Chemik – kod zawodu ZUS, PKD, obowiązki

Kod zawodu ZUS dla chemika to 211301. Pasujące kody PKD to m.in. 20.13.Z (produkcja pozostałych podstawowych chemikaliów nieorganicznych), 20.14.Z (produkcja pozostałych podstawowych chemikaliów organicznych), 20.20.Z (produkcja pestycydów i pozostałych środków agrochemicznych), 24.46.Z (wytwarzanie paliw jądrowych), 20.59.Z (produkcja pozostałych wyrobów chemicznych, gdzie indziej niesklasyfikowana) oraz 20.60.Z (produkcja włókien chemicznych).

Dla przejrzystości poniżej zestawienie wybranych kodów PKD związanych z zawodem chemika:

Chemik prowadzi badania z dziedziny chemii, tj. badania pierwiastków i związków chemicznych, ich właściwości chemicznych i fizycznych oraz możliwości prowadzenia nowych reakcji chemicznych i otrzymywania nowych związków, mogących mieć zastosowanie w produkcji różnych wyrobów. W praktyce oznacza to łączenie pracy koncepcyjnej z eksperymentami, aby tworzyć bezpieczniejsze, tańsze i efektywniejsze rozwiązania dla przemysłu i nauki.

Kim jest chemik i czym się zajmuje?

Chemik to naukowiec specjalizujący się w badaniu substancji i ich przemian chemicznych, analizujący skład chemiczny substancji organicznych i nieorganicznych, projektujący i przeprowadzający eksperymenty laboratoryjne oraz opracowujący nowe materiały, leki czy technologie. Jest niezbędnym ogniwem w przemyśle chemicznym, gdzie nadzoruje jakość surowców, opracowuje nowe produkty i monitoruje procesy technologiczne pod kątem zgodności z normami.

Codzienna praca chemika polega na syntezowaniu i kontrolowaniu procesów chemicznych, weryfikacji istniejących teorii oraz konstruowaniu nowych. Zakres obowiązków zależy od branży, specjalizacji i firmy – od badań podstawowych w laboratoriach po nadzór nad produkcją w halach.

Obowiązki chemika

Obowiązki chemika obejmują różnorodne zadania laboratoryjne i badawcze. Poniżej kluczowe z nich:

• projektowanie oraz przeprowadzanie eksperymentów i badań laboratoryjnych,
• analiza i interpretacja wyników eksperymentów chemicznych,
• opracowywanie i wdrażanie nowych materiałów, związków chemicznych lub technologii,
• prowadzenie dokumentacji badawczej, raportowanie wyników oraz obsługa sprzętu laboratoryjnego, w tym kalibracja,
• monitorowanie i optymalizacja procesów chemicznych pod kątem wydajności, bezpieczeństwa oraz zgodności z normami BHP i ochrony środowiska,
• współpraca z interdyscyplinarnymi zespołami oraz poszukiwanie rozwiązań dla problemów technologicznych i produkcyjnych,
• wykonywanie analiz laboratoryjnych, kontroli jakości surowców i produktów oraz przygotowywanie roztworów i reagentów,
• przestrzeganie rygorystycznych zasad bezpieczeństwa podczas pracy z substancjami niebezpiecznymi.

Bezpieczeństwo, jakość i powtarzalność wyników to filary profesjonalnej pracy chemika.

Wymagania edukacyjne i kwalifikacje

Aby zostać chemikiem, niezbędne jest wykształcenie wyższe na kierunku chemia lub pokrewnym (np. chemia stosowana, biochemia, technologia chemiczna). Chemik musi znać zaawansowane techniki laboratoryjne, w tym chromatografię, spektroskopię i syntezę chemiczną.

Umiejętności twarde

W pracy chemika przydają się m.in. następujące umiejętności twarde:

• umiejętność przeprowadzania analiz laboratoryjnych i syntezy chemicznej,
• znajomość technik chromatograficznych, spektroskopowych oraz obsługi specjalistycznego sprzętu i programów komputerowych,
• obsługa systemów komputerowych do złożonych obliczeń i przetwarzania danych.

Umiejętności miękkie

Skuteczność w projektach badawczych wspierają również umiejętności miękkie:

• rozwiązywanie problemów, komunikacja i praca zespołowa,
• zarządzanie czasem, planowanie i samodzielna organizacja pracy,
• dokładność, skrupulatność, koncentracja uwagi oraz cierpliwość i wytrwałość.

Chemik powinien mieć dobry stan wzroku (w tym rozróżnianie barw), słuch, węch, smak, dotyk oraz zręczność rąk do precyzyjnych czynności. Wymagana jest odpowiedzialność i świadomość ryzyka związanego z substancjami chemicznymi oraz ścisłe przestrzeganie BHP.

Osoby z niepełnosprawnościami (np. lekkie dysfunkcje wzroku skorygowane okularami) mogą pracować, jeśli pracodawca zapewni elastyczny czas pracy i modyfikację obowiązków, ograniczając stres oraz nadmierne obciążenia.

Warunki pracy

Chemicy pracują zazwyczaj na pełen etat, stacjonarnie w laboratoriach, na halach produkcyjnych lub w terenie. Możliwa jest praca zmianowa i kontakt z substancjami niebezpiecznymi, co wymaga bezwzględnego przestrzegania norm bezpieczeństwa. Praca wymaga dobrej organizacji, przewidywania zdarzeń i samodzielności.

Branże i firmy zatrudniające chemików

Chemicy znajdują zatrudnienie w sektorze przemysłu chemicznego oraz pokrewnych branżach, zgodnych z kodami PKD podanymi na wstępie. Przykłady:

• firmy chemiczne produkujące chemikalia organiczne i nieorganiczne (PKD 20.13.Z, 20.14.Z),
• przemysł agrochemiczny i pestycydy (PKD 20.20.Z),
• produkcja paliw jądrowych (PKD 24.46.Z) i włókien chemicznych (PKD 20.60.Z),
• farmacja, materiałoznawstwo, ochrona środowiska, instytuty badawcze (np. Instytut Chemii Bioorganicznej PAN),
• laboratoria badawczo-rozwojowe (B+R) oraz zakłady produkcyjne.

Ścieżka kariery i rozwój zawodowy

Początek kariery

Absolwent studiów chemicznych zaczyna jako asystent laboratoryjny lub młodszy chemik, zdobywając doświadczenie w badaniach i analizach. To etap intensywnej nauki procedur, metod i standardów jakości.

Średni szczebel

Chemik badawczo-rozwojowy, specjalista ds. procesów chemicznych lub kontroler jakości – odpowiedzialność za projekty, optymalizację i wdrożenia. W tym okresie rośnie samodzielność oraz wpływ na decyzje technologiczne.

Zaawansowany poziom

Kierownik laboratorium, szef działu B+R, ekspert w firmie lub instytucie badawczym. Możliwość awansu do zarządzania zespołami lub roli konsultanta.

Rozwój

Ciągłe doskonalenie poprzez kursy (np. chromatografia, BHP), certyfikaty, doktorat, publikacje naukowe i projekty interdyscyplinarne. Znajomość języka angielskiego ułatwia międzynarodową współpracę, a rynek pracy dla chemików pozostaje stabilny – zarówno w przemyśle, jak i nauce.