Hodowca zwierząt futerkowych – kod zawodu ZUS, PKD, obowiązki

Kod zawodu ZUS dla hodowcy zwierząt futerkowych to 612107. Pasujące kody PKD obejmują przede wszystkim 01.49.Z (chów i hodowla pozostałych zwierząt), który bezpośrednio dotyczy hodowli zwierząt futerkowych, takich jak króliki, lisy czy norki, w tym produkcji skór i nasienia, a także 01.62.Z (działalność usługowa wspomagająca chów i hodowlę zwierząt gospodarskich).

Hodowca zwierząt futerkowych planuje, organizuje i wykonuje prace związane z chowem i hodowlą zwierząt futerkowych, takich jak lisy, norki, nutrie, szynszyle, fretki, tchórzofretki, jenoty czy króliki, a także prowadzi zbyt skór i mięsa. Zawód klasyfikowany jest w grupie 6121 (ISCO-08), obejmującej producentów zwierząt hodowlanych i mlecznych.

Czym zajmuje się hodowca zwierząt futerkowych?

To specjalista odpowiedzialny za kompleksową opiekę nad zwierzętami przeznaczonymi głównie do produkcji skór futerkowych. Praca obejmuje chów i hodowlę gatunków takich jak lisy, norki, nutrie, szynszyle, fretki, tchórzofretki, jenoty i króliki, z naciskiem na zapewnienie optymalnych warunków wzrostu, zdrowia i dobrostanu.

Kluczowe działania to planowanie cykli hodowlanych, organizacja żywienia, utrzymanie higieny klatek i wybiegów oraz selekcja zwierząt pod kątem jakości futer. Oprócz samej hodowli, hodowca zajmuje się zbieraniem i obróbką skór futerkowych, produkcją nasienia oraz sprzedażą produktów, w tym mięsa.

Dba także o zrównoważony rozwój hodowli i minimalizowanie wpływu na środowisko, współpracując z lekarzami weterynarii oraz specjalistami żywienia. Podklasa PKD 01.49.Z obejmuje również hodowlę innych zwierząt lądowych (np. ślimaki, jedwabniki), jednak w tym zawodzie dominują gatunki futerkowe.

Obowiązki hodowcy zwierząt futerkowych

Codzienne obowiązki są intensywne i wymagają precyzji. Główne zadania to:

• planowanie i organizacja chowu – dobór zwierząt, rozmnażanie, kontrola płodności i selekcja genetyczna;
• karmienie i utrzymanie higieny – przygotowywanie pasz, czyszczenie klatek, zapewnienie stałego dostępu do wody oraz właściwej wentylacji;
• monitorowanie zdrowia – obserwacja objawów chorób, szczepienia, profilaktyka pasożytów i współpraca z weterynarzami;
• zbieranie produktów – oskórowanie, suszenie i przygotowanie skór do sprzedaży oraz bezpieczna utylizacja odpadów;
• sprzedaż i marketing – negocjacje z odbiorcami skór i mięsa, organizacja zbytu, prowadzenie dokumentacji handlowej;
• administracja i zgodność z przepisami – raportowanie do ZUS, przestrzeganie norm UE dotyczących dobrostanu zwierząt i bezpieczeństwa.

Praca naraża na ugryzienia i urazy mechaniczne, dlatego niezbędne są środki ochrony osobistej oraz ścisłe przestrzeganie procedur BHP.

Wymagania i kwalifikacje

Aby zostać hodowcą zwierząt futerkowych, potrzebne są:

• Wykształcenie – podstawowe – szkoła średnia rolnicza lub technikum hodowlane; preferowane – studia zootechniczne lub weterynaryjne;
• Umiejętności – wiedza z zootechniki, genetyki, żywienia zwierząt; obsługa maszyn hodowlanych; podstawy księgowości;
• Certyfikaty – uprawnienia do hodowli zwierząt gospodarskich, kursy dobrostanu zwierząt (zgodne z dyrektywami UE);
• Predyspozycje – wytrzymałość fizyczna, odporność na warunki atmosferyczne, cierpliwość, obserwacyjność;
• Inne – rejestracja w REGON pod kodem PKD 01.49.Z, dostęp do terenu pod hodowlę (min. 1–2 ha).

Brak sztywnych wymogów formalnych dla osób fizycznych, jednak hodowla komercyjna wymaga pozwoleń sanitarno-weterynaryjnych oraz spełnienia norm dobrostanu.

Ścieżka kariery i rozwój zawodowy

Początek kariery – praktyka w fermach futerkowych lub gospodarstwach rolnych, często w roli pomocnika hodowcy.

Możliwe etapy rozwoju – od stanowisk operacyjnych po funkcje zarządcze:

1. Hodowca samodzielny (kod ZUS 612107) – prowadzenie własnej fermy;
2. Technik hodowca (kod ZUS 314204) – nadzór nad większymi stadami i procesami produkcyjnymi;
3. Kierownik fermy lub gospodarstwa – zarządzanie zespołem, planowanie produkcji i budżetu;
4. Specjalista ds. genetyki futerkowej / konsultant (PKD 01.62.Z) – doradztwo dla ferm i firm usługowych.

Naturalnym krokiem jest awans do roli właściciela przedsiębiorstwa hodowlanego. Rozwój wspierają kursy (np. w ODR), targi futerkowe, certyfikaty jakości oraz wdrażanie innowacji, takich jak automatyczne systemy karmienia.

Gdzie pracować: firmy i branże

Hodowcy pracują głównie w sektorze prywatnym, zwłaszcza w jednoosobowych działalnościach gospodarczych (ok. 95% podmiotów). Najczęściej spotykane miejsca i formy współpracy to:

W 2014 r. w branży PKD 01.49.Z działało 3092 podmioty, głównie małe (0–9 osób, ok. 99%), z dominacją własności krajowych osób fizycznych (ok. 97,3%). Najwięcej podmiotów funkcjonowało w Wielkopolsce i na Mazowszu; obecnie fermy koncentrują się w rolniczych regionach Polski północno-zachodniej.

Rynek pracy i perspektywy

Zawód jest niszowy, ale stabilny dzięki popytowi na futra premium i możliwości eksportu skór do Europy oraz Azji.

Wyzwania obejmują regulacje UE dotyczące dobrostanu i ochrony środowiska, co wymusza inwestycje w nowoczesne systemy klatkowe i infrastrukturę. Dla przedsiębiorczych istnieje potencjał skalowania ferm do podmiotów zatrudniających 10+ osób (ok. 1% rynku).