki autoryzowane przez diagnostę stają się podstawą opinii biegłych sądowych, dlatego praca wymaga wyjątkowej precyzji i rzetelności.
Zawód ten jest jedną ze specjalizacji diagnostyki laboratoryjnej i obejmuje pełną odpowiedzialność za proces badawczy – od przyjęcia materiału po autoryzację wyniku podpisem i numerem PWZDL (Prawo Wykonywania Zawodu Diagnosty Laboratoryjnego).
Obowiązki i zadania zawodowe
Obowiązki koncentrują się na wykonywaniu zaawansowanych analiz chemiczno‑toksykologicznych. Oto kluczowe zadania:
- Analiza dowodów rzeczowych i materiałów biologicznych – identyfikacja substancji w krwi, moczu, wycinkach narządów, próbkach cieczy, tabletkach, proszkach; badanie trucizn lotnych (alkohole, ketony, estry), substancji ropopochodnych, glikolu etylenowego, leków nasennych, psychotropowych, narkotyków, ich metabolitów, nienarkotycznych leków przeciwbólowych, cyjanków, karboksyhemoglobiny i methemoglobiny;
- Oznaczanie substancji nieorganicznych – analiza jonów metali ciężkich (rtęć, ołów, arsen) oraz anionów (azotyny) w płynach ustrojowych i tkankach;
- Testy immunochemiczne jakościowe – wstępne badanie moczu pod kątem opioidów, amfetaminy, kokainy, kannabinoli, barbituranów, benzodiazepin i trójpierścieniowych antydepresantów;
- Kompleksowe analizy jakościowo‑ilościowe – ksenobiotyki narkotyczne (opiaty, opioidy, amfetamina i pochodne, kokaina, kannabinole) oraz leki (nasenne, przeciwbólowe, psychotropowe, neuroleptyki, antydepresanty, przeciwlękowe, przeciwpadaczkowe, przeciwcukrzycowe);
- Analizy specjalne – oznaczanie hemoglobiny tlenkowęglowej i methemoglobiny, aktywności cholinesterazy (AChE), identyfikacja plam płynów ustrojowych; analiza ksenobiotyków we włosach (opioidy, amfetamina, kokaina, kannabinole, leki) oraz pestycydów (związki fosfororganiczne, karbaminiany, DDT, parakwat);
- Opracowywanie ekspertyz – wykorzystanie technik ekstrakcji (LLE, SPE), chromatografii cienkowarstwowej i gazowej (kapilarnej, head‑space, FID, MS) oraz spektrofotometrii UV‑Vis;
- Opinie o stanie trzeźwości – obliczenia prospektywne i retrospektywne na zlecenie sądów, prokuratur, policji i ubezpieczycieli;
- Sporządzanie ekspertyz sądowych – formułowanie wniosków na podstawie wyników, ocena jakości badań i autoryzacja.
Dodatkowo specjaliści mogą kierować laboratoriami toksykologicznymi oraz prowadzić działalność naukową i dydaktyczną w dziedzinie toksykologii.
Praca jest obciążająca psychicznie ze względu na odpowiedzialność, ryzyko awarii aparatury oraz ograniczoną żywotność próbek. Kontakt z pacjentami jest marginalny – dominują analizy dostarczonych materiałów.
Wymagania edukacyjne i kwalifikacje
Aby zostać specjalistą, wymagane jest wykształcenie wyższe w dziedzinach pokrewnych (np. chemia, toksykologia sądowa) na poziomie licencjackim lub magisterskim. Program studiów zwykle obejmuje następujące zagadnienia:
- chemia analityczna,
- bioanaliza,
- toksykologia kliniczna i sądowa,
- spektrometria mas,
- biochromatografia,
- diagnostyka pośmiertna,
- analiza narkotyków i środków dopingujących,
- entomologia sądowa.
Specjalizacja – szkolenie specjalizacyjne „Laboratoryjna toksykologia sądowa” (kod 036), obejmujące toksykologię ogólną oraz działanie trucizn i leków na organizm. Wymagane jest stałe doskonalenie wiedzy zgodnie z postępami medycyny.
Najważniejsze umiejętności obejmują:
- analityczne myślenie,
- precyzję,
- znajomość prawa,
- obsługę zaawansowanej aparatury.
Zawód zaufania publicznego, regulowany numerem PWZDL.
Ścieżka kariery i rozwoju
Początek kariery – praca jako laborant w laboratoriach kryminalistycznych lub analitycznych po ukończeniu studiów chemicznych.
Rozwój – specjalizacja w toksykologii sądowej i awans na stanowiska kierownicze w laboratorium diagnostycznym. Możliwość zostania biegłym sądowym, ekspertem, pracownikiem naukowym lub nauczycielem akademickim.
Doskonalenie – uczestnictwo w szkoleniach z nowych metod (np. spektroskopia oscylacyjna, mikroskopia elektronowa) oraz działalność naukowa w zespołach interdyscyplinarnych. Studia przygotowują do opracowywania ekspertyz dla sądów, policji i prokuratury.
Perspektywy zawodowe są bardzo dobre ze względu na rosnącą liczbę spraw związanych z narkotykami i zatruciami, a praca daje wysoką satysfakcję z realnego wpływu na ochronę zdrowia i wymiar sprawiedliwości.
Gdzie pracować – firmy i branże
Specjaliści najczęściej znajdują zatrudnienie w poniższych miejscach:
- Zakłady medycyny sądowej i laboratoria kryminalistyczne – np. instytuty ekspertów sądowych;
- Laboratoria policyjne i prokuratorskie – analizy dowodów na potrzeby postępowań;
- Prywatne laboratoria analityczne – działalność w ramach PKD 71.20.A i 72.19.Z;
- Instytucje badawcze i uniwersytety – dydaktyka i badania naukowe;
- Zakłady ubezpieczeń – przygotowywanie opinii o stanie trzeźwości;
- Laboratoria diagnostyczne – specjalizacja w toksykologii medycznej i sądowej.
Branże, w których najczęściej działają specjaliści:
- wymiar sprawiedliwości,
- ochrona zdrowia,
- nauki przyrodnicze,
- badania rozwojowe.
Ten zawód łączy detektywistykę z nauką, oferując stabilność i realny wkład w rozwiązywanie zagadek kryminalnych.
Zobacz też:
Dealer aktywów finansowych, Dekarz, Dekorator sklepów, Dekorator wnętrz, Dekorator wyrobów cukierniczych, Demograf, Demonstrator wyrobów, Detektyw prywatny, Diagnosta kolejowy, Diagnosta laboratoryjny, Diagnosta laboratoryjny – specjalista epidemiologii, Diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej cytomorfologii medycznej, Diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej diagnostyki medycznej, Diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej genetyki medycznej, Diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej genetyki sądowej, Diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej hematologii medycznej, Diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej immunologii medycznej, Diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej mikrobiologii medycznej, Diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej parazytologii medycznej, Diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej toksykologii medycznej, Diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej transfuzjologii medycznej, Diagnosta laboratoryjny – specjalista zdrowia publicznego, Diagnosta laboratoryjny – specjalista zdrowia środowiskowego, Diagnosta sieci preizolowanych, Diagnosta uprawniony do wykonywania badań technicznych pojazdów, Dietetyk, Docieracz-polerowacz, Dojarz, Doradca do spraw bezpieczeństwa przewozu koleją towarów niebezpiecznych (Doradca RID), Doradca do spraw bezpieczeństwa w transporcie towarów niebezpiecznych, Doradca do spraw leasingu, Doradca do spraw odszkodowań, Doradca do spraw rynku nieruchomości, Doradca do spraw zasobów bibliotecznych, Doradca do spraw zatrudnienia, Doradca emerytalny, Doradca EURES, Doradca finansowy, Doradca inwestycyjny, Doradca klienta, Doradca personalny, Doradca podatkowy, Doradca rolniczy, Doradca zawodowy, Dorożkarz, Dostawca potraw, Dozorca, Dróżnik obchodowy, Dróżnik przejazdowy, Drukarz, Drukarz fleksograficzny, Drukarz offsetowy, Drukarz sitodrukowy, Drukarz tkanin, Drwal / pilarz drzew, Duchowny religii mojżeszowej, Duchowny religii muzułmańskiej, Duchowny wyznania ewangelickiego, Duchowny wyznania prawosławnego, Duchowny wyznania rzymskokatolickiego, Dydaktyk multimedialny, Dyrektor aresztu śledczego / zakładu karnego, Dyrektor departamentu, Dyrektor do spraw administracyjnych, Dyrektor do spraw badawczo-rozwojowych, Dyrektor do spraw energetyki, Dyrektor do spraw informatyki / informacji, Dyrektor do spraw personalnych, Dyrektor do spraw wdrożeń i rozwoju technologii, Dyrektor filharmonii/opery/operetki/orkiestry, Dyrektor finansowy, Dyrektor generalny, Dyrektor handlowy, Dyrektor logistyki, Dyrektor marketingu, Dyrektor operacyjny, Dyrektor ośrodka adopcyjnego, Dyrektor placówki opiekuńczo-wychowawczej, Dyrektor produkcji, Dyrektor rozwoju biznesu, Dyrektor sprzedaży, Dyrektor szkoły, Dyrektor teatru, Dyrektor techniczny, Dyrektor wykonawczy, Dyrektor zakładu dla nieletnich, Dyrektor zespołu pieśni i tańca / chóru, Dyrygent, Dyspozytor lotniczy, Dyspozytor radiotaxi, Dyspozytor ruchu kolejowego, Dyspozytor ruchu metra, Dyspozytor transportu samochodowego, Dystrybutor ulotek, Dyżurny ruchu, Dyżurny ruchu i stacji metra, Dziekan, Dziennikarz, Dzienny opiekun małego dziecka, Dziewiarz, Dźwigowy (windziarz), Dżokej
