Kod zawodu ZUS dla asystenta osoby niepełnosprawnej to 341201. Pasujące kody PKD to 87.20.Z (pomoc społeczna z zakwaterowaniem dla osób z zaburzeniami psychicznymi) oraz 88.10.Z (pomoc społeczna bez zakwaterowania dla osób w podeszłym wieku i osób niepełnosprawnych).
Zawód asystenta osoby niepełnosprawnej polega na ułatwianiu osobie niepełnosprawnej wykonywania czynności dnia codziennego, pomocy w uzyskaniu jak największej samodzielności oraz współpracy z instytucjami i organizacjami społecznymi w celu zapewnienia optymalnych warunków do samodzielnej rehabilitacji. Asystent wspiera też w realizacji programu rehabilitacji społecznej i zawodowej, skupiając się na podnoszeniu jakości życia podopiecznych, głównie o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności.
Czym zajmuje się asystent osoby niepełnosprawnej?
Asystent osoby niepełnosprawnej to nie opiekun w tradycyjnym sensie, lecz osoba wspierająca w prowadzeniu niezależnego i aktywnego życia.
Praca koncentruje się na codziennych wyzwaniach, motywowaniu do samodzielności i integracji społecznej, bez narzucania sztywnego grafiku – dostosowuje się do rytmu dnia podopiecznego.
Kluczowa jest rola w przełamywaniu barier fizycznych, psychicznych i społecznych, co umożliwia podopiecznemu uczestnictwo w życiu publicznym, pracy czy edukacji.
Asystent działa głównie poza zamkniętymi placówkami, towarzyszy w wyjściach, wizytach i aktywnościach, dbając o bezpieczeństwo fizyczne i psychiczne.
Główne obowiązki asystenta osoby niepełnosprawnej
Obowiązki są zindywidualizowane, ale obejmują szeroki zakres wsparcia. Podstawowe zadania to:
- wsparcie w czynnościach higienicznych i samoobsługowych – pomoc w myciu ciała, głowy, kąpieli, czesaniu, goleniu, korzystaniu z toalety, zmianie ubioru czy pozycji ciała;
- pomoc w codziennym funkcjonowaniu – przygotowywanie i spożywanie posiłków, przypominanie o lekach, sprzątanie mieszkania, wynoszenie śmieci, dokonywanie zakupów (towarzyszenie w sklepie);
- wsparcie w przemieszczaniu się – pchanie wózka, pokonywanie barier architektonicznych (schody, krawężniki), organizacja transportu, asystowanie w spacerach czy wyjściach;
- aktywizacja społeczna i kulturalna – towarzyszenie w kinie, teatrze, muzeum, wydarzeniach społecznych; pomoc w kontaktach z innymi, obsłudze komputera, tabletu czy telefonu;
- wsparcie zdrowotne i rehabilitacyjne – towarzyszenie na wizytach lekarskich, rehabilitacji, ćwiczeniach fizjoterapeutycznych; pomoc w zmianie pozycji podczas zabiegów;
- załatwianie spraw urzędowych i administracyjnych – asystowanie w punktach usługowych, notowanie treści, wsparcie w podejmowaniu decyzji i rolach społecznych;
- inne – utrzymywanie czystości sprzętu rehabilitacyjnego, aktywizacja do samodzielności życiowej.
Asystent monitoruje plan pomocy, współpracuje z rodziną i instytucjami, konsekwentnie motywując do niezależności.
Wymagania i kwalifikacje
Aby zostać asystentem, potrzebne są specjalistyczne cechy osobowościowe i kompetencje:
- Cechy charakteru – cierpliwość, empatia, zaangażowanie, sumienność, opanowanie w stresujących sytuacjach, umiejętność szybkiego reagowania;
- Umiejętności – komunikacja, aktywizacja społeczna, pierwsza pomoc, obsługa urządzeń codziennego użytku;
- Kwalifikacje formalne – często kursy lub szkolenia (np. z zakresu asystentury osobistej), doświadczenie w opiece lub rehabilitacji. Zawód nie wymaga zawsze wyższego wykształcenia, ale empatia i gotowość do nauki są kluczowe.
Asystenci muszą radzić sobie z niespodziewanymi sytuacjami i budować zaufanie z podopiecznym.
Ścieżka kariery i rozwoju zawodowego
Wejście do zawodu następuje poprzez kursy specjalistyczne, np. oferowane przez centra edukacyjne lub programy rządowe jak „Asystent osobisty osoby niepełnosprawnej”. Po zdobyciu kwalifikacji (kod ZUS 341201) można pracować dorywczo lub na etacie.
Możliwości rozwoju:
- Awans – przejście na stanowisko koordynatora asystentury lub terapeuty;
- Specjalizacja – pogłębienie kompetencji w rehabilitacji społecznej lub zawodowej;
- Udział w projektach – praca w projektach unijnych i programach ministerialnych;
- Dodatkowe certyfikaty – szkolenia z pierwszej pomocy, komunikacji i pracy z niepełnosprawnościami psychicznymi.
Zawód rozwija się dynamicznie dzięki programom jak edycja 2022 „Asystent osobisty osoby niepełnosprawnej”.
Gdzie pracować jako asystent osoby niepełnosprawnej – firmy i branże
Asystenci zatrudniani są w sektorze pomocy społecznej i opieki – najczęściej w podmiotach wymienionych poniżej:
| Branża/firma | Przykładowe miejsca pracy | Kody PKD |
|---|---|---|
| Ośrodki pomocy społecznej | MOPS, GOPS, domy pomocy | 88.10.Z |
| Centra rehabilitacji i integracji | Placówki dla osób z niepełnosprawnościami, fundacje | 87.20.Z, 88.10.Z |
| Organizacje pozarządowe | Fundacje wspierające osoby z niepełnosprawnościami (np. współpracujące z PFRON) | 88.10.Z |
| Usługi domowe i asystencja osobista | Agencje opiekuńcze, programy rządowe | 88.10.Z |
| Sektor prywatny | Firmy transportowe dostosowane, edukacja włączająca | 88.10.Z |
Praca często odbywa się na zlecenie, w terenie, z elastycznym grafikiem. Zapotrzebowanie rośnie z powodu starzejącego się społeczeństwa i programów inkluzji.
Zawód asystenta osoby niepełnosprawnej odgrywa kluczową rolę w społeczeństwie, umożliwiając godne życie podopiecznym i promując samodzielność.
Zobacz też:
Administrator baz danych, Administrator nieruchomości, Administrator produkcji filmowej, Administrator produkcji filmowej i telewizyjnej, Administrator stron internetowych, Administrator systemów komputerowych, Administrator systemów poczty elektronicznej, Administrator zintegrowanych systemów zarządzania, Adwokat, Agent celny, Agent do spraw pozyskiwania gruntów, Agent do spraw zakupów, Agent klarujący, Agent ubezpieczeniowy, Agrochemik, Akredytowany asystent parlamentarny, Akrobata, Aktor, Aktor cyrkowy, Aktor lalkarz, Aktor scen muzycznych, Aktuariusz, Akupunkturzysta, Akwizytor, Alpinista przemysłowy, Analityk baz danych (data scientist), Analityk biznesowy, Analityk doświadczenia użytkowników (user experience analyst), Analityk finansowy, Analityk giełdowy, Analityk informacji i raportów medialnych, Analityk inwestycyjny, Analityk kredytowy, Analityk kryminalny, Analityk pracy, Analityk ruchu na stronach internetowych, Analityk sieci komputerowych, Analityk systemów teleinformatycznych, Analityk trendów rynkowych (cool hunter), Andragog, Animator czasu wolnego młodzieży (pracownik młodzieżowy), Animator gospodarczy do spraw przedsiębiorczości, Animator gospodarczy do spraw rozwoju regionalnego, Animator kultury, Animator rekreacji i organizacji czasu wolnego, Animator rynku książki, Ankieter, Antropolog, Antykwariusz, Aparatowy procesów chemicznych, Aparatowy produkcji drożdży, Aparatowy produkcji octu, Aparatowy produkcji wyrobów maczanych, Archeolog, Architekt, Architekt cyberbezpieczeństwa (Cybersecurity architect), Architekt krajobrazu, Architekt stron internetowych, Architekt wnętrz, Architekt zieleni wewnątrz budynków, Archiwista, Archiwista dokumentów elektronicznych, Archiwista zakładowy, Arkadownik, Arteterapeuta, Artysta fotografik, Artysta grafik, Artysta malarz, Artysta rzeźbiarz, Astrofizyk, Astrolog, Astronom, Asystent do spraw księgowości, Asystent do spraw statystyki, Asystent do spraw wydawniczych, Asystent dyrektora, Asystent edukacji romskiej, Asystent fryzjera, Asystent kierownika produkcji filmowej / telewizyjnej, Asystent międzykulturowy, Asystent nauczyciela dziecka cudzoziemca, Asystent nauczyciela przedszkola, Asystent nauczyciela w szkole, Asystent operatora dźwięku, Asystent operatora obrazu, Asystent osobisty (concierge), Asystent parlamentarny, Asystent prawny, Asystent prokuratora, Asystent przetwarzania danych, Asystent radcy Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, Asystent reżysera filmowego, Asystent rodziny, Asystent sędziego, Asystent techniczny realizatora dźwięku, Asystent techniczny realizatora programu, Asystent usług pocztowych, Asystent usług telekomunikacyjnych, Asystent zarządu, Asystentka kobiety w czasie ciąży i porodu (doula), Asystentka stomatologiczna, Audiofonolog, Audytor cyberbezpieczeństwa (Cybersecurity auditor), Audytor energetyczny, Audytor środowiskowy, Audytor/Kontroler, Automatyk, Automatyk sterowania ruchem kolejowym, Autor tekstów i sloganów reklamowych (copywriter)
