Kod zawodu ZUS dla archiwisty to 262101. Poniżej znajdziesz kody PKD najczęściej łączone z tym zawodem:
| Kod PKD | Opis działalności |
|---|---|
| 82.19.Z | Wykonywanie fotokopii, przygotowywanie dokumentów i pozostała specjalistyczna działalność wspomagająca prowadzenie biura |
| 91.03.Z | Działalność historycznych miejsc i budynków oraz podobnych atrakcji turystycznych |
| 91.01.B | Działalność archiwów |
| 91.02.Z | Działalność muzeów |
Archiwista przejmuje, przechowuje, porządkuje, zabezpiecza i udostępnia materiały archiwalne w sieci lub poza siecią archiwów państwowych.
Czym zajmuje się archiwista?
Archiwista to specjalista odpowiedzialny za zarządzanie dokumentacją, w tym jej gromadzenie, zabezpieczanie, ewidencjonowanie, brakowanie oraz udostępnianie. Praca archiwisty koncentruje się na sprawnym obiegu dokumentów, opiece nad zbiorami, ochronie danych oraz zapewnieniu dostępu upoważnionym osobom.
W archiwach zakładowych lub państwowych realizuje on zadania określone w Ustawie z 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach, m.in. kwalifikację archiwalną dokumentacji oraz postępowanie z nią po upływie okresów przechowywania.
Archiwista dba o warunki przechowywania (temperatura, wilgotność), digitalizację zbiorów, obsługę klientów oraz ochronę przed nieupoważnionym dostępem. Może też prowadzić badania naukowe nad zespołami archiwalnymi i publikować opracowania w zakresie archiwoznawstwa.
Obowiązki archiwisty
Zakres obowiązków archiwisty jest szeroki i obejmuje zarówno codzienne zarządzanie archiwum, jak i zadania specjalistyczne. Najważniejsze prace to:
- nadzorowanie materiałów archiwalnych w państwowych jednostkach organizacyjnych oraz prowadzenie kontroli archiwów zakładowych,
- przeprowadzanie ekspertyz dokumentacji przeznaczonej do archiwizacji oraz uzgadnianie przepisów kancelaryjno-archiwalnych,
- prowadzenie szkoleń personelu kancelaryjno-archiwalnego w jednostkach wytwarzających dokumenty,
- porządkowanie zespołu archiwalnego: segregowanie według serii, systematyzowanie, porządkowanie wewnętrzne i sygnowanie jednostek,
- inwentaryzowanie zespołu: spisywanie jednostek oraz tworzenie inwentarzy sumarycznych i analitycznych,
- opracowywanie pomocy ewidencyjno-informacyjnych (inwentarzy, katalogów, skorowidzów, indeksów, sumariuszy i przewodników),
- udostępnianie archiwaliów do celów naukowych, popularyzacyjnych lub prawnych (odpisy, reprodukcje, wyciągi),
- przygotowywanie danych do komputerowego systemu informacji archiwalnej i publikacji źródłowych,
- współpraca z komórkami organizacyjnymi w zakresie zarządzania dokumentacją i przygotowania jej do archiwum,
- inicjowanie i udział w brakowaniu dokumentacji niearchiwalnej w uzgodnieniu z archiwum państwowym,
- przygotowanie i przekazanie materiałów archiwalnych do archiwum państwowego,
- obsługa klientów, odszukiwanie akt, wystawianie zaświadczeń, przygotowywanie wystaw oraz analiza i przekwalifikowywanie dokumentów,
- zamykanie i plombowanie magazynów archiwalnych po zakończeniu pracy.
W archiwach zakładowych archiwista odpowiada także za digitalizację, sprawozdawczość oraz zabezpieczenie zbiorów przed uszkodzeniem lub utratą.
Wymagania i kwalifikacje
Aby zostać archiwistą, potrzebne jest wykształcenie średnie lub wyższe, najlepiej z zakresu archiwistyki, dokumentoznawstwa lub dziedzin pokrewnych. Kluczowe jest ukończenie kursu kancelaryjno-archiwalnego I stopnia, wymaganego przez archiwa państwowe (np. Archiwum Narodowe w Krakowie).
Archiwista musi znać polskie prawo archiwalne, w tym ustawę o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach, odpowiednie rozporządzenia (np. Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego) oraz normy postępowania z dokumentacją. W archiwach państwowych wymagane jest korzystanie z pełni praw publicznych i niekaralność za przestępstwa umyślne; przy dokumentach niejawnych – właściwe certyfikaty.
Wymagane cechy i kompetencje miękkie to:
- wnikliwość i dbałość o szczegóły,
- systematyczność i odpowiedzialność,
- wiedza fachowa z archiwistyki i dokumentoznawstwa,
- umiejętność obsługi systemów komputerowych i EZD (Elektronicznego Zarządzania Dokumentacją).
Ścieżka kariery i rozwój zawodowy
Wejście do zawodu zaczyna się od kursu I stopnia, po którym można pracować w archiwach zakładowych firm lub instytucji. Kolejne stopnie kursów (II, III) oraz studia podyplomowe z archiwistyki otwierają drogę do archiwów państwowych i stanowisk kierowniczych.
Rozwój obejmuje specjalizacje w digitalizacji, badaniach naukowych lub muzealnictwie. Archiwista może prowadzić działalność naukową w archiwoznawstwie, publikować inwentarze i przewodniki. W samorządach status archiwisty regulują stosowne rozporządzenia, co wzmacnia prestiż funkcji.
Możliwe awanse: starszy archiwista, kierownik archiwum, ekspert w służbie archiwalnej. Podnoszenie kwalifikacji w IT jest kluczowe ze względu na rozwój elektronicznych archiwów.
Gdzie pracować jako archiwista – branże i firmy
Archiwiści znajdują zatrudnienie w archiwach państwowych i służbie archiwalnej, instytucjach publicznych (urzędy, samorządy, uniwersytety, np. UKW), firmach prywatnych (składnice akt, biura rachunkowe, centra BPO), muzeach, instytucjach kultury oraz historycznych miejscach turystycznych.
Przykładowe miejsca pracy i typowe zadania prezentuje poniższe zestawienie:
| Sektor | Przykładowe instytucje | Typowe zadania |
|---|---|---|
| Archiwa państwowe | Archiwum Narodowe, archiwa regionalne | nadzór nad materiałami archiwalnymi, kwalifikacja i brakowanie, udostępnianie zasobu |
| Instytucje publiczne | urzędy miast/gmin, samorządy, uczelnie (np. UKW) | prowadzenie archiwów zakładowych, wdrażanie EZD, szkolenia pracowników |
| Firmy prywatne | składnice akt, korporacje, biura rachunkowe | porządkowanie i ewidencja dokumentacji, digitalizacja, polityki retencji |
| Muzea i instytucje kultury | muzea, biblioteki, domy kultury | opracowanie zbiorów, wystawy, popularyzacja i udostępnianie kopii |
| Miejsca historyczne i turystyczne | skanseny, zespoły pałacowo-zamkowe | opieka nad dokumentacją obiektów, opracowanie przewodników, współpraca z badaczami |
Archiwista łączy precyzję z pasją do historii, zapewniając trwałość narodowego dziedzictwa dokumentacyjnego.
Zobacz też:
Administrator baz danych, Administrator nieruchomości, Administrator produkcji filmowej, Administrator produkcji filmowej i telewizyjnej, Administrator stron internetowych, Administrator systemów komputerowych, Administrator systemów poczty elektronicznej, Administrator zintegrowanych systemów zarządzania, Adwokat, Agent celny, Agent do spraw pozyskiwania gruntów, Agent do spraw zakupów, Agent klarujący, Agent ubezpieczeniowy, Agrochemik, Akredytowany asystent parlamentarny, Akrobata, Aktor, Aktor cyrkowy, Aktor lalkarz, Aktor scen muzycznych, Aktuariusz, Akupunkturzysta, Akwizytor, Alpinista przemysłowy, Analityk baz danych (data scientist), Analityk biznesowy, Analityk doświadczenia użytkowników (user experience analyst), Analityk finansowy, Analityk giełdowy, Analityk informacji i raportów medialnych, Analityk inwestycyjny, Analityk kredytowy, Analityk kryminalny, Analityk pracy, Analityk ruchu na stronach internetowych, Analityk sieci komputerowych, Analityk systemów teleinformatycznych, Analityk trendów rynkowych (cool hunter), Andragog, Animator czasu wolnego młodzieży (pracownik młodzieżowy), Animator gospodarczy do spraw przedsiębiorczości, Animator gospodarczy do spraw rozwoju regionalnego, Animator kultury, Animator rekreacji i organizacji czasu wolnego, Animator rynku książki, Ankieter, Antropolog, Antykwariusz, Aparatowy procesów chemicznych, Aparatowy produkcji drożdży, Aparatowy produkcji octu, Aparatowy produkcji wyrobów maczanych, Archeolog, Architekt, Architekt cyberbezpieczeństwa (Cybersecurity architect), Architekt krajobrazu, Architekt stron internetowych, Architekt wnętrz, Architekt zieleni wewnątrz budynków, Archiwista dokumentów elektronicznych, Archiwista zakładowy, Arkadownik, Arteterapeuta, Artysta fotografik, Artysta grafik, Artysta malarz, Artysta rzeźbiarz, Astrofizyk, Astrolog, Astronom, Asystent do spraw księgowości, Asystent do spraw statystyki, Asystent do spraw wydawniczych, Asystent dyrektora, Asystent edukacji romskiej, Asystent fryzjera, Asystent kierownika produkcji filmowej / telewizyjnej, Asystent międzykulturowy, Asystent nauczyciela dziecka cudzoziemca, Asystent nauczyciela przedszkola, Asystent nauczyciela w szkole, Asystent operatora dźwięku, Asystent operatora obrazu, Asystent osobisty (concierge), Asystent osoby niepełnosprawnej, Asystent parlamentarny, Asystent prawny, Asystent prokuratora, Asystent przetwarzania danych, Asystent radcy Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, Asystent reżysera filmowego, Asystent rodziny, Asystent sędziego, Asystent techniczny realizatora dźwięku, Asystent techniczny realizatora programu, Asystent usług pocztowych, Asystent usług telekomunikacyjnych, Asystent zarządu, Asystentka kobiety w czasie ciąży i porodu (doula), Asystentka stomatologiczna, Audiofonolog, Audytor cyberbezpieczeństwa (Cybersecurity auditor), Audytor energetyczny, Audytor środowiskowy, Audytor/Kontroler, Automatyk, Automatyk sterowania ruchem kolejowym, Autor tekstów i sloganów reklamowych (copywriter)
