Arteterapeuta (kod zawodu ZUS: 323013) to specjalista, który wykorzystuje proces twórczy i różne dziedziny sztuki do celów terapeutycznych, pomagając w trudnościach psychicznych, emocjonalnych i relacyjnych.
Poniżej znajdziesz najczęściej wybierane kody PKD dla działalności arteterapeuty:
- 85.10.Z – placówki wychowania przedszkolnego;
- 85.32.C – szkoły specjalne;
- 87.10.Z – pomoc społeczna z zakwaterowaniem i opieką pielęgniarską;
- 87.20.Z – pomoc dla osób z zaburzeniami psychicznymi;
- 86.90.A – działalność fizjoterapeutyczna;
- 86.90.E – pozostała opieka zdrowotna;
- 87.30.Z – pomoc dla osób starszych i niepełnosprawnych;
- 88.91.Z – opieka dzienna nad dziećmi.
Czym zajmuje się arteterapeuta?
Arteterapeuta stosuje sztukę jako narzędzie terapeutyczne, łącząc proces tworzenia z oddziaływaniami psychologicznymi, by wspierać rozwój fizyczny, umysłowy i emocjonalny osób w każdym wieku.
Najczęstsze obszary wsparcia to:
- lęki,
- depresja,
- nerwice,
- uzależnienia,
- problemy rodzinne,
- traumy,
- choroby somatyczne.
Arteterapia nie ocenia efektów artystycznych pod kątem estetyki – kluczowy jest proces twórczy, który umożliwia autoekspresję, wgląd w podświadomość i rozwiązywanie konfliktów bez konieczności werbalnego opisu problemów.
W Polsce zawód istnieje oficjalnie od 2015 roku i jest wpisany do klasyfikacji zawodów (kod 323013), choć nie jest regulowany prawnie jak np. zawód psychologa. Arteterapeuci pracują z dziećmi, dorosłymi, seniorami, osobami uzależnionymi, chorymi psychicznie czy po traumach – w sesjach indywidualnych, grupowych lub rodzinnych.
Obowiązki arteterapeuty
Do zadań arteterapeuty należy projektowanie i prowadzenie zajęć terapeutycznych z wykorzystaniem sztuki. Kluczowe obowiązki obejmują:
- tworzenie bezpiecznej przestrzeni – umożliwianie zmiany i rozwoju osobistego poprzez materiały artystyczne, podnosząc dobrostan fizyczny, umysłowy i emocjonalny;
- stosowanie technik plastycznych – rysunek, malarstwo, rzeźba, kolaż, witraż, dekoracje – w pracy indywidualnej, grupowej i rodzinnej, w edukacji, rehabilitacji, resocjalizacji i profilaktyce wykluczenia społecznego;
- prowadzenie zajęć z muzykoterapii, biblioterapii, filmoterapii, teatroterapii i choreoterapii – dobór form (np. słuchanie i śpiew, czytanie i dyskusje, projekcje i nagrywanie, psychodrama i pantomima, taniec i improwizacje ruchowe) do celów terapeutycznych;
- interpretacja prac uczestników – analiza obrazów i obiektów w celu zrozumienia problemów oraz wspierania trwałych zmian w samoocenie, relacjach i jakości życia;
- ewaluacja procesu terapii – ocena postępów, dokumentowanie pracy, współpraca z innymi specjalistami (psychologami, lekarzami, pedagogami);
- etyka i animacja kultury – przestrzeganie standardów etycznych, organizowanie wizyt w instytucjach kultury (wystawy, koncerty);
- edukacja i profilaktyka – prowadzenie warsztatów w przedszkolach i szkołach, w tym z dziećmi o specjalnych potrzebach edukacyjnych lub zagrożonych wykluczeniem.
Wymagania i kwalifikacje
Zawód nie wymaga studiów psychologicznych ani szkoły psychoterapeutycznej, ale konieczne są kwalifikacje z arteterapii. Uzyskać je można poprzez:
- studia podyplomowe z arteterapii – np. na uczelniach wyższych;
- kursy i certyfikacje – od organizacji branżowych (np. Stowarzyszenie Arteterapeutów Polskich KAJROS, Polskie Stowarzyszenie Muzykoterapeutów);
- szkolenia specjalistyczne – arteterapia wizualna, muzykoterapia, choreoterapia, biblioterapia itp.
Cenne jest wykształcenie artystyczne (np. ASP, nauczyciel plastyki) lub pedagogiczne, jednak kluczowa pozostaje wiedza o procesie twórczym i podstawach psychoterapii.
Najważniejsze kompetencje osobiste to empatia, kreatywność i uważna obserwacja, które pozwalają trafnie dostosowywać formy i tempo pracy do potrzeb uczestników.
Ścieżka kariery i rozwój zawodowy
Ścieżka kariery często zaczyna się od kursów i certyfikatów, a następnie prowadzi do roli terapeuty w instytucjach lub do własnej praktyki. Możliwe kierunki rozwoju to:
- Specjalizacja w wybranej dziedzinie sztuki (np. choreoterapia).
- Prowadzenie własnych warsztatów, kursów kwalifikacyjnych lub działalności gospodarczej (w ramach właściwych kodów PKD).
- Awans na koordynatora zespołów terapeutycznych lub trenera w stowarzyszeniach.
- Praca akademicka lub publikacje badawcze dotyczące arteterapii.
Rozwój wspierają warsztaty, konferencje i członkostwo w stowarzyszeniach branżowych, co podnosi prestiż i realnie wpływa na poziom wynagrodzeń.
Gdzie pracować jako arteterapeuta – branże i miejsca zatrudnienia
Arteterapeuci znajdują zatrudnienie w sektorze zdrowia, edukacji i pomocy społecznej:
| Branża/instytucja | Przykłady miejsc pracy | Powiązane kody PKD |
|---|---|---|
| Opieka zdrowotna i rehabilitacja | Szpitale, sanatoria, ośrodki terapeutyczne, fizjoterapia | 86.90.A, 86.90.E |
| Pomoc społeczna | Domy pomocy społecznej, domy dla seniorów i niepełnosprawnych, placówki dla osób z zaburzeniami psychicznymi | 87.10.Z, 87.20.Z, 87.30.Z |
| Edukacja | Przedszkola, szkoły podstawowe i specjalne, szkoły przysposabiające do pracy | 85.10.Z, 85.32.C, 88.91.Z |
| Inne | Ośrodki wychowawcze, domy kultury, zakłady karne, domy dziecka, prywatna praktyka | – |
Zatrudnienie jest możliwe na etacie, na umowie zleceniu lub w ramach własnej firmy; zapotrzebowanie rośnie w obliczu narastających problemów psychicznych.
Arteterapia łączy sztukę z terapią, oferując unikalną ścieżkę kariery dla kreatywnych osób, które chcą pomagać innym w bezpieczny, nieszablonowy sposób.
Zobacz też:
Administrator baz danych, Administrator nieruchomości, Administrator produkcji filmowej, Administrator produkcji filmowej i telewizyjnej, Administrator stron internetowych, Administrator systemów komputerowych, Administrator systemów poczty elektronicznej, Administrator zintegrowanych systemów zarządzania, Adwokat, Agent celny, Agent do spraw pozyskiwania gruntów, Agent do spraw zakupów, Agent klarujący, Agent ubezpieczeniowy, Agrochemik, Akredytowany asystent parlamentarny, Akrobata, Aktor, Aktor cyrkowy, Aktor lalkarz, Aktor scen muzycznych, Aktuariusz, Akupunkturzysta, Akwizytor, Alpinista przemysłowy, Analityk baz danych (data scientist), Analityk biznesowy, Analityk doświadczenia użytkowników (user experience analyst), Analityk finansowy, Analityk giełdowy, Analityk informacji i raportów medialnych, Analityk inwestycyjny, Analityk kredytowy, Analityk kryminalny, Analityk pracy, Analityk ruchu na stronach internetowych, Analityk sieci komputerowych, Analityk systemów teleinformatycznych, Analityk trendów rynkowych (cool hunter), Andragog, Animator czasu wolnego młodzieży (pracownik młodzieżowy), Animator gospodarczy do spraw przedsiębiorczości, Animator gospodarczy do spraw rozwoju regionalnego, Animator kultury, Animator rekreacji i organizacji czasu wolnego, Animator rynku książki, Ankieter, Antropolog, Antykwariusz, Aparatowy procesów chemicznych, Aparatowy produkcji drożdży, Aparatowy produkcji octu, Aparatowy produkcji wyrobów maczanych, Archeolog, Architekt, Architekt cyberbezpieczeństwa (Cybersecurity architect), Architekt krajobrazu, Architekt stron internetowych, Architekt wnętrz, Architekt zieleni wewnątrz budynków, Archiwista, Archiwista dokumentów elektronicznych, Archiwista zakładowy, Arkadownik, Artysta fotografik, Artysta grafik, Artysta malarz, Artysta rzeźbiarz, Astrofizyk, Astrolog, Astronom, Asystent do spraw księgowości, Asystent do spraw statystyki, Asystent do spraw wydawniczych, Asystent dyrektora, Asystent edukacji romskiej, Asystent fryzjera, Asystent kierownika produkcji filmowej / telewizyjnej, Asystent międzykulturowy, Asystent nauczyciela dziecka cudzoziemca, Asystent nauczyciela przedszkola, Asystent nauczyciela w szkole, Asystent operatora dźwięku, Asystent operatora obrazu, Asystent osobisty (concierge), Asystent osoby niepełnosprawnej, Asystent parlamentarny, Asystent prawny, Asystent prokuratora, Asystent przetwarzania danych, Asystent radcy Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, Asystent reżysera filmowego, Asystent rodziny, Asystent sędziego, Asystent techniczny realizatora dźwięku, Asystent techniczny realizatora programu, Asystent usług pocztowych, Asystent usług telekomunikacyjnych, Asystent zarządu, Asystentka kobiety w czasie ciąży i porodu (doula), Asystentka stomatologiczna, Audiofonolog, Audytor cyberbezpieczeństwa (Cybersecurity auditor), Audytor energetyczny, Audytor środowiskowy, Audytor/Kontroler, Automatyk, Automatyk sterowania ruchem kolejowym, Autor tekstów i sloganów reklamowych (copywriter)
