Charakteryzator – kod zawodu ZUS, PKD, obowiązki

Kod zawodu ZUS dla charakteryzatora to 514201. Pasujące kody PKD to 59.12.Z (działalność postprodukcyjna związana z filmami, nagraniami wideo i programami telewizyjnymi) oraz 90.01.Z (działalność związana z wystawianiem przedstawień artystycznych).

Charakteryzator to specjalista, który zmienia wygląd aktorów, modeli lub uczestników wydarzeń, dostosowując twarz i sylwetkę do wymagań roli – za pomocą makijażu, peruk, protez i efektów specjalnych.

Kim jest charakteryzator i czym się zajmuje?

Charakteryzator działa jak artysta–magik, nadając aktorowi cechy wieku, osobowości czy wyglądu odtwarzanej postaci. Na podstawie scenariusza i wizji reżysera ingeruje w kolor skóry, włosów, oczu, dodaje zmarszczki, brodę, wąsy, tresy czy warkocze. Tworzy też efekty specjalne: rany, blizny, siniaki, poparzenia, odcięte kończyny, topielców czy upiory.

W praktyce praca obejmuje następujące obszary:

• malowanie twarzy i ciała – body painting;
• wykonywanie i zakładanie peruk oraz protez – zarosty, tatuaże tymczasowe;
• makijaże sceniczne i beauty – fashion, efekty brzydoty i zmęczenia;
• utrwalanie i stylizacje pod światło – pudrowanie do kamer i sceny.

Charakteryzator musi znać prawa sceny, sposób „widzenia” kamery oraz wpływ scenografii, stroju i tła na wygląd postaci. To zawód łączący sztukę, kosmetologię i rzemiosło – z historią sięgającą teatralnych charakteryzacji sprzed wieków.

Obowiązki i zakres pracy

Główne zadania to projektowanie i realizacja charakteryzacji:

• analiza scenariusza i konsultacje z twórcami – ustalanie wyglądu postaci;
• przygotowanie materiałów – farby, protezy, akcesoria, peruki;
• charakteryzowanie aktorów – od makijażu po złożone efekty specjalne;
• odtwarzanie charakteryzacji na planie – zachowanie ciągłości między ujęciami;
• demakijaż i pielęgnacja – czyszczenie oraz dezynfekcja narzędzi.

Praca wymaga skrajnej precyzji – złożona charakteryzacja trwa godziny i musi być identyczna każdego dnia zdjęciowego. Charakteryzator często pełni też rolę makijażysty i fryzjera.

Wymagania i cechy charakteru

Aby zostać charakteryzatorem, potrzebne są:

• zdolności manualne i plastyczne – precyzja i koordynacja ruchów;
• kreatywność i wyobraźnia – pomysłowość w kreowaniu postaci;
• wiedza specjalistyczna – historia sztuki i ubioru, scenografia, fotografia, operatorstwo, analiza kolorystyczna;
• cechy osobowości – kontaktowość, spostrzegawczość, cierpliwość, otwartość na ekstrawaganckie pomysły.

Podstawą jest wyćwiczone oko i ciągłe dokształcanie – trendy w charakteryzacji nieustannie ewoluują.

Wykształcenie i ścieżka kariery

Ścieżka edukacyjna zwykle zaczyna się od szkół policealnych lub techników wizażu i stylizacji oraz kursów perukarskich i charakteryzatorskich. Ćwiczenia obejmują rysunek, kreowanie postaci, wyrób zarostu i klejenie protez.

Kariera rozwija się od asystenta makijażysty/wizażysty:

1. Praktyki na planach filmowych, teatralnych i sesjach zdjęciowych.
2. Specjalizacja w efektach specjalnych lub stylizacji historycznej.
3. Praca samodzielna w teatrach, studiach filmowych i przy produkcjach komercyjnych.
4. Zaawansowanie – prowadzenie warsztatów i/lub własne studio.

Z wizażysty na charakteryzatora przechodzi się przez kursy efektów specjalnych oraz intensywną praktykę. Zawód jest niszowy, ale prestiżowy – ciągłe wyzwania napędzają rozwój.

Gdzie pracować jako charakteryzator?

Najczęstsze miejsca zatrudnienia to:

• Teatry i opery – stałe etaty lub zlecenia na konkretne spektakle;
• Plany filmowe i telewizyjne – produkcje filmowe, seriale, programy na żywo;
• Sesje zdjęciowe i pokazy mody – efekty fashion i artystyczne;
• Agencje eventowe i rekonstrukcje historyczne – charakteryzacje tematyczne;
• freelance – elastyczne zlecenia dopasowane do grafiku.

Warunki pracy często oznaczają plan filmowy lub teatr, nieregularne godziny i długie sesje – bez biurowej rutyny.

Perspektywy i rozwój zawodowy

Zawód rośnie wraz z branżą audiowizualną – rośnie zapotrzebowanie na efekty specjalne w filmach i serialach. Możliwe są międzynarodowe projekty oraz współpraca z działami VFX. Sukces w dużej mierze zależy od portfolio i networkingu. Charakteryzatorzy cenią kreatywność i wyzwania, co czyni to zajęcie idealnym dla artystycznych dusz.