Cechowniczy – kod zawodu ZUS, PKD, obowiązki

Kod zawodu i powiązane PKD

Kod zawodu ZUS dla cechowniczego to 311901. Pasujące kody PKD to 41.20.Z (roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych) oraz 68.32.Z (zarządzanie nieruchomościami wykonywane na zlecenie).

Cechowniczy to specjalista zajmujący się ręcznym lub mechanicznym umieszczaniem cech probierczych na wyrobach jubilerskich z metali szlachetnych (takich jak złoto czy srebro), przeznaczonych do obrotu handlowego. Działalność ta odbywa się na zlecenie wytwórców, importerów i osób prywatnych, w ramach ścisłych przepisów Prawa probierczego.

Czym zajmuje się cechowniczy?

Cechowniczy działa w urzędach probierczych – instytucjach państwowych podlegających Głównemu Urzędowi Miar (GUM), odpowiedzialnych za kontrolę zawartości metali szlachetnych w wyrobach. Głównym zadaniem jest cechowanie, czyli umieszczanie prawnie chronionych znaków urzędowych potwierdzających próbę metalu.

Rodzaje cech probierczych to:

• Cecha podstawowa – informuje o rodzaju metalu, jego próbie i urzędzie dokonującym oznaczenia;
• Cecha dodatkowa – określa wyłącznie rodzaj metalu szlachetnego;
• Cecha pomocnicza – potwierdza ważność wcześniej umieszczonych polskich cech;
• Cecha główna – służy do oznaczania surowców, półfabrykatów i złomu.

Proces cechowania odbywa się metodą ręczną (za pomocą młotka cechowniczego i kowadła cechowniczego) lub mechaniczną, co zapewnia trwałość oznaczeń. Stół cechowniczy stanowi podstawowe wyposażenie pracowni.

Obowiązki cechowniczego

Obowiązki cechowniczego są precyzyjnie określone i obejmują zarówno prace operacyjne, jak i administracyjne. Główne zadania to:

• przyjmowanie wyrobów z metali szlachetnych zgłaszanych do badania i cechowania (wyroby muszą być oczyszczone, posegregowane, nieuszkodzone i oznaczone znakiem imiennym w przypadku nowych produkcji),
• wstępna identyfikacja cech probierczych i oznaczeń krajowych oraz zagranicznych (z użyciem komputerowego urządzenia do identyfikacji),
• cechowanie wyrobów po badaniu probierczym,
• kontrola wyrobów pod kątem zgodności wybitych cech z wynikami badań,
• wydawanie wyrobów po zbadaniu i ocechowaniu, wraz z ewentualnym świadectwem badania,
• obsługa programów komputerowych: wprowadzanie wyników badań i rejestracja znaków imiennych wytwórców biżuterii,
• prowadzenie korespondencji z klientami w sprawach zwolnień wyrobów z obowiązku cechowania,
• przeprowadzanie kontroli w zakładach przetwórstwa i obrotu wyrobami z metali szlachetnych pod kątem przestrzegania Prawa probierczego,
• korespondencja z prokuraturą i policją w przypadkach naruszeń prawa probierczego,
• prowadzenie magazynu metali szlachetnych.

Na wyższych stanowiskach dochodzą obowiązki związane z zarządzaniem: kierowanie zespołem oraz organizowanie i planowanie pracy wydziału.

Wyroby zgłaszane do cechowania muszą być po podstawowych procesach produkcyjnych i pozbawione kamieni szlachetnych, aby uniknąć zniekształceń podczas obróbki końcowej.

Wymagania i kwalifikacje

Aby zostać cechowniczym, potrzebne jest wykształcenie średnie techniczne (preferowane profile: jubilerski, metalurgiczny lub pokrewny). Kluczowe kompetencje to:

• znajomość Prawa probierczego i terminologii probierniczej (próba, cecha probiercza, znak imienny),
• umiejętność obsługi sprzętu cechowniczego (młotek, kowadło, urządzenia komputerowe),
• precyzja manualna i oko analityczne do identyfikacji oznaczeń,
• wiedza z zakresu metalurgii metali szlachetnych.

Zawód wymaga pracy w warunkach laboratoryjnych, z narażeniem na metale ciężkie, dlatego niezbędne są aktualne badania lekarskie. Szkolenia organizują okręgowe urzędy probiercze pod nadzorem GUM.

Ścieżka kariery i rozwój zawodowy

Początek kariery – asystent w urzędzie probierczym po ukończeniu kursu cechowniczego; zatrudnienie w okręgowych urzędach probierczych (np. w Warszawie, Krakowie).

Rozwój – awans na starszego cechowniczego, kierownika cechowni lub dyrektora urzędu probierczego; możliwość specjalizacji w kontroli międzynarodowej lub zarządzaniu zespołem.

Perspektywy – stabilne zatrudnienie w sektorze publicznym, a także współpraca z firmami jubilerskimi na zlecenie urzędów; rozwój poprzez studia podyplomowe z metrologii lub administracji.

Gdzie pracować jako cechowniczy – branże i firmy

Cechowniczy pracuje głównie w państwowych urzędach probierczych (ok. 16 w Polsce, pod GUM). Branże to:

• Jubilerstwo i obrót metalami szlachetnymi – współpraca z wytwórcami biżuterii i importerami;
• Przetwórstwo metali – kontrola złomu oraz półfabrykatów;
• Instytucje kontrolne – wsparcie prokuratury i policji w sprawach naruszeń.

Związane kody PKD mogą wskazywać na zastosowania w innych sektorach (np. budownictwo czy zarządzanie nieruchomościami), w których metale szlachetne pojawiają się w elementach dekoracyjnych lub instalacyjnych.

Zarobki i warunki pracy

Średnie zarobki cechowniczego wynoszą 4000–7000 zł brutto miesięcznie, w zależności od doświadczenia i lokalizacji (wyższe w dużych miastach). Praca odbywa się zmianowo, w pomieszczeniach cechowni, z wyjazdami terenowymi w ramach kontroli zakładów.

Zawód cechowniczego łączy tradycję rzemieślniczą z nowoczesną kontrolą jakości i jest kluczowy dla uczciwego obrotu biżuterią oraz metalami szlachetnymi w Polsce.