Hodowca zwierząt pracujący na własne potrzeby – kod zawodu ZUS, PKD, obowiązki

Kod zawodu ZUS: 632001

Zawód hodowcy zwierząt pracującego na własne potrzeby klasyfikuje się w systemie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) pod następujące kody:

• PKD 01.43.Z – chów i hodowla koni i pozostałych zwierząt koniowatych,
• PKD 01.44.Z – chów i hodowla wielbłądów i zwierząt wielbłądowatych,
• PKD 01.49.Z – chów i hodowla pozostałych zwierząt,
• PKD 01.50.Z – uprawy rolne połączone z chowem i hodowlą zwierząt (działalność mieszana),
• PKD 01.62.Z – działalność usługowa wspomagająca chów i hodowlę zwierząt gospodarskich,
• PKD 01.70.Z – łowiectwo i pozyskiwanie zwierząt łownych, włączając działalność usługową,
• PKD 03.22.Z – chów i hodowla ryb oraz pozostałych organizmów wodnych w wodach śródlądowych.

Czym zajmuje się hodowca zwierząt pracujący na własne potrzeby?

Hodowca zwierząt pracujący na własne potrzeby hoduje i rozmnaża zwierzęta gospodarskie w celu zapewnienia sobie i swojemu gospodarstwu domowemu żywności oraz dochodów. Zawód ten łączy praktyczną opiekę nad zwierzętami z zarządzaniem gospodarstwem rolnym, gdzie hodowlę traktuje się jako sposób na samowystarczalność ekonomiczną i bezpieczeństwo żywnościowe rodziny.

Taka forma hodowli różni się od hodowli komercyjnej tym, że pierwotnym celem jest zaspokojenie potrzeb własnych oraz domowników, choć możliwe jest również sprzedawanie niewielkich nadwyżek produkcji na lokalnym rynku.

Główne obowiązki i zadania zawodowe

Zakres obowiązków hodowcy zwierząt pracującego na własne potrzeby jest szeroki i różnorodny. Obejmuje zarówno codzienne prace związane z opieką nad zwierzętami, jak i aspekty zarządcze oraz organizacyjne.

Planowanie i przygotowanie

Na etapie planowania i organizacji hodowli warto uwzględnić:

• dobieranie gatunków, ras i typów użytkowych zwierząt gospodarskich odpowiednich do posiadanych lub planowanych warunków gospodarowania,
• dostosowywanie zabudowań, ich ewentualną rozbudowę i modernizację do prowadzenia chowu zwierząt,
• wyposażanie gospodarstwa w sprzęt i urządzenia wspomagające pracę (np. dojarki, parniki, przenośniki, poidła, karmniki).

Zarządzanie pastwiskami i paszą

Aby zapewnić zwierzętom pełnowartościowe żywienie przez cały rok, należy:

• przeprowadzać kultywację pastwisk i łąk oraz kosić łąki w celu pozyskania paszy,
• zapewniać pasze i wodę niezbędne do utrzymania zwierząt oraz organizować ich właściwe przechowywanie,
• przygotowywać pasze oraz regularnie karmić i poić zwierzęta.

Opieka zdrowotna nad zwierzętami

W ramach codziennej opieki nad stadem wykonuje się m.in.:

• wypasanie lub wyganianie stada zwierząt na pastwiska,
• wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych oraz znakowanie zwierząt,
• kontrolowanie zwierząt w celu wykrycia chorób, urazów lub zakażeń oraz monitorowanie ich kondycji,
• podawanie leków i udzielanie pierwszej pomocy,
• dojenie zwierząt,
• strzyżenie zwierząt w celu zebrania włosia lub wełny.

Rozmnażanie i hodowla

Hodowca odpowiada za rozmnażanie zwierząt, pomoc przy porodach oraz monitorowanie populacji i warunków życia stada. W praktyce obejmuje to planowanie kryć, obserwację zachowań rozrodczych i dokumentowanie wyników hodowlanych.

Przetwórstwo i sprzedaż

Na potrzeby własne, a także w ramach niewielkiej sprzedaży lokalnej, realizuje się:

• przeprowadzanie uboju i skórowania zwierząt oraz przygotowanie produktów do spożycia,
• sprzedawanie zwierząt lub niewielkich nadwyżek produktów pochodzenia zwierzęcego na lokalnym rynku,
• przechowywanie produktów zwierzęcych do późniejszego wykorzystania.

Administracja i nadzór

Stałe funkcjonowanie gospodarstwa wymaga również zadań administracyjno-porządkowych:

• prowadzenie wymaganej dokumentacji hodowlanej i finansowej,
• obsługiwanie i konserwowanie sprzętu, maszyn oraz urządzeń,
• utrzymywanie czystości pomieszczeń gospodarskich,
• przestrzeganie przepisów i zasad ergonomii, BHP, ppoż., ochrony środowiska oraz przepisów zoohigieny.

Dodatkowe działania

W zależności od profilu gospodarstwa możliwe jest także zbieranie runa leśnego, dziko rosnących owoców i ziół leczniczych na potrzeby własne oraz hodowanych zwierząt, a także prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie hodowli lub przetwórstwa.

Wymagania prawne i obowiązki regulacyjne

Hodowca zwierząt jest zobowiązany spełnić szereg wymogów prawnych wynikających z przepisów o ochronie zwierząt oraz identyfikacji i rejestracji.

Wymagania dotyczące warunków hodowli

Hodowca zobowiązany jest utrzymywać zwierzęta w ośrodku, w którym zapewniono odpowiednie dla danego gatunku warunki środowiskowe, w tym możliwość zaspokajania potrzeb fizjologicznych i etologicznych. Ośrodek musi być wyposażony w urządzenia i sprzęt dostosowane do potrzeb i cech gatunków zwierząt w nim utrzymywanych.

Opieka i dobrostan zwierząt

Hodowca musi zapewnić utrzymywanym zwierzętom:

• opiekę gwarantującą dobrostan i utrzymanie prawidłowego stanu zdrowia,
• codzienną kontrolę warunków środowiskowych,
• niezwłoczne usuwanie nieprawidłowości w warunkach środowiskowych, dobrostanie i stanie zdrowia,
• transport w warunkach odpowiednich dla danego gatunku.

Rejestracja w systemach identyfikacji

Posiadacz zwierząt musi uzyskać w ARiMR numer identyfikacyjny (numer producenta) nadawany zgodnie z krajowym systemem identyfikacji zwierząt. Obowiązki rejestracyjne obejmują:

• zgłoszenie zwierzęcia do rejestru (po oznakowaniu urodzonych zwierząt oraz rejestracji każdego przywiezionego zwierzęcia),
• raportowanie przemieszczeń zwierząt (sprzedaż, padnięcie, zabicie, wywóz) w terminie do 7 dni od zdarzenia,
• zgłaszanie uboju zwierząt pochodzących z własnego gospodarstwa w celu produkcji mięsa na użytek własny.

Ścieżka kariery i rozwoju zawodowego

Specjalizacja w wybranym gatunku

Hodowca może pogłębiać kompetencje w hodowli konkretnego gatunku (np. krowy mleczne, trzoda chlewna, owce, kozy, drób) i osiągnąć wysoką specjalizację, co może prowadzić do handlu zwierzętami czy doradztwa dla innych hodowców.

Przejście na działalność komercyjną

Początkowa hodowla na potrzeby własne może ewoluować w kierunku profesjonalnej działalności gospodarczej, gdzie nadwyżki produkcji stają się głównym źródłem dochodu.

Przetwórstwo produktów

Rozwój umiejętności w zakresie przetwórstwa produktów zwierzęcych (np. wytwarzanie serów, wędlin, jogurtów) pozwala zwiększyć wartość dodaną i uzyskać wyższe ceny sprzedaży.

Turystyka agroekologiczna

Gospodarstwo może stać się miejscem agroturystyki edukacyjnej, gdzie turyści poznają tradycyjne metody hodowli oraz codzienną pracę w gospodarstwie.

Doradztwo i edukacja

Doświadczony hodowca może udzielać porad innym gospodarzom lub prowadzić szkolenia z zakresu chowu i hodowli zwierząt.

Gdzie można pracować na tym stanowisku?

Hodowca zwierząt pracujący na własne potrzeby najczęściej prowadzi działalność w następujących miejscach:

• Na własnym gospodarstwie rolnym – jako niezależny producent;
• W gospodarstwach rodzinnych – wspólnie z członkami rodziny;
• W gospodarstwach ekologicznych – specjalizujących się w produkcji ekologicznej;
• W gospodarstwach zróżnicowanych – łączących uprawę roślin z hodowlą zwierząt;
• W gospodarstwach agroturystycznych – gdzie hodowla łączy się z usługami turystycznymi.

Wymagania i kompetencje niezbędne do pracy

Aby skutecznie pracować jako hodowca zwierząt na własne potrzeby, warto posiadać odpowiednią wiedzę, umiejętności oraz predyspozycje.

Wiedza i umiejętności

Przydają się w szczególności:

• znajomość biologii i etologii zwierząt gospodarskich,
• umiejętność diagnozowania podstawowych chorób zwierząt,
• wiedza z zakresu żywienia zwierząt i przygotowywania pasz,
• umiejętności techniczne obsługi sprzętu rolniczego,
• znajomość przepisów dotyczących hodowli zwierząt i rejestracji.

Cechy osobowości

W pracy hodowcy szczególnie sprawdzają się:

• predyspozycje do pracy fizycznej i na świeżym powietrzu,
• odpowiedzialność i sumienność w opiece nad zwierzętami,
• cierpliwość i umiejętność pracy samodzielnej,
• konsekwencja w wykonywaniu codziennych obowiązków,
• zaangażowanie w dobrostan zwierząt.

Doświadczenie

Atutem jest praktyka w opiece nad zwierzętami (np. doświadczenie rodzinne) oraz znajomość lokalnych warunków klimatycznych i możliwości gospodarstwa.

Perspektywy i szanse zawodowe

Zawód hodowcy zwierząt pracującego na własne potrzeby utrzymuje się na stałym poziomie popytu, szczególnie w kontekście rosnącego zainteresowania produkcją żywności na poziomie rodzinnym i bezpieczeństwem żywnościowym. Perspektywy zawodu mogą się poprawiać w wyniku:

• rosnącego zapotrzebowania na produkty ekologiczne i lokalne,
• wzmacniania się trendów powrotu do samodzielności ekonomicznej rodzin wiejskich,
• rozwoju agroturystyki i edukacji konsumentów na temat pochodzenia żywności,
• dostępności dotacji i programów wsparcia dla małych producentów rolnych.

Zawód wymaga zaangażowania i ciężkiej pracy, a dochód z takiej działalności zależy od wielkości gospodarstwa, liczby zwierząt oraz zdolności do sprzedaży ewentualnych nadwyżek.