Hodowca jedwabników – kod zawodu ZUS, PKD, obowiązki

Kod zawodu ZUS dla hodowcy jedwabników to 612301. Pasujące kody PKD obejmują działalności pokrewne uprawom i hodowli, które często towarzyszą produkcji kokonów jedwabnika morwowego:

Hodowca jedwabników prowadzi nasadzenia morwy, żywi i pielęgnuje gąsienice oraz przygotowuje kokony do sprzedaży.

Czym zajmuje się hodowca jedwabników?

Hodowca jedwabników odpowiada za hodowlę i pielęgnację jedwabników morwowych (Bombyx mori) w celu pozyskania kokonów do produkcji jedwabiu naturalnego. Główny cel to zapewnienie larwom optymalnych warunków od wyklucia do etapu tkania kokonów, co trwa zazwyczaj 25–30 dni w jednym rzucie hodowlanym. Jednocześnie hodowca uprawia drzewa morwy białej (Morus alba) – zbiera świeże liście, przechowuje je i przygotowuje porcje do karmienia.

W Polsce hodowla jest możliwa w 2–3 rzutach rocznie, z pierwszym od końca maja do początku czerwca, dostosowanym do klimatu i gleb. Precyzyjna kontrola temperatury, wilgotności i wentylacji w wychowalni bezpośrednio przekłada się na zdrowie larw oraz jakość i masę kokonów. Hodowca monitoruje kolejne stadia rozwoju (od 1. do 5. wieku), zapobiega chorobom poprzez higienę i dezynfekcję, a następnie zbiera, suszy i przygotowuje kokony do sprzedaży lub dalszego przetwarzania.

Obowiązki hodowcy jedwabników

Do kluczowych zadań należą prace hodowlane, polowe i administracyjne. Oto główne obowiązki:

• Karmienie gąsienic liśćmi morwy – codzienne porcjowanie i podawanie świeżych liści, dostosowane do wieku larw (starsze jedzą więcej);
• Pielęgnacja i sprzątanie – czyszczenie etażerek, kuwet i wychowalni, usuwanie odchodów oraz resztek pokarmu dla utrzymania higieny;
• Kontrola warunków w wychowalni – monitorowanie temperatury (ok. 25–28°C), wilgotności (70–80%), oświetlenia i wentylacji; szybka reakcja na odchylenia;
• Uprawa i zbiór liści morwy – nasadzenia, pielęgnacja drzew, zbiór liści i ich krótkotrwałe przechowywanie (np. w chłodni);
• Zbieranie i przetwarzanie kokonów – selekcja, suszenie, przygotowanie do sprzedaży lub rozwijania na nici jedwabne;
• Prowadzenie dokumentacji – rejestrowanie cykli hodowlanych, parametrów środowiskowych, stanu zdrowia populacji i plonów;
• Zapobieganie chorobom – obserwacja larw, stosowanie praktyk higienicznych, dezynfekcja narzędzi i pomieszczeń.

Obowiązki wymagają dokładności, cierpliwości i umiejętności obserwacji, gdyż nawet drobne zaniedbania mogą zniszczyć całą hodowlę.

Wymagania i kwalifikacje

Nie ma formalnych wymogów edukacyjnych, ale pracodawcy preferują wykształcenie rolnicze.

Wykształcenie i szkolenia

Najczęściej spotykane ścieżki kształcenia i formy zdobywania praktyki to:

• Branżowa szkoła I stopnia – w zawodzie rolnik;
• Technikum lub branżowa szkoła II stopnia – w zawodzie technik rolnik lub technik agrobiznesu;
• Studia wyższe – kierunki: zootechnika lub rolnictwo (po maturze);
• Kursy i praktyki – z hodowli jedwabników, entomologii, technologii jedwabiu; kluczowe dla początkujących.

Wymagania psychofizyczne

W pracy hodowcy liczą się predyspozycje fizyczne i mentalne:

• Zdolność do pracy fizycznej – przemieszczanie się, praca w pozycji stojącej lub klęczącej (zbiór liści, karmienie);
• Cechy umysłowe – odporność na stres, analiza problemów, podejmowanie decyzji pod presją czasu, empatia wobec zwierząt;
• Umiejętności – wnikliwa obserwacja, obsługa prostych narzędzi i maszyn (np. do suszenia kokonów), praca w różnych warunkach (polowych i laboratoryjnych).

Przeciwwskazania

Przeciwwskazaniami są m.in.: alergia na pyłek morwy, jedwab lub zarodniki grzybów pleśniowych oraz nieskorygowalne wady wzroku.

Ścieżka kariery i rozwój zawodowy

Wejście do zawodu jest stosunkowo łatwe dla osób z doświadczeniem rolniczym – często zaczyna się od praktyk w gospodarstwach lub grupach producenckich. Rozwój obejmuje:

1. Początkujący hodowca – asystent w hodowli, skupiony na pracach polowych i podstawowej opiece;
2. Specjalista – samodzielna hodowla, prowadzenie dokumentacji, optymalizacja warunków;
3. Kierownik hodowli lub właściciel firmy – zarządzanie zespołem, eksport kokonów, wdrażanie innowacji (np. hybrydowe odmiany jedwabników);
4. Naukowiec/badacz – praca w instytutach nad genetyką jedwabników i nowymi technologiami.

Możliwości rozwoju obejmują kursy z nowoczesnych metod hodowlanych, certyfikaty ekologiczne oraz studia podyplomowe z agrobiznesu. Krótki cykl hodowlany (ok. miesiąc) pozwala na szybkie zbieranie doświadczeń i doskonalenie praktyk.

Gdzie pracować jako hodowca jedwabników – branże i perspektywy zatrudnienia

Zawód jest niszowy w Polsce, ale oferuje stabilność dzięki rosnącej popularności jedwabiu naturalnego. Możliwe miejsca pracy:

• Gospodarstwa rolne i grupy producenckie – hodowla kokonów na sprzedaż;
• Przedsiębiorstwa tekstylne – integracja z produkcją przędzy jedwabnej;
• Instytuty naukowo-badawcze – np. Instytut Włókien Naturalnych; prace badawcze i eksperymenty;
• Własna działalność gospodarcza – plantacje morwy, hodowla, sprzedaż kokonów lub nici;
• Tradycyjne role – w wybranych regionach, jako element dziedzictwa kulturowego.

Szanse na rynku – możliwość wsparcia finansowego (np. dotacje UE na rolnictwo niszowe) i eksportu do Azji. Wyzwania to sezonowość i wrażliwość na pogodę, jednak rośnie potencjał w ekologicznym wytwarzaniu jedwabiu, łącząc pasję do przyrody z innowacjami.