Kod zawodu ZUS dla bursztyniarza to 731301. Pasujące kody PKD to 32.12.Z (produkcja wyrobów jubilerskich i podobnych) oraz 32.13.Z (produkcja sztucznej biżuterii i wyrobów podobnych).
Czym zajmuje się bursztyniarz?
Bursztyniarz to rzemieślnik specjalizujący się w projektowaniu i wytwarzaniu przedmiotów użytkowych oraz artystycznych z bursztynu, w tym biżuterii o wysokich walorach dekoracyjnych.
Zawód łączy charakter produkcyjny i usługowy – bursztyniarz ocenia, klasyfikuje i przygotowuje surowiec do obróbki ręcznej lub mechanicznej, dbając o jego optymalne wykorzystanie. W pracowniach obsługuje maszyny do obróbki bursztynu, a także zajmuje się renowacją i wyceną wyrobów.
Historia zawodu sięga XVII i XVIII wieku, gdy bursztyn służył do tworzenia nie tylko biżuterii, ale też mebli, zegarów czy nawet tronów. Dziś bursztyniarstwo kojarzy się głównie z biżuterią z Pomorza, choć od lat 60. XX wieku obejmuje także wydobycie surowca.
Obowiązki bursztyniarza
Główne zadania bursztyniarza obejmują cały cykl przetwarzania bursztynu:
- pozyskiwanie, klasyfikowanie i opisywanie bursztynu,
- magazynowanie surowca i gotowych wyrobów,
- wykonywanie projektów biżuterii i innych przedmiotów artystycznych,
- ręczna lub mechaniczna obróbka bursztynu (cięcie, szlifowanie, polerowanie) z użyciem procesów technologicznych,
- obsługa i konserwacja maszyn, takich jak szlifierki wodne i kłowe, pilarki wodne, kaboszoniarki, kulkarki, bębny polerskie czy zakuwacze,
- kontrola jakości produktów i procesów wytwórczych,
- organizacja stanowiska pracy zgodnie z BHP, ochroną przeciwpożarową, ochroną środowiska i ergonomią.
Bursztyniarz często łączy bursztyn z metalami lub innymi materiałami, tworząc unikalne ozdoby sakralne, elementy wystroju czy przedmioty na indywidualne zamówienie.
Wymagania i predyspozycje
Aby zostać bursztyniarzem, potrzebne są zarówno umiejętności techniczne, jak i artystyczne.
Umiejętności i wiedza
W praktyce przydają się m.in.:
- zmysł artystyczny, poczucie estetyki, kreatywność oraz umiejętności plastyczno‑techniczne (rysowanie, projektowanie),
- wiedza o obróbce kamieni szlachetnych i bursztynu,
- obsługa specjalistycznych narzędzi i maszyn,
- organizacja pracy i obsługa klienta.
Cechy osobowościowe i predyspozycje fizyczne
Zręczność dłoni, bardzo dobry wzrok (w tym rozpoznawanie barw) oraz sprawny układ ruchu, oddechowy i krążeniowy to podstawa; ważne są także uzdolnienia artystyczne.
Ścieżka kariery i rozwój zawodowy
Zawód zdobywa się głównie poprzez kształcenie rzemieślnicze – egzamin czeladniczy i mistrzowski w izbie rzemieślniczej. Pracodawcy przyjmują też złotników‑jubilerów (kod ZUS 731305) lub osoby z doświadczeniem zdobytym w przyuczeniu pod nadzorem mistrza. Pasjonaci bez formalnych kwalifikacji mogą pracować, opierając się na portfolio.
Rozwój obejmuje analizę dokumentacji technicznej i doskonalenie umiejętności w obróbce bursztynu. Możliwe ścieżki awansu to rola rzeczoznawcy (wycena i certyfikacja bursztynu), specjalista od renowacji lub prowadzenie własnej firmy.
| Poziom kwalifikacji | Wymagania | Korzyści |
|---|---|---|
| Czeladnik | Egzamin czeladniczy | Podstawowe umiejętności produkcyjne |
| Mistrz | Egzamin mistrzowski | Możliwość nauczania, prowadzenie firmy |
| Praktyk bez tytułu | Przyuczenie + portfolio | Zatrudnienie w warsztatach artystycznych |
Gdzie pracować jako bursztyniarz? Branże i formy zatrudnienia
Zawód jest niszowy – rocznie egzaminy zdaje 10–15 osób – i skoncentrowany w nadmorskich miejscowościach Pomorza (np. Gdańsk, Kołobrzeg). Możliwe formy zatrudnienia:
- Zakłady jubilerskie i bursztyniarskie – produkcja seryjna biżuterii;
- Warsztaty rzemieślnicze – ręczna obróbka i renowacja;
- Własna działalność gospodarcza – projektowanie na zamówienie, sprzedaż;
- Firmy z PKD 32.12.Z i 32.13.Z – produkcja jubilerska;
- Dodatkowe role – rzeczoznawca, artysta w muzeach czy dekorator wnętrz.
Zawód często bywa dodatkiem do pracy jubilera lub artysty. Perspektywy są obiecujące w turystyce i eksporcie bursztynu, choć zawód pozostaje regionalnie ograniczony.
Zobacz też:
Baca, Bagażowy, Bandażysta ortopedyczny, Barista, Barman, Bednarz, Betoniarz, Betoniarz-zbrojarz, Bibliotekarz, Bibliotekoznawca, Biegły rewident, Bieliźniarz, Bieliźniarz-kołdrzarz, Bileter, Biochemik, Bioenergoterapeuta, Biofizyk, Bioinformatyk, Bioinżynier, Biolog, Biomasażysta, Biotechnolog, Blacharz, Blacharz budowlany, Blacharz izolacji przemysłowych, Blacharz lotniczy, Blacharz okrętowy, Blacharz samochodowy, Bloger / vloger, Bosman portu, Bosman żeglugi śródlądowej, Botanik, Boy hotelowy, Brązownik, Broker edukacyjny, Broker informacji (researcher), Broker reasekuracyjny, Broker ubezpieczeniowy, Brukarz, Bukieciarz, Bukmacher
